گاهشمار یک هفته ناآرامی در ایران

روزاول : : : : مشهد و 'پله اسلام'

پنج‌شنبه هفتم دی ماه، جرقه اعتراض‌ها در مشهد زده شد. اوایل روز بیشتر تصور می‌شد که تظاهرات علیه دولت حسن روحانی و گرانی است. هرچند بعضی از معترضان شعار می‌دادند: "اسلام رو پله کردید، ملت رو ذله کردید" یا "نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران."

بیش از ۵۰ نفر بازداشت و شماری زخمی شدند. تجمع محدود به مشهد نبود و در چند شهر دیگر از جمله نیشابور و کاشمر ادامه یافت.

احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد و منتقد سرسخت دولت روحانی، از طرف گروهی از اصلاح‌طلبان به تهییج و شروع اعتراضها متهم شد. ادعایی که او رد کرده است.

روز دوم: اعتراض کلان‌شهرها

جمعه هشتم دی، تظاهرات به اصفهان، رشت، همدان و چند شهر دیگر کشیده شد. این بار علاوه بر حسن روحانی، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران هم مخاطب شعارهای اعتراضی بود. در کرمانشاه مردم شعار می‌دادند: "ملت گدایی می‌کند، آقا خدایی می‌کند".

در قم در حمایت از خاندان پهلوی و رضاشاه، بنیانگذار حکومت پهلوی، شعار داده شد.

تظاهرات در چند شهر به خشونت کشیده شد. نیروی انتظامی به سوی مردم گاز اشک‌آور پرتاب کرد و در بعضی از شهرها با ماشین آب‌پاش فشار قوی به معترضان حمله شد.

تاکید شده بود که سپاه دخالتی در کنترل اوضاع ندارد و نیروی انتظامی مسئول حفظ نظم است.

هیات دولت در روز تعطیل جلسه اضطراری تشکیل داد. معاون رییس‌جمهور هم به مخالفان دولت هشدار داد که "همه در یک قایق" نشسته‌اند و دود اعتراض‌ها به چشم همه خواهد رفت.

دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا در حمایت از معترضان توییت کرد و حکومت ایران را "فاسد" خواند.

روز سوم: شلیک به تظاهرکنندگان در لرستان

شنبه نهم دی ماه، که به سنت چند سال گذشته روز اعلام برائت از فتنه ۸۸ و مخالفان حکومت بود، تظاهرات علیه حکومت وسیع‌تر شد. در روز سوم به صراحت دیده می‌شد که اعتراض‌ها گسترده‌تر از گرانی است و فساد در حکومت و کلیت نظام را نشانه گرفته است.

در ابهر معترضان تصویر رهبر ایران را در خیابان پایین کشیدند. مقابل دانشگاه تهران در خیابان انقلاب، شلوغ و درگیری‌هایی گزارش شد. دو ایستگاه مترو در محدوده انقلاب بسته شد. تظاهرات تهران تا نیمه شب ادامه داشت و در بعضی از فیلم‌ها شعار "مرگ بر خامنه‌ای" شنیده می‌شد.

در دورود در استان لرستان به سوی تظاهرکنندگان شلیک شد و مقام‌ها کشته شدن دو نفر را تایید کردند. کانال آمدنیوز، یکی از مهم‌ترین رسانه‌های پخش اخبار تظاهرات که مخاطبان آن به بیش از یک میلیون نفر رسیده بود، در تلگرام مسدود شد.

در تهران و اراک به گفته مقام‌های امنیتی دست‌کم ۳۰۰ نفر بازداشت شدند.

روز چهارم: افزایش شمار کشته‌ها و سخنرانی روحانی

یکشنبه دهم دی ماه، شبکه خبر ایران اعلام کرد حدود ۱۰ نفر کشته شده‌اند. نماینده ایذه از مرگ دو نفر و معاون سیاسی امنیتی استانداری همدان از مرگ سه نفر خبر داد و کشته شدگان را "سه تن از عزیزان در شهرستان تویسرکان" خواند.

در اکثر موارد گفته شد که "اغتشاشگران" عامل کشته شدن شهروندان بوده‌اند از جمله یک نوجوان ۱۵ ساله.

وزیر کشور و فرمانده نیروی انتظامی به تجمع کنندگان هشدار دادند. برای اولین بار بعد از شروع اعتراض‌ها حسن روحانی در جلسه هیات دولت درباره تظاهرات سخن گفت. او تاکید کرد که اعتراض آرام حق مردم است، اما دولت اغتشاش را تحمل نخواهد کرد.

روز پنجم: حمله به پاسگاه‌ نیروی انتظامی

دوشنبه یازدهم دی ماه، حسن روحانی بار دیگر درباره تظاهرات صحبت کرد و برخلاف شماری از اصولگرایان گفت که همه معترضان "کسانی نیستند که از خارج دستور گرفته باشند؛ بلکه عده‌ای از آنها مردمی هستند که به خاطر احساسات و مشکلات‌شان به خیابان‌ها آمدند."

در قهدریجان و نجف‌آباد استان اصفهان درگیری‌ها بسیار شدید بود. چند نفر کشته شدند و یک پاسگاه به آتش کشیده شد. وزارت اطلاعات اطلاعیه داد و گفت برخی از "معاندان" دستگیر شده‌اند.

سخنگوی سپاه گفت ماجرا کوچک‌تر از آن بوده که سپاه وارد شود. بسیاری از شبکه‌های ارتباطی و اجتماعی اصلی مورد استفاده ایرانیان فیلتر شد و حتی برای دقایق متعدد کل اینترنت ایران از شبکه جهانی قطع شد.

روز ششم: هشدار آیت‌الله خامنه‌ای درباره عوامل خارجی

سه‌شنبه دوازدهم دی ماه، و در روز ششم اعتراض‌ها، آیت‌الله خامنه‌ای، اصلی‌ترین مخاطب شعارهای تند معترضان در نقاط مختلف ایران، در اولین واکنش خود به طور مختصر وقایع اخیر را "کار دشمنان خارجی نظام اسلامی" توصیف کرد.

اوضاع در تهران آرام‌تر بود اما در شهرهای مختلف ناآرامی ادامه داشت. صدها نفر در کرج، قم، اصفهان، کرمانشاه، لرستان و ...بازداشت شدند. تعداد بازداشت شدگان تهران به حدود ۴۵۰ نفر رسید.

تعداد کشته‌ها تا این روز دست‌کم ۲۱ نفر گزارش شد.

مجمع روحانیون مبارز به ریاست محمد خاتمی در بیانیه‌ای هرچند حق مردم را برای اعلام مطالبات خود از طریق قانونی و "حتی فریاد"به رسمیت شناخت اما در عین حال "عناصر فرصت‌طلب و عوامل آشوبگر" را به سوءاستفاده از این اعتراض‌ها و ایجاد ناامنی متهم کرد.

در ادامه واکنش‌های بین‌المللی دبیرکل سازمان ملل خواستار اجتناب از "خشونت بیشتر" در ایران شد. اتحادیه اروپا گفت تحولات ایران را نظاره می‌کند و کاخ سفید هم خواست ایران به حق اعتراض شهروندانش احترام بگذارد. آمریکا گفته بود از شورای امنیت می‌خواهد درباره تظاهرات ایران جلسه تشکیل دهد.

روز هفتم: ''فتنه ۹۶ ''

چهارشنبه سیزدهم دی ماه، طرفداران حکومت در شهرهای مختلف ایران تظاهرات گسترده کردند.

فرمانده سپاه بدون نام بردن، یکی از مسئولان سابق نظام را متهم کرد و گفت وقایع اخیر با فراخوان یکی از سایت‌های وابسته به این شخص صورت گرفته است. تصور همه این بود که منظور محمود احمدی‌نژاد است. محمدعلی جعفری همچنین اعتراضات اخیر را "فتنه ۹۶" نامید و گفت این ماجرا تمام شده است.

او همچنین خبر داد که سپاه بر خلاف گزارش‌های پیشین مقام‌ها، در سه استان "به طور محدود" وارد عمل شده است.

با آرام شدن نسبی اوضاع، نگرانی از سرنوشت بازداشت‌شدگان، مخصوصا دانش‌آموزان "کم سن و سال" افزایش یافت.

رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران، از نیروهای نظامی و امنیتی خواست "به روی مردم اسلحه" نکشند و در کنار مردم بیاستند. او گفت عمر حکومت جمهوری اسلامی ایران سر آمده است.