صف‌های شب عید در ایام کرونا؛ یک روز مرغ روز دیگر روغن

این روزها شهروندان ایرانی در کنار خریدهای نوروزی و تهیه اقلام مورد نیاز در آستانه شب عید، بیشتر از گذشته خود را در صف می‌بینند؛ در این میان آنچه اخیر بیشتر از سایر خبرساز شده کمبود و گرانی روغن جامد و مرغ بوده است.

هر چند این گرانی محدود به چند کالا نیست.

۲۲ بهمن امسال بود که حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران در آخرین سخنرانی خود در قامت رئیس جمهوری این کشور در سالگرد پیروزی انقلاب سال ۵۷ در حالیکه که از شهروندان ایرانی "طلب عفو" کرد، به دوری از صف توسط شهروندان ایرانی اشاره کرده بود.

او گفته بود: "هیچ گاه مردم برای مواد غذایی صف نبستند و برای مواد بهداشتی مشکل نداشتند و هیچ بیماری در چمن بیرون بیمارستان ها معطل نماند. "

اما حقیقت ماجرا در مقابل فروشگاه‌ها بود که عده زیادی را با وجود کرونا به آنجا کشانده بود.

اخیرا تصاویری در شبکه‌های اجتماعی از ارومیه منتشر شده که افرادی که در صف ایستاده بودند برای دستیابی به روغن همدیگر هل می‌دهند و کنار می‌زنند و با فریاد و افتادن روی پیشخوان مغازه‌ای سعی داشتند به روغن برسند.

مقامهای دولتی اما کمبود موجودی روغن در بازار را رد می‌کنند و جسته و گریخته از کشف اقلام "احتکار شده" در انبارها خبر می‌دهند و می‌گویند ثبات به زودی به بازار برخواهد گشت.

عباس قبادی، معاون وزیر صمت می‌گوید: "نه تنها کمبود نداریم بلکه به اندازه نیاز تمام کشورهای همسایه روغن ذخیره‌سازی شده داریم. "

فعالان بازار این ادعاها را رد می‌کنند و از ادامه کمبود در بازار می‌گویند؛ به گفته آنها واحدهای بنکداری روغنی را که قیمت آن ۱۷ هزار تومان خورده را ۲۲ هزار تومان می‌خرند و با قیمت بالاتری هم به بازار عرضه می‌کنند.

گرانی‌های اخیر حتی در سخنان آیت‌الله خامنه‌ای هم نمود یافت؛ او دیروز، پانزدهم اسفند، ضمن اذعان به این موضوع گفته: "این وضع در آستانه عید غصه بزرگی ایجاد کرده است؛ البته اجناس مانند میوه‌ها فراوان است اما قیمت‌ها بسیار بالا است که سود این قیمت بالا هم به جیب باغداران زحمتکش نمی‌رود بلکه نصیب دلالها و واسطه‌های سودجو می‌شود و ضرر آن به مردم می‌رسد."

چرا روغن کمیاب شد؟

مشکل کمبود عرضه روغن محدود به روزهای اخیر نیست؛ کاهش عرضه این کالا در فروشگاه‌ها در صورت موجود بودن آن باعث شد به دارنده هر کارت ملی فقط یک روغن جامد ارائه شود و صف‌های طولانی شکل بگیرد.

الزام خریداری کالاهای دیگر به همراه هم از جمله موارد اخیر بوده؛ که مشتریان برای خرید روغن جامد باید کالاهایی نظیر رب گوجه و کنسرو هم بخرند.

در شهریور ماه امسال روغن جامد در اتفاق مشابهی با کمبود عرضه مواجه شد و در مهر ماه تا حدی نایاب شد.

مقام‌های دولتی البته علت آن را احتکار، مشکلات مربوط به تخصیص ارز برای واردات روغن خام توسط بانک مرکزی و عواملی نظیر تحریم‌های آمریکا دانستند.

البته بعد از مدتی ثبات به بازار روغن بازگشت ولی در هفته‌های اخیر مشکل دوباره سرباز کرده است.

بعضی از فعالان بازار علت صفهای طولانی روغن را به کاهش مواد اولیه نسبت می‌دهند.

نگاهی به داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که روغن جامد یک کیلویی در بهمن ماه حدود ۲۱ هزار و ۷۵۰ تومان بوده است یک ماه پیش‌تر (دی ماه) قیمت متوسط این کالا ۱۹ هزار و ۳۵۰ تومان در خرده‌فروشی‌ها بوده است؛ و ظرف یک سال بیش از ۱۳۹ درصد قیمت روغن جامد افزایش داشته است.

