غرامت سرنگون کردن بوئینگ و ضرر دور زدن حریم هوایی برای ایران

در پی اقرار مقامات جمهوری اسلامی به سرنگونی هواپیمای اوکراینی با پدافند سپاه پاسداران، آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا به شرکت‌های هواپیمایی اروپایی توصیه کرد تا از پرواز بر فراز ایران خودداری کنند.

پس از آن رئیس هوانوردی غیرنظامی افغانستان اعلام کرد که پروازهای عبوری از فضای افغانستان ۲۵ درصد افزایش یافته است.

این تحولات موجب کاهش شدید درآمد ایران از محل پروازهای عبوری از حریم هوایی این کشور می‌شود.

ایران، مانند دیگر کشورها، برای عبور پروازهای خارجی از آسمانش به ازای وزن هواپیما و مسافت عبوری در محدوده آسمان این کشور، از خطوط هوایی هزینه دریافت می‌کند.

فرمول محاسبه هزینه پروازهای عبوری چیست؟

طبق اعلام شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران، هزینه برای هر یک تن وزن هواپیما، ۴ هزارم دلار در هر کیلومتر است.

اگر نرخ برابری دلار بر اساس میانگین نرخ موزون سنا حدود ۱۳ هزار تومان باشد، شرکت فرودگاه‌ها از خطوط مسافری خارجی در ازای هر هزار کیلوگرم وزن هواپیما، برای هر کیلومتر در حریم هوایی ایران، حدود ۵۲ تومان هزینه می‌گیرد.

درآمد شرکت فرودگاه‌های ایران از پروازهای عبوری از آسمان ایران چقدر است؟

شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران پیشتر اعلام کرده بود که در سال ۱۳۹۷ از محل پروازهای عبوری ۱۷۰۰ میلیارد تومان درآمد داشته است.

سیاوش امیر مکری، مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی ایران پیش از این به رسانه‌های ایران گفته بود که در سال ۹۷ روزانه حدود هزار سورتی پرواز از آسمان ایران عبور می‌کردند.

محاسبه با یک مثال

فرض کنید یک ایرباس ای۳۸۰ خط هوایی امارات از مبدا وین در اتریش به دوبی می‌رود.

این هواپیمای پهن‌پیکر، با مسافر و باک پر، در هنگام بلند شدن از باند حدود ۵۹۰ تن وزن دارد.

هواپیما در کریدور پروازی این مسیر از روستای مرزی دوستان در شمال غربی‌ترین نقطه ایران تا جزیره سیری در خلیج فارس را در حریم هوایی ایران می‌پیماید، یعنی مسافتی حدود ۱۷۰۰ کیلومتر.

حالا حاصل‌ضرب ۵۹۰، وزن هواپیما به تن، در ۱۷۰۰، مسافت طی شده به کیلومتر، در 4 هزارم دلار؛ می‌شود معادل حدود ۴ هزار دلار، یعنی حدود 52 میلیون تومان درآمد ایران برای پروازی که عبورش از حریم هوایی ایران حدود یک ساعت به طول می‌انجامد.

پیش از این در پی تنش میان هند و پاکستان و همچنین التهاب در روابط عربستان و متحدانش در منطقه خلیج فارس با قطر، درآمد ایران از پروازهای عبوری از آسمان این کشور افزایش چشمگیری یافته بود.

غرامت‌های سقوط هواپیما

ایران باید بابت سرنگون کردن بوینگ ۷۳۷ سری ۸۰۰ خطوط هواپیمایی اوکراین که ساخت سال ۲۰۱۶ میلادی است، به این ایرلاین خسارت پرداخت کند. این خسارت علاوه بر جبران از میان رفتن هواپیما، ممکن است خسارت‌های وارد شده به برند این هواپیمایی را هم دربرگیرد.

بیمه مرکزی ایران به خبرگزاری ایسنا گفته است که خسارت بدنه هواپیما حدود ٧٠ میلیون دلار و مجموع غرامت سرنشینان و بارمسافران حدود ٢٤ میلیون دلار برآورد شده است. با این حال پیش‌بینی می‌شود که با توجه به تعهدات بیمه‌نامه ایرلاین اوکراینی مجموع خسارات مستقیم هواپیما تا حدود ١٥٠ میلیون دلار برسد.

حمید غوابش، دبیر سابق انجمن خطوط هوایی ایران، به روزنامه شهروند گفته است که این رقم به جز دیه‌ای ‏است که طبق قانون باید به خانواده قربانیان ایرانی پرداخت شود و میزان آن بستگی به رقمی دارد که ‏دادگاه‌های بین‌المللی تعیین می‌کنند.