ساعت‌های پرابهام؛ پرونده‌ای که با اعدام نوید افکاری بسته نشد

با اعدام نوید افکاری، پرونده او در دستگاه قضایی ایران بسته شد، اما ناگهانی بودن اجرای حکم این کشتی‌گیر ۲۷ ساله و ابهامات و تناقض‌های حقوقی، پرونده سوال‌های زیادی را باز کرده است.

مقام‌های دادگستری استان فارس اعلام کردند اجرای حکم اعدام، به "اصرار خانواده حسن ترکمان" برای قصاص بود. اما یکی از اقوام برادران افکاری می‌گوید "تا جایی که خانواده اطلاع دارند،‌ خانواده مقتول در اجرای حکم حضور نداشته‌اند."

به جز این، وکلا و برادران افکاری هم از اجرای حکم اعدام بی‌اطلاع بوده‌اند.

به گفته یکی از نزدیکان خانواده نوید افکاری، او ساعت ۱۱:۳۰ دقیقه جمعه شب با برادرش تماس گرفته و خبر داده که به آنها گفته‌اند قرار است به تهران منتقل شوند.

در آخرین تماس نوید افکاری با خانواده‌اش، او همچنین گفته "۱۰ تا ۱۵ جای بدنم آسیب دیده و پزشکی قانونی برای رسیدگی آمده، عکس گرفته و بررسی کرده است."

نوید افکاری در این تماس تلفنی از زندان عادل‌آباد شیراز، کسی که او را کتک زده را "خادم‌الحسینی، رئیس گارد زندان" معرفی کرده است.

اما ظاهرا این آخرین تماس او با خانواده‌اش بود. حوالی ظهر شنبه، به آنها خبر دادند که او را در ماه محرم اعدام کرده‌اند.

مهدی محمودیان، فعال حقوق بشر در توییترش نوشته بود به همراه برادر نوید افکاری در هواپیما بودند تا عازم گفت‌و‌گو با خانواده مقتول شوند که به آنها تلفنی خبر اعدام را داده‌اند.

همان روز حسن یونسی، وکیل خانواده افکاری، در توییترش نوشت این حکم در شرایطی اجرا شد که قرار بود "جمعی از خیرین" شهر شیراز برای "جلب رضایت خانواده مقتول" به دیدار آنها بروند.

مطابق آئین‌نامه اجرای احکام مصوب رئیس قوه قضاییه، ۴۸ ساعت پیش از اجرای قصاص، این حکم باید به متهم و موکلان او ابلاغ شود، اما به روایت شاهدان و خانواده نوید افکاری، هیچ‌کدام از طرفین مطلع نشده‌اند.

یک شاهد عینی نزدیک به خانواده نوید افکاری به بی‌بی‌سی فارسی گفته که هنگام تحویل جنازه، به نزدیکان او فقط اجازه دادند صورتش را ببینند. به گفته این شاهد "بینی آقای افکاری شکسته بود."

حبیب و وحید کجا هستند؟

نزدیکان این دو برادر می‌گویند آنها در بندهای انفرادی زیرزمین زندان شیراز هستند و بعد از اعدام برادر کوچکشان تماسی با خانواده نداشته‌اند.

آنها در جریان اعتراض‌های مرداد ماه ۱۳۹۷ بازداشت شدند. نوید افکاری به اتهام قتل حسن ترکمان کارمند "حراست فیزیکی" اداره آبفای شیراز و محاربه به "دو بار اعدام" محکوم شده‌ بود. وحید افکاری هم به ۵۴ سال زندان و حبیب افکاری به ۲۷ سال زندان محکوم شده‌اند.

نوید و وحید افکاری با انتشار چند فایل صوتی گفته بودند اعترافاتی که در طول دوران بازداشت از آنها گرفته شده، تحت شکنجه بوده است.

خبرگزاری‌های فارس و مشرق‌نیوز در سال ۹۷ نوشته بودند که آقای ترکمان "یکی از نیروهای امنیتی حاضر در تجمعات" شیراز بود.

ابهامات قانونی سه پرونده نوید افکاری چیست؟

نوید افکاری فرنگی‌کار شیرازی به جز اتهام قتل حسن ترکمان، در اواسط سال ۹۸ با یک پرونده جدید به اتهام محاربه روبرو شد که هنوز در دیوان عالی کشور تعیین شعبه و بررسی نشده است.

در این پرونده او و برادرانش به "تشکیل دسته معاند" و"سرقت و نگهداری اموال مسروقه" متهم شده‌اند.

به جز این، نوید افکاری با پرونده سومی هم در شعبه ۱۱۶ دادگاه کیفری شیراز روبرو بود که با شکایت شاکیان خصوصی به اتهام ضرب و شتم در جریان اعتراض‌های مرداد سال ۹۷،‌ تقاضای دیه شده بود.

مطابق قانون، پیش از اجرای حکم قصاص،‌ پرونده‌ای که به دیوان عالی کشور رفته، باید تعیین تکلیف شود.