یکی از دلایلی که فعالان بازار روغن به عنوان عامل گرانی و کمبود عرضه این کالا به آن اشاره می‌کنند تصمیم کمیسیون تلفیق بودجه سال ۱۴۰۰ درباره حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و در نتیجه احتمال مشمول شدن این کالا با نرخی بالاتر از ارز دولتی است که سالها تخصیص آن ادامه داشت.

فعالان بازار روغن کمبود اخیر عرضه را ناشی از افزایش آثار انتظارات تورمی تصمیم کمیسیون تلفیق درباره حذف ارز ترجیحی می‌دانند که "بازار را از حالت تعادل خارج کرده است."

افزایش قیمت روغن بر اصنافی مانند شیرینی‌پزی و تهیه غذا تاثیر مستقیم دارد و ادامه این وضع می‌تواند به تورم در بسیاری از خدمات منجر شود؛ هر چند مقام‌های دولتی از تلاش برای بازگردان ثبات به این بازار سخن می‌گویند.

صف برای مرغ ۲۰ هزار و ۴۰۰ تومانی

بازار بعضی کالاها در ایران حاکی از سردرگمی است و با رسیدن به تعادل فاصله دارد؛ یکی از این اقلام مرغ است که وعده‌ مسئولان وزارت صمت و جهاد کشاورزی برای تامین بازار شب عید و پائین آوردن قیمت‌ها هنوز عملی نشده است.

اوایل اسفند ماه بود که با گران شدن مرغ خبر ممنوعیت خروج این کالا از برخی استان‌‌ها و شهرهای ایران از جمله کرمان و تهران خبرساز شد؛ هر چند بعدا مسئولان دولتی این ممنوعیت را تکذیب کردند.

قیمت مصوب مرغ در خرده‌ فروشی‌های تهران کیلویی ۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان است اما گزارش‌ها حاکی از آن است که مرغ با این قیمت در بیشتر مغازه‌ها موجود نیست.

بعضی این فروشندگان می‌گویند نتوانسته‌اند حواله مرغ تنظیم بازاری (کیلویی ۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان) را دریافت کنند و به همین دلیل مجبورند این کالا را بالاتر از قیمت مصوب به فروش برسانند.

مغازه‌هایی که اقدام به فروش مرغ با قیمت مصوب کرده‌اند، شاهد صف‍های طولانی در مقابل خود هستند.

تلاطم اخیر بازار مرغ از دی ماه شروع شد و قیمت مصوب مرغ از ۲۰ هزار و ۴۰۰ تومانی تا اواخر بهمن ماه به ۲۷ تا ۳۰ هزارتومان افزایش یافت.

بعضی فعالان بازار، علت اصلی گرانی آن را کمبود خوراک مرغ و نهاده‌های دامی عنوان کردند.

کمبود نهاده‌های دامی از یکسو و افزایش هزینه‌های تولید در ماه‌های اخیر به کاهش رغبت تولیدکنندگان این صنف و کم شدن عرضه منجر شده است؛ بعضی مرغداران می‌گویند تولید دون افزایش قیمت "به صرفه نیست."

مدتی پیش ستاد تنظیم بازار قیمت نهاده‌ها را افزایش داد که با این اقدام قیمت هر کیلو ذرت از کیلویی ۱۵۰۰ به کیلویی ۱۷۰۰ تومان، سویا از ۲۷۰۰ به ۳۶۰۰ و جوجه یک روزه از ۲۸۰۰ به ۴۲۰۰ تومان رسید.

در پی این تصمیم، مرغداران خواستار افزایش قیمت از ۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان به ۲۴ هزار تومان شدند که این درخواست به جایی نرسید.

در پی این تلاطم علیرضا رزم حسینی، وزیر صمت در اواخر بهمن ماه وعده دارد که ظرف سه روز با عرضه گوشت مرغ بازار به تعادل می‌رسد که این بازار تا به امروز هم به ثبات نرسیده است.

آمار منتشر شده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) حاکی از آن است که از بین ۹۵ کالایی که تغییرات قیمت آن‌ها از آذر ماه سال گذشته تا آذر امسال منتشر شده، قیمت ۲۸ کالا بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته و نرخ آنها ۲ تا بیش از ۴/۵ برابر شده است.

گرانی مرغ در ایران در حالیست که در سال‌های گذشته با افزایش قیمت گوشت، مرغ به همراه ماهی جایگزین گوشت قرمز شده بود.

البته وعده‌های مسئولین برای بازگرداندن ثبات به بازار کماکان ادامه دارد.