جمشيد برزگر کارشناس مسايل سياسی ايران

شيرين عبادی در ماههای اخير، به طور محسوسی بر ميزان انتقادهای خود از وضعيت حقوق بشر در ايران افزوده است

وی که روز دوشنبه، 28 دی، در کنفرانس مطبوعاتی کانون مدافعان حقوق بشر سخن می گفت، همچنين بيانيه اين کانون را خواند که در آن به تندی از ادامه استفاده از سلولهای انفرادی در زندان های جمهوری اسلامی انتقاد شده است.

در اين کنفرانس مطبوعاتی، شماری از فعالان سياسی و مطبوعاتی و مدافعان حقوق بشر از جمله عزت الله سحابی، هاشم صباغيان، حبيب الله پيمان، علی افشاری، حنيف مزروعی، محمد شريف، محمد سيف ‌زاده و شيرين عبادی از تجربه های شخصی خود و نحوه سپری کردن دوران بازداشت در سلول های انفرادی سخن گفتند.

شيرين عبادی در سخنان خود، با طرح اين سوال که: "آيا آزادی خواهی گناهی بزرگ است؟"، نحوه رفتار با زندانيان سياسی را بسيار بد دانسته و پرسيده است چرا با وجود دستور رييس قوه قضاييه، همچنان از سلولهای انفرادی استفاده می شود؟

خانم عبادی در ماههای اخير، به طور محسوسی بر ميزان انتقادهای خود از وضعيت حقوق بشر در ايران و صراحت لحن خود درباره تقدم ميثاقهای بين المللی در زمينه حقوق بشر بر قوانين داخلی و حتی قانون اساسی کشورها افزوده است.

به نظر می رسد که حوادث پيش آمده در پرونده سايتهای اينترنتی و بيان فشارهايی که بر متهمان اين پرونده در دوران بازداشت اعمال شده، اکنون به عاملی برای بالا گرفتن اعتراضات به نحوه بازداشتها، بازجويی ها و نگهداری فعالان سياسی و مطبوعاتی در زندانهای رسمی و غير رسمی جمهوری اسلامی بدل شده است.

در چنين حالتی، هر اقدام شيرين عبادی می تواند از جايگاهی ويژه برخوردار باشد و تاثيری چشمگير بر به ثمر رسيدن اعتراضاتی از اين دست بر جای گذارد.

به عقيده برخی ناظران، اهدای جايزه نوبل به خانم عبادی، موقعيتی منحصر به فرد به او بخشيده است و اکنون او می تواند با آسودگی و اطمينان بيشتری به فعاليتهای خود در جهت دفاع از حقوق بشر در ايران ادامه دهد.

واکنش گسترده جهانی به احضار شيرين عبادی از سوی دادگاه انقلاب و واکنش مقامات بلندپايه جمهوری اسلامی، به خوبی موقعيت متفاوت وی را در بين مدافعان حقوق بشر در داخل ايران مشخص می کند.

به عقيده برخی ناظران، اهدای جايزه نوبل به خانم عبادی، موقعيتی منحصر به فرد به او بخشيده است و اکنون او می تواند با آسودگی و اطمينان بيشتری به فعاليتهای خود در جهت دفاع از حقوق بشر در ايران ادامه دهد

پس از آنکه محمد خاتمی، رييس جمهوری گفت که امنيت خانم عبادی را تضمين کرده است، عباسعلی عليزاده، رييس کل دادگستری استان تهران نيز، روز دوشنبه، 28 دی، در اظهاراتی کم سابقه از شخصيت خانم عبادی سخن گفته و خبر از آن داده که به زودی قرار منع پيگرد وی صادر خواهد شد.

چنين واکنشهايی که به سختی می توان نمونه هايی مشابه در سالهای اخير برای آن پيدا کرد، نمايانگر آن است که پشتوانه ای که شيرين عبادی اکنون در سطح جهانی از آن برخوردار شده، تا چه اندازه می تواند وی را در دفاع از حقوق شهروندان ايرانی ياری رساند.

اهدای جايزه صلح نوبل به شيرين عبادی، هر چند با استقبال سرد حاکمان روبه رو شد، اما بسياری از مردم آن را همچون يک پيروزی ملی، گرامی داشتند و به ويژه اميدوارتر شدند که از اين پس، فرآيند دفاع از حقوق شهروندان و رعايت حقوق بشر در ايران شتاب و عمق بيشتری بيابد.

اگرچه حضور خانم عبادی در بخشی از مهمترين پرونده های سياسی و مطبوعاتی سالهای اخير، از جمله پرونده موسوم به نوارسازان، قتلهای زنجيره ای و قتل زهرا کاظمی تا کنون به دليل پيچيدگی ها و ساختار سياسی و قضايی جمهوری اسلامی به نتايج مورد انتظار نينجاميده است، با اين همه، حتی دستگاه قضايی نيز به خوبی اين موضوع را دريافته است که در شرايط کنونی، پيگيری يک پرونده با حضور شيرين عبادی، احتمالا می تواند هزينه اقدامات قوه قضاييه را به طور محسوسی افزايش دهد.

اين موضوع که هر اظهار نظر خانم عبادی می تواند بلافاصله بازتابی جهانی بيابد و ناگزيری حکومت اسلامی از تامين امنيت وی، اکنون برنده ايرانی جايزه صلح نوبل را در موقعيتی ممتاز و درعين حال دشوار قرار داده است.

او از يک سو، بايد به انتظاراتی که از وی برای پيشبرد حقوق بشر در ايران وجود دارد پاسخ دهد و از سوی ديگر، بنابر روشی که وفاداری خود را به آن ثابت کرده، بايد بکوشد که با وجود چالشهای ناشی از ناهمواريهای آشکار و پنهان موجود در ساختار قدرت، در چارچوب همين ساختار، مسير دشواری را که برگزيده بپيمايد.