بعلاوه در اجرای احکام، اصل بر جلوگیری از اجرای اعدام است، اما در پرونده برادران افکاری این موارد رعایت نشده است.

بیشتر بخوانید:

شهودی که شکایتشان را پس گرفتند

نکته دیگر پرونده برادران افکاری، شهودی است که شهادت خود را پس گرفته‌اند.

بابک پاک‌نیا، وکیلی که پرونده را مطالعه کرده به وب‌سایت امتداد گفته "تعدادی از شهود، در دفتر اسناد رسمی ادعاهای خود را علیه برادران افکاری پس گرفتند. یکی از آنها گفته بود اظهاراتش درست نبوده و دیگری گفته بود نوید افکاری را برای اولین بار در دادگاه دیده‌ام."

حسن یونسی، وکیل برادران افکاری نیز گفته بود یکی از شاهدان "پس از مدتی اعلام کرد که تحت فشار اقاریری [علیه برادران افکاری] داشته. در مرحله اعاده دادرسی ما اقرار این فرد را مبنی بر اینکه اظهاراتش تحت فشار بوده با مستندات به دیوان عالی کشور ارائه کردیم اما مورد پذیرش قرار نگرفت."

داستان برادران افکاری از کجا شروع شد؟

نوید و وحید افکاری شهریور ۱۳۹۷ چند روز بعد از اعتراضات مرداد ماه بازداشت شدند. سه ماه بعد حبیب افکاری هم دستگیر شد.

تا زمان ارجاع پرونده آنها به دیوان عالی کشور، آنها وکیل تعیینی نداشتند.

وحید افکاری، در یکی از فایل‌های صوتی که از زندان فرستاد، گفته بود که وکیل تسخیری آنها هم در میانه دادگاه انصراف داده و "کسی هم جرات به عهده گرفتن وکالت" آنها را ندارد.

نوید افکاری از حمیدرضا جمشیدی اردکانی، وکیل تسخیری که قوه قضاییه گرفته بود، شکایت کرده بود. در فایل‌های صوتی که از دادگاه آنها در اختیار رسانه‌ها قرار گرفت، آقای افکاری شخصا از خودش دفاع می‌کند.

از خرداد ماه ۱۳۹۹ و همزمان با مراجعه خانواده به تعدادی از وکلا و فعالان حقوق بشر، به تدریج پرونده آنها خبری شد.

قتل یا پرونده‌سازی؟

قوه قضائيه، خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی و تلویزیون ایران در چند هفته گذشته اصرار کرده‌اند که نوید با یک چاقو حسن ترکمان، مامور حراست آبفا را "کشته است".

اما بهیه نامجو، مادر برادران افکاری در ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، گفته بود که "با شکنجه‌های سنگین" پسرانش را به اعتراف علیه یکدیگر مجبور کرده‌اند تا جایی که یکی از آنها در زندان دست به خودکشی زده است.

برنامه ۲۰:۳۰ تلویزیون ایران هم که با نهادهای امنیتی ارتباط نزدیک دارد، فیلمی را پخش کرد که در آن ماموران امنیتی نوید افکاری را به محل قتل بردند تا "اعتراف کند" چطور مقتول را "کشته است."

استناد آنها، فیلم یک دوربین مدار بسته بود که نوید را در حال صحبت با موبایلش در محل قتل نشان می‌داد.

حسن یونسی، وکیل نوید افکاری در توییترش نوشته بود ویدئوی دوربین مداربسته که دادگاه بر اساس آن می‌گوید نوید افکاری این قتل را انجام داده، "مربوط به یک ساعت قبل از زمان قتل است."

در فایل صوتی دادگاه نوید افکاری نیز او خواستار پخش این فیلم از سوی دادگاه بود و می‌گفت که از روز اول بازداشت "به بازپرس گفتم من آن لباس شخصی [که کشته شده] را نه می‌شناسم و نه حتی اسمش را شنیدم. ولی زیر شکنجه به خاطر نجات خانواده‌ام و به خاطر وحید تن به خواسته‌های آنان دادم."

وحید و نوید افکاری بارها گفتند شکنجه شده‌اند. نوید افکاری در این دادگاه گفته بود گزارش پزشکی قانونی درباره شکنجه او موجود است و یک شاهد هم ضرب و جرح او را دیده.

با این حال دادگاه ادعای شکنجه و اصرار برای احضار شاهد را نپذیرفت.

انتقال به بند تنبیهی

بعد از انکار برادران افکاری و بازتاب بین‌المللی گسترده صدور احکام سنگین این سه برادر، این سه در ۱۵ شهریور از بند عمومی به بند تنبیهی منتقل شدند.

مهدی محمودیان، فعال مدنی که پیگیر پرونده آنها بود در توییترش نوشت که نوید افکاری در "تماس کوتاه" خود گفته که به همراه دو برادرش در یک محل نگهداری می‌شوند و در زندان کتک خورده‌ و باید به پزشک قانونی بروند.

هم‌اکنون خانواده افکاری از وضعیت دو پسر دیگر خود بی‌اطلاع هستند.