سقوط هواپیمای اوکراین؛ نقص فنی یا انفجار؟

یک هواپیمای مسافربری بوئینگ ۷۳۷ خطوط هواپیمایی اوکراین ۸ ژانویه ۲۰۲۰ پس از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی تهران سقوط کرد. کلیه سرنشینان این هواپیما که اکثر آنها را ایرانیان دو تابعیتی تشکیل می‌دادند، جان خود را از دست دادند.

سقوط این هواپیمای مسافربری ساعاتی پس از موشک‌باران پایگاه نیروهای آمریکایی در عراق بود. هنوز مشخص نیست ارتباطی میان این حوادث وجود داشته یا نه.

تحقیقات در باره دلیل سقوط این هواپیما آغاز شده و دولت اوکراین نیز گروه تحقیقی به تهران فرستاده است.

شماری از رسانه‌ها در ایران، نقص فنی را دلیل این حادثه اعلام کردند و به نقل از مقام‌های این کشور نوشتند که هواپیما اعلام وضعیت اضطراری نکرده بود.

اما احتمال‌های دیگری هم از جمله اصابت موشک مطرح شده است.

چه کسانی مسافران هواپیما بودند؟

سازمان هواپیمایی ایران می‌گوید هواپیمای بوئینگ ۸۰۰-۷۳۷ با علامت ثبت UR-PSR با شماره پرواز ۷۵۲ در ساعت ۶:۱۲ روز چهارشنبه ۱۳۹۸/۱۰/۱۸ از فرودگاه امام خمینی در تهران به مقصد کی‌یف، پایتخت اوکراین پرواز کرد. پس از قطع ارتباطات با بخش کنترل ترافیک در ساعت ۶:۱۸ در حوالی صباشهر در استان تهران سقوط کرد.

مقام‌های این سازمان گفته‌اند هواپیما ۱۶۷ مسافر و ۹ نفر خدمه پروازی داشت که همه آنها جان خود را از دست دادند. ۱۴۶ نفر از مسافران گذرنامه ایران، ۱۰ نفر گذرنامه افغانستان، ۵ نفر گذرنامه کانادا، ۴ نفر گذرنامه سوئد و ۲ نفر گذرنامه اوکراین داشتند. هر ۹ نفر خدمه پرواز هم تبعه اوکراین بودند.

تعداد زیادی از مسافران ایرانی این پرواز دارای تابعیت دوگانه بودند و ۱۴۶ نفر ذکر شده بنا به گفته مقام‌های رسمی، با گذرنامه ایران این کشور وارد شده بودند.

چه کسی در حال تحقیق درباره سقوط هواپیما است؟

سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی، که معیارهای تحقیق در مورد تصادف هواپیما را تعیین می‌کند ، می‌گوید که کشوری که در آن حادثه رخ می‌دهد ، مسئولیت تحقیقات را به عهده دارد، مگر اینکه این کشور ابزار لازم برای تجزیه و تحلیل جعبه سیاه را نداشته باشد.

روز گذشته اعلام شده بود ایران جعبه سیاه این هواپیما را برای بررسی در اختیار آمریکا، سازنده این هواپیما قرار نخواهد داد اما ایران آن را تکذیب کرده است.

به طور طبیعی ستاد ملی ایمنی حمل و نقل آمریکا در هر تحقیقات بین‌المللی که در باره هواپیماهای بوئینگ باشد نقش ایفا می‌کند اما چنین حضوری باید با اجازه و طبق قوانین کشور اصلی باشد.

ماموران کشورهایی که هواپیما در آن به ثبت رسیده، مقر دفتر هواپیمایی، سازنده هواپیما و محل مونتاژ هم در تحقیقات حضور دارند.

همچنین کشورهایی که اتباع آن در هواپیمای سقوط کرده حضور داشتند هم می‌توانند در تحقیقات مشارکت داشته باشند.

تنها چند نهاد تخصصی در سراسر جهان وجود دارد که قادر به ارزیابی جعبه سیاه هستند و همه این نهادها هم به تنهایی امکان بررسی مدل‌های مختلف جعبه سیاه را ندارند.

ایران چه واکنشی نشان داده؟

ایران می‌گوید از کشورهای ذینفع برای حضور در تحقیقات در باره سقوط هواپیمای مسافربری شرکت هواپیمایی اوکراین دعوت خواهد کرد.

اولین جلسه مشترک متخصصان ایران و اوکراین برگزار شده است.

ایران همچنین از نمایندگان کانادا و سوئد برای همکاری در این مورد دعوت کرده است.

علی عابدزاده، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفته است دو جعبه سیاه هواپیما پیدا شده و تحویل مسئول بررسی سانحه شده است. به گفته آقای عابدزاده هر دو دستگاه در اثر سانحه و آتش سوزی آسیب دیده‌اند اگرچه قسمت حافظه هر دو دستگاه وجود دارد.

آقای عابدزاده گفته است پس از سانحه با اوکراین به عنوان کشور محل ثبت هواپیما، آمریکا به عنوان کشور سازنده، و سوئد و کانادا به عنوان کشورهای متقاضی که اتباع آنها در این هواپیما بودند تماس برقرار شده است.

عکس‌العمل اوکراین چه بوده؟

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین گفته است "اولویت ما تعیین حقیقت و افراد مسئول این فاجعه وحشتناک است."

این کشور گروه تحقیقی به ایران فرستاده است.

اولکسی دانیلوف، دبیر شورای امنیت ملی اوکراین در فیسبوکش گفته است بازپرسان اوکراینی در حال بررسی چهار دلیل احتمالی سقوط این هوایپما هستند.

این مقام ارشد امنیتی اوکراین، اصابت موشک به هواپیما، برخورد با پهپاد، نقص موتور هواپیما، و وقوع حمله "تروریستی" و انفجار در هواپیما را به عنوان دلایل احتمالی ذکر کرده است.

این اظهارات دبیر شورای امنیت ملی اوکراین در مغایرت با درخواست زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین است که از مردم کشورش خواسته بود در باره دلایل سقوط هواپیما گمانه‌زنی نکنند.