مشاور امنیت ملی بایدن: با بازگشت آمریکا به برجام می‌خواهیم 'ایران دوباره به محدوده بر‌گردد'

جیک سالیوان گزینه جو بایدن رئیس جمهور منتخب آمریکا، برای سمت مشاور امنیت ملی گفته است که دولت آینده ایالات متحده می خواهد با پیوستن مجدد به توافق هسته ای برجام و مجبور کردن ایران به پیروی از مفاد این توافقنامه، این کشور "را دوباره به محدوده بازگرداند".

آقای سالیوان که در مذاکرات پنهانی ایران و آمریکا در عمان در زمان دولت باراک اوباما حضور داشته این موضوع را به روزنامه وال استریت ژورنال گفته است.

مذاکرات پنهانی ایران و آمریکا در عمان زمینه ساز توافق برجام اتمی برجام شد که در برابر وقفه در برخی از جنبه های برنامه اتمی ایران، تحریم های بین المللی هسته ای علیه این کشور را رفع کرد. دونالد ترامپ رئیس جمهور پس از آقای اوباما با خروج از این توافق تمام تحریم های اتمی ایالات متحده را دوباره اعمال کرد و تحریم های تازه تری هم علیه این کشور به اجرا گذاشت.

بازگشت آمریکا به برجام به گفته جیک سالیوان زمینه را برای "مذاکرات بعدی در مورد مسائل گسترده تر" فراهم می کند. آقای سالیوان گفته است که این کار به نظر او "ممکن و عملی است".

ایران نزدیک به یک سال است که با کنار گذاشتن برخی از تعهدات خود در توافق هسته ای سرعت بیشتری به توسعه برنامه اتمی خود داده و از جمله ذخایر اورانیوم غنی شده خود را افزایش داده است.

چند روز پیش هم مجلس ایران درباره الزام دولت به غنی سازی اورانیوم ۲۰ درصدی و توقف اجرای پروتکل الحاقی با آژانس بین المللی انرژی اتمی در صورت ادامه قطع صادرات نفت به دلیل تحریمهای آمریکا، مصوبه یا جنجالی را تصویب کرد. این مصوبه البته با انتقاد دولت ایران مواجه شد.

پیشتر دولت ترامپ اقدامات کاهش تعهدات هسته ای از سوی ایران را "باج گیری هسته ای" این کشور عنوان کرده بود اما جو بایدن در زمان مبارزات انتخاباتی از تمایل دولت احتمالی اش به برجام گفته بود. او پس از انتخابات اعلام کرد که باید بر سر مسائل دیگری هم با ایران مذاکره شود.

طیف‌های سیاسی نزدیک تر به آیت الله خامنه ای، رهبر ایران، مخالف هرگونه مذاکره مجدد با آمریکا و توقف دوباره در برخی از بخش های برنامه اتمی هستند و می گویند باید شعار آقای خامنه ای که بی اثر کردن تحریم هاست، محقق شود. دولت ایران می گوید بر اثر تحریم درآمدهایش از سالی ۱۰۰ میلیارد دلار به کمتر از ۸ میلیارد در سال گذشته رسیده است.

شرکای اروپایی آمریکا که عضو توافق برجام هستند از ضرورت یک توافقی که سیاست منطقه و برنامه موشکی ایران را هم در بربگیرد گفته اند. آلمان اعلام کرده که از چنین طرحی پشتیبانی می‌کند اما سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفته است آنچه آمریکا "با فشار حداکثری نتوانست به آن برسد، اروپا هم با چنین پیشنهادهایی به آن نخواهد رسید".

یک روز پیش از اظهارات آقای سالیوان درباره عزم دولت بعدی آمریکا برای بازگشت به توافق هسته ای، سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه با انتشار بیانیه ای مشترکی از افزایش فعالیت‌های اتمی ایران و اجرای قانون جدیدی در این کشور که دولت را موظف به غنی سازی دوباره با خلوص ۲۰ درصد و توقف احتمالی پروتکل الحاقی می کند، ابراز نگرانی کردند.

بر اساس قانونی که هفته گذشته ابلاغ شد در صورتی که زمینه صادرات دوباره نفت ایران به کشورهای اروپایی و انجام مبادلات مالی آن فراهم نشود، دولت ایران باید به اجرای پروتکل الحاقی که امکان نظارت بیشتری به بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی می دهد، خاتمه دهد.

محمدجواد ظریف وزیر خارجه ایران گفته در صورتی که کشورهای عضو برجام به تعهدات خود عمل کنند، این قانون اجرا نمی شود. او در عین حال اعلام کرده است که ایران حاضر به مذاکره مجدد درباره مفاد برجام نیست.

آیت الله علی خامنه ای رهبر ایران هم پیشتر مذاکره بر سر مسائل موشکی را "خط قرمز" عنوان کرده بود.

در حال حاضر بازگشت آمریکا به برجام به معنی رفع تحریم های بسیار گسترده است که دولت ترامپ بر اساس قوانین مختلف و فرمان های اجرای متعددی آنها را برقرار کرده است. مقام های فعلی ایالات متحده می گویند که لغو این تحریم ها در دولت آینده بسیار پیچیده و نیازمند گفت و گو با ایران بر سر مسائل دیگر از جمله برنامه موشک های بالستیک اش خواهد بود.

برخی از همسایگان ایران خواستار پیوستن به مذاکرات احتمالی آینده ایران و آمریکا شده اند اما آقای ظریف با انتشار توییتی گفته است که کشورش بر سر مسائل منطقه با هیچ دولتی خارج از منطقه مذاکره نخواهد کرد و پیشنهاد داده تا گفت و گوهای مستقیمی میان همسایگان برقرار شود.

دولت باید کار خود را از اواخر ژانویه ۲۰۲۱ برابر با بهمن ۱۳۹۹ آغاز می کند.