با ساخت سد سیوند و آبگیری آن، بسیاری از آثار باستانی فارس زیر آب می روند

گزارش شده که آبگیری سد سیوند که به دلیل اعتراضات گسترده به تاخیر افتاده بود، به دستور محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور، آغاز شده و پیش بینی می شود آبگیری آن طی دو تا سه سال آینده کامل شود. ارتفاع سد 57 متر است و با آبگیری آن، نه هزار هکتار زمین در استان فارس قابل کشت می شود. وسعت درياچه سد حدود ۱۵ کيلومتر مربع برآورد شده است.

شکوه میرزادگی، مدیر کمیته نجات پاسارگاد می گوید که با آبگیری این سد، آرامگاه کوروش در معرض تخریب قرار می گیرد، در حالی که محمد رضا عسکری، عضو کمیته ملی سدهای بزرگ ایران، معتقد است اگر قرار بود سنگهای آهکی پاسارگاد تخریب شوند، تاکنون می شدند:

شکوه میرزادگی: آرامگاه کوروش در معرض تخریب است

"دلايلی که کميته نجات پاسارگاد در مخالفت با آبگيری سد سيوند دارد بر اساس نظرات متخصصان و کارشناسان داخل کشور به دست آمده است. آنها در يک سال و نيم گذشته، به انواع خطراتی اشاره کرده اند که می شود آنها را در سه مورد مهم خلاصه کرد:

1. تنگه و دشت بلاغی دارای آثاری از 7000 سال پيش هستند که برخی از آنها، مثل غارها، دهکده هخامنشی، کارگاه های سفال سازی، فلز سازی و بخش سالم راه شاهی واجد اهميت بسيار هستند که همه، بنا بر اعلام خود سازمان های مربوطه، به زير آب خواهند رفت. و به گفته خودشان تنها اطلاعاتی شفاهی از آن ها برای ما خواهد ماند. و تازه بسياری چيزهايی هست که هنوز کاوش نشده است.

خطر کاملا جدی است. بی توجهی های سازمان ميراث فرهنگی، در ارتباط با آثار باستانی و فرهنگی ايران زمين موجب شده که نتوان کمترين اعتمادی به شعارها و حرف های روسای اين سازمان داشت. شکوه میرزادگی

2. آثار باستانی دشت پاسارگاد و به خصوص آرامگاه کوروش در معرض تخريب قرار می گيرند، چرا که زمين منطقه شنی است و آب را به سوی پايه های سازه ها می کشاند. همچنين درياچه سد رطوبت منطقه را بالا می برد و باعث رشد گياهان مضر در ميان سنگ های آهکی می شود که آنها را می ترکانند. همچنين برخی از مهندسان، با انتشار مدارک مفصل، اعلام داشته اند که محاسبات اوليه در مورد ارتفاع سد و آرامگاه غلط بوده و اگر سد کاملاً آبگيری شود خود آرامگاه هم به زير آب می رود.

به همين دليل است که می بينيم رييس ميراث فرهنگی از يکسو خطر رطوبت را تاييد می کند اما می گويد که اگر ديديم خطر جدی است آبگيری را متوقف می کنيم و، از سوی ديگر، گفته می شود که سد را هيچگاه در حداکثر ظرفيت خود آبگيری نخواهند کرد.

3. امکان وارد شدن زيان به محيط زيست و کشاورزی جدی است. کارشناسان اعلام کرده اند که در اين آب گيری چند هزار اصله درخت 500 ساله که ذخيره زيست محيطی منحصر به فردی هستند، در زير آب از بين می روند و رويش دوباره آن ها، به دليل نوع اکوسيستم منطقه، ديگر ممکن نيست. همچنين کارشناسان می گويند که سد روی زمينی متشکل از شن و نمک ساخته شده و آب درياچه آن فرو می نشيند و امکان آب رسانی به کشاورزان وجود ندارد.

همچنين اعلام شده که برای رفع اين مشکل و آبرسانی به کشاورزان بايد حدود يک ميليون متر مربع ديوارهای سد را، در طول محيط درياچه، آب بندی کنند که هزينه آن بسيار بيشتر از هزينه ساخت خود سد است. همچنين نرسيدن آب رودخانه پلوار به درياچه بختگان، آن را می خشکاند و چاه های منطقه مجبور به استخراج آب نمکدار می شوند که کشاورزی را از بين می برد.

همه اين موارد که گفته شد با سند و نام و نشان کارشناسان در سايت نجات پاسارگاد در دسترس است. به اين ترتيب، نه تنها خطر کاملا جدی است بلکه بی توجهی های اغلب عمدی سازمان ميراث فرهنگی، در ارتباط با آثار باستانی و فرهنگی ايران زمين موجب شده که نتوان کمترين اعتمادی به شعارها و حرف های روسای اين سازمان داشت."

محمد رضا عسکری: نباید احساسی برخورد کنیم

"ارتفاع پاسارگاد و مقبره کوروش شاید 40 متر بالاتر از سطح مخزن آب پشت سد سیوند باشد. بنابرین به عقیده من، مسئله یک مقداری از بعد فنی خارج شده و دستخوش مسائل سیاسی شده است. یک مقداری در برخی جنبه ها برخوردهای اغراق آمیزی شده و این به برخی استدلالهای مخالفان سد لطمه می زند.

پیشینیان ما مسلما در نوک کوهها زندگی نمی کردند، آنها مثل همه تمدنهای قدیمی دیگر در کنار آب بودند. بنابراین در کشورهای مثل ایران که تمدن باستانی دارند، فرضا مصر یا چین، هر جایی که سد ساخته شود یک مشکلی بوجود می آید. اما به یاد داشته باشیم که مشکل فقط تاسیس سد نیست. چه شهرهایی بوده اند که نه زیر آب، بلکه زیر تله های خاک مدفون شده اند. تاسیس سد به خودی خود مخرب آثار باستانی نیست.

اگر بنا باشد سنگهای آهکی پاسارگاد تحت تاثیر رطوبت ناشی ار تبخیر قرار گیرند و تخریب شوند، تا حالا می شدند. علم در برابر رطوبت راه حل دارد. اگر در پاسارگاد واقعا فرسایش در اثر رطوبت مطرح است، می توانیم با کارهای دیگری جلوی آنرا بگیریم، نه اینکه جلوی ساخت مخزن سد را بگیریم. محمد رضا عسکری

در زمان شاه پیش از تخریب سد قدیمی ساوه که 700 سال پیش ساخته شده بود، و ارزش فرهنگی