نماینده مجلس ایران خواستار بررسی تعلیق عضویت در معاهده ان‌پی‌تی شد

واکنش‌ها در ایران به صدور قطعنامه انتقادی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در درخواست از این کشور برای پاسخ به سئوالات آژانس درباره سه مکان اعلام نشده اتمی ادامه دارد. در تازه‌ترین آنها یک نماینده مجلس خواستار بررسی تعلیق عضویت ایران در معاهده منع گسترش سلاح‌های اتمی (ان‌پی‌تی) شده است.

محمود عباس‌زاده مشکینی، نماینده مشکین شهر و سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، گفته است «شخصا پیشنهادم این است که در اولین فرصت تعلیق عضویت در ان‌پی‌تی را در مجلس بررسی کنیم و در این زمینه تصمیم‌گیری کنیم.»

آقای عباس‌زاده مشکینی به وب سایت خبری عصر ایران گفته است که «باید محدودیت‌های نیز برای رفت و آمد» رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، ایجاد شود.

ان‌پی‌تی چیست؟

معاهده منع گسترش سلاح‌های اتمی (ان‌پی‌تی) Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons قراردادی بین‌المللی برای جلوگیری از توسعه سلاح‌های اتمی و کاهش سلاح‌های هسته‌ای موجود است. بر اساس این معاهده، که ایران از اولین امضا‌کنندگان آن است، کشورها در جهان به دولت‌های دارنده سلاح اتمی و غیردارنده این سلاح‌ها تقسیم شده‌اند. دولت‌های دارنده متعهد به کم کردن ذخایر خود هستند و کشورهای غیردارنده هم متعهدند که به دنبال چنین سلاح‌هایی نروند. در برابر، کشورهای دارنده سلاح باید به کشورهای غیردارنده کمک کنند تا از مزایای صلح‌آمیز انرژی اتمی برخوردار شوند. در ژانویه سال ۲۰۰۳ کره شمالی اعلام کرد از این معاهده خارج شده است و سه سال بعد آن با انجام اولین آزمایش هسته‌ای خود را کشوری دارای سلاح اتمی اعلام کرد. هند، پاکستان و اسرائیل هم به این معاهده نپیوسته‌اند.

قطعنامه انتقادی علیه ایران

شورای حکام آژانس هفته گذشته با صدور قطعنامه‌ای از ایران خواست تا «فورا پاسخ‌های فنی مناسب» درباره سه مکانی که آژانس در آن آثار اورانیوم پیدا کرده، ارائه کند.

ایران مطابق قراردادهای خود با آژانس، که بر اساس معاهده منع گسترش سلاح‌های اتمی امضا شده، باید درباره اینکه چرا اورانیوم در این سه مکان بوده و چرا به آژانس اطلاع نداده، پاسخگو باشد.

آژانس بیشتر از دو سال است که در پی پاسخ های ایران است. آقای گروسی در اسفند ۱۴۰۰ با سفر به تهران توافق مکملی با ایران امضا کرد که بر اساس آن جمهوری اسلامی ایران متعهد شده بود در این زمینه پاسخگو سئوالات آژانس باشد و سپس موضوع برای مختومه شدن در شورای حکام مطرح شود.

آقای گروسی پیش از جلسه شورای حکام در گزارشی اعلام کرده بود که پاسخ‌های ایران به اندازه کافی معتبر نیست. پس از این سه کشور بریتانیا، فرانسه، آلمان و آمریکا پیش‌نویس قطعنامه را به شورای حکام ارائه کردند که با ۳۰ رای موافق، دو رای مخالف چین و روسیه و سه رای ممتنع هند، پاکستان و لیبی به تصویب رسید.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران گفته است «آقای گروسی در سفرهایی که به ایران داشت تعهد اخلاقی داد که به نوعی پرونده ایران عادی شود. متاسفانه رفت‌و‌آمد وی به رژیم صهیونیستی و بعد از آن صدور این قطعنامه نشان داد که یا از ابتدا سیاسی‌کارانه حرکت کرده است یا تحت تاثیر آمریکایی‌ها و هژمونی غرب مجبور شده است این کار را انجام دهد.»

آقای گروسی پیش از جلسات شورای حکام آژانس در سفر به اسرائیل با نخست‌وزیر این کشور دیدار کرد.

مدیرکل آژانس برای صدور قطعنامه در شورای حکام اختیاری ندارد و این دولت‌های عضو هستند که پیش‌نویس قطعنامه ارائه می‌کنند و سایر اعضای این شورا درباره آن تصمیم می‌گیرند.

وظیفه مدیرکل گزارش بازرسی‌های انجام شده به شورای حکام است و بر اساس مقررات نمی‌تواند برای بسته شدن یک پرونده یا مختومه کردن اختلافات، به کشورهای عضو آژانس تعهد بدهد.

آقای عباس‌زاده مشکینی گفته «با صدور این قطعنامه با اعتبار آژانس بازی کردند. جمهوری اسلامی ایران باید برخورد درس‌آموز و عبرت آموزی به غربی‌ها بدهد.»

حسین شریعتمداری، نماینده آیت‌الله علی خامنه‌ای در روزنامه کیهان، هم در روزهای اخیر برای چندمین بار متوالی خواستار خروح ایران از ان‌پی‌تی شده است.

ایران، پس از صدور قطعنامه شورای حکام آژانس، بعضی از اقدامات خود را بر اساس توافق هسته‌ای برجام کاهش داد و از جمله ۲۰ دوربین نظارتی آژانس را خاموش کرد. بر اساس گزارش‌ها، کنترل آنلاین سطح غنی سازی اورانیوم ایران هم، که آژانس بر اساس توافق برجام با دستگاه‌های جدید انجام می‌داد، متوقف شده است.

مدیرکل آژانس و سه کشور اروپایی از اقدامات اخیر ایران انتقاد کرده‌اند و ایالات متحده گفته است که چنین سیاستی احتمال احیای توافق برجام را بیشتر از قبل کم می‌کند. هدف از احیای برجام رفع تحریم‌های آمریکا در برابر اعمال محدودیت مجدد بر برنامه اتمی ایران است.

ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران، گفته است که تهران در برابر قطعنامه شورای حکام کوتاه نمی‌آید و «یک قدم عقب‌نشینی نمی‌کند.»

کدام دوربین‌ها خاموش می‌شود؟

به گفته رافائل گروسی رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۲۷ دوربین نصب شده در مراکز غنی‌سازی ایران خاموش می‌شود و ۴۰ دوربین باقی می‌ماند.

سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرده دوربین‌هایی که جمع می‌شود، از دوربین‌های نظارتی «فراپادمانی» بوده، به این معنی که در چارچوب تعهدات ایران به ان‌پی‌تی یا پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیست و ایران داوطلبانه با نصب آنها موافقت کرده بوده است.