انتخاب رئیس جمهور بعدی آمریکا می‌تواند پیچیده شود

سیستم انتخاب رئیس جمهور در آمریکا که بر اساس آراء الکترال (کالج انتخاباتی) طراحی شده، سیستمی غیر مستقیم، گاه شگفتی آفرین و شاید غیرعادلانه، و در نهایت پیچیده است. غیرعادلانه از این نظر که الزاما منعکس کننده آراء اکثریت نیست. بطور مثال هیلاری کلینتون در سال ۲۰۱۶ نزدیک به ۳ میلیون رای بیش از ترامپ به دست آورد اما رقابت را باخت. چرا؟ چون نتوانست به اندازه ترامپ آراء کالج انتخاباتی را بدست آورد. داستان بطور اختصار از این قرار است.

شما در آمریکا بجای رای دادن مستقیم به خود رئیس جمهور،‌ به افرادی رای می‌دهید که رئیس جمهور محبوب شما را نمایندگی می‌کنند موسوم به "کالج انتخاباتی" (آلکترال کالج). این افراد "الکتور" (معنی لغوی، انتخاب کننده) نامیده می‌شوند. در مجموع ۵۳۸ رای الکترال برای ۵۰ ایالت به علاوه ناحیه کلمبیا (شامل پایتخت آمریکا یعنی واشنگتن دی سی) وجود دارد، که برنده انتخابات باید ۲۷۰ رای الکترال (نصف به علاوه یک ۵۳۸ رای) را از آن خود کند. بطور مثال، ایالت کالیفرنیا ۵۵ رای الکترال و وایومینگ ۳ رای الکترال را به خود اختصاص می‌دهد. در اکثریت قریب به اتفاق ایالات (به جز دو ایالت) اگر الکتورهای یک کاندیدا رای بیشتری بیاورند تمام آراء الکترال آن ایالت را از آن خود می کنند. مثلا در سال ۲۰۰۰ جورج دبلیو بوش از مجموع ۶ میلیون رای داده شده در فلوریدا با اختلاف فقط ۱۷۵۴رای توانست هر ۲۹ رای الکترال فلوریدا را ببرد و با همین نتیجه راهی کاخ سفید شود. همین مکانیزم نیز باعث پیروزی دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۶ شد.

در آن سال از مجموع آراء سه ایالت میشیگان، پنسیلوانیا و ویسکانسین (که از سال ۱۹۹۲ همیشه دموکرات‌ها در آن ایالات پیروز بودند)، الکتورهای ترامپ ۸۰ هزار رای بیشتر آوردند و لذا تمام آراء الکترال این سه ایالت را از آن خود کردند و سرنوشت ریاست جمهوری با این ۸۰ هزار رای، در میان مجموع ۱۳۷ میلیون رای که در سطح کشور به ترامپ و هیلاری کلینتون داده شده بود به نفع ترامپ رقم خورد.

در حال حاضر، به لحاظ "محبوبیت" آخرین نظرسنجی‌ها حاکی است که جو بایدن با اختلاف بیش از ۱۰ درصد از ترامپ پیش گرفته است. اما همانطور که شرح آن رفت باید تمرکز، معطوف به آراء الکترال باشد. این نقشه که روزانه به روز می‌شود، تا اینجا نشان می‌دهد که ترامپ باید تقریبا در تمام ایالاتی را که رقابت در آنها نزدیک است پیروز شود (این ایالات با رنگ خاکستری مشخص شده‌اند) تا دور دوم ریاست جمهوری خود را تثبیت کند، کاری که چندان آسان به نظر نمی‌آید.

اما کجا کار می‌تواند در این انتخابات گره بخورد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که به احتمال قوی نتیجه انتخابات در چند ایالت که از آنها با عنوان "صحنه نبرد" (Battleground states) یاد می‌شود، تعیین خواهد کرد که چه کسی برای چهار سال آینده در شماره ۱۶۰۰ خیابان پنسیلوانیا سکنی خواهد گزید. این ایالات و وضعیت تا روز ۱۸ اکتبر عبارت است از: پنسیلوانیا (بایدن ۴+ درصد)، فلوریدا (بایدن ۱.۴+ درصد)، ویسکانسین (بایدن ۶+ درصد)، میشیگان (بایدن ۷+ درصد) و کارولینای شمالی (بایدن ۲.۷+ درصد).

پیش بینی ها حاکی است که امسال، آراء، بهمن وار فرومی‌ریزد و می‌تواند رکورد شرکت در انتخابات را از سال ۱۹۰۸ بشکند. به دلیل شیوع بیماری همه‌گیر کرونا تعداد کسانی که از طریق پست رای خواهند داد سر به دهها میلیون خواهد زد. در آن میان، فلوریدا (۲۹ رای الکترال) ممکن است همان روز انتخابات، علائمی بروز دهد که فرد پیروز شناسائی شود. در این ایالتِ صحنه نبرد که نقش تعیین کننده‌ای در انتخابات خواهد داشت، آراء پستی ۲۲ روز قبل از انتخابات پردازش می‌شوند. به این معنا که پاکت رای باز می‌شود، رای‌دهنده راستی‌آزمائی می‌شود، امضاء خودش و در برخی موارد امضاء شاهد بررسی می‌شود و ورقه‌های رای دسته بندی شده و برای شمارش آماده می‌شوند. بنابراین روز رای گیری نتیجه آراء پستی و حضوری به سرعت تهیه می‌شود.

اگر اختلاف بین آراء دو کاندیدا (وقتی می‌گوئیم دو کاندیدا، باز منظور الکتورهای وابسته به آنهاست) زیاد باشد، به خصوص اگر به نفع بایدن باشد، این می‌تواند اولین نشانه از پیروزی او باشد. اما اگر اختلاف کم باشد (۲ درصد یا کمتر) باید انتظار داشت که جناح ترامپ با طرح دعوا خواستار کنترل دوباره صحت ورقه‌های رای شده و روزها، شاید هم هفته ها کار بازبینی بطول انجامد.

اما وضعیت بدتر، می‌تواند در میشیگان، پنسیلوانیا و ویسکانسین بوجود بیاید.

این سه ایالت کلیدی قطعا نخواهند توانست که نتیجه نهائی را روز ۳ نوامبر، حتی روزها بعد از آن مشخص کنند. دلیل؟ در پنسیلوانیا و ویسکانسین پاکت‌های آراء پست شده تا روز انتخابات نباید باز شوند و در میشیگان فقط روز قبل از انتخابات مامورین می‌توانند پاکت ها را باز کرده و راستی آزمائی و کنترل امضاء و دیگر بررسی‌های مربوط به سلامت ورقه رای را به عمل آورند. شاید این پردازش ساده به نظر برسد اما وقتی با میلیون‌ها ورقه رای روبرو می‌شویم وضع فرق می‌کند. پیش بینی می‌شود که در پنسیلوانیا ۲.۵ میلیون، در میشیگان ۳ میلیون و در ویسکانسین حداقل یک میلیون نفر از طریق پست رای دهند.

اگر قرار باشد مدتی طول بکشد که نتیجه نهائی این ایالات استخراج شود و بعد اختلاف بین دو نامزد مثلا در حد دو صد یا کمتر باشد، کار به بازبینی و باز شماری می‌کشد و معلوم نیست که کی نتیجه نهائی مشخص خواهد شد. فراموش نکنیم که ترامپ از تعهد دادن نسبت به انتقال صلح آمیز قدرت در صورت شکست در انتخابات ماه نوامبر خودداری کرده است. انتقاد اصلی او نسبت به وقوع تقلب در آراء پستی است. او گفته است: "خودتان می‌دانید که من به رای‌های پستی اعتراض دارم."

از اینجا به بعد وضع می‌تواند بغرنج شود.

طبق قوانین فدرال نتیجه انتخابات همه ایالات باید تا تاریخ ۸ دسامبر به "دفتر بایگانی ایالات متحده" ارسال شود و در روز ۱۴ دسامبر الکتورها رای خود را به نامزد مورد حمایت خود بدهند. اما اگر جنگ‌های حقوقی در بگیرد (که احتمال آن هست) و نتیجه ایالت‌ها به موقع به نشست الکتورها نرسد چه خواهد شد؟ طبق ماده ۲ قانون اساسی آمریکا، مجالس محلی حق دارند که الکتورها را تعیین کنند. نتیجه؟ مجالس ایالتی هر ۵ ایالتِ "صحنه نبرد" در دست جمهوری‌خواهان است و لذا به احتمال قوی الکتورهای با تمایلات جمهوری‌خواه، از نظر تعداد دست بالا را خواهند داشت و شانس ترامپ برای انتخاب شدن افزایش می‌یابد. لازم به ذکر است که در تاریخ مدرن آمریکا هرگز چنین اقدامی تجربه نشده است.

بیشتر بخوانید:

بهر حال اگر چنین اقدامی صورت بگیرد آیا کار تمام است؟ نه. کنگره جدید که در ۶ ژانویه تشکیل می‌شود (۲ ماه بعد از انتخابات) باید بر این انتخاب مجالس ایالتی صحه بگذارد. در آن صورت باید دید دو مجلس کنگره، یعنی سنا و مجلس نمایندگان در کنترل کدام حزب است. اگر دو مجلس با یکدیگر به توافق برسند، در آن صورت الکتورهای منتخب مجالس ایالتی، رئیس جمهور را تعیین خواهند کرد که طبیعی است باید ترامپ را رئیس جمهور آینده آمریکا دانست. چارلز استوارت، استاد علوم سیاسی انستیتو تکنولوژی ماساچوست (ام آی تی) می گوید اگر دو مجلس به توافق نرسند (مثل وضعیت فعلی که سنا در دست جمهوری‌خواهان است و مجلس نمایندگان در دست دموکرات‌ها و به احتمال قوی به توافق نخواهند رسید) طبق یک قانون ۱۳۰ ساله (مصوب سال ۱۸۸۷)، فرمانداران ایالت‌ها این قدرت را خواهند داشت که الکتورها را تعیین کنند. در آن صورت ۴ فرماندار از ۵ ایالت صحنه نبرد که پیشتر از آنان نام برده شد، دموکرات هستند و به این ترتیب به احتمال قوی بایدن رئیس جمهور بعدی آمریکا خواهد بود.

اگر نظرسنجی‌ها درست از آب در آید، قاعدتا بایدن می‌باید با آنچنان اختلاف چشمگیری پیروز شود که جای بحث و گفتگو باقی نخواهد ماند و آقای ترامپ باید به کسب و کار گذشته‌اش باز گردد. اما اگر اختلاف، به خصوص در ایالاتی که بحث شد، کم باشد، ممکن است شاهد یک انتخابات بی‌سابقه در تاریخ آمریکا باشیم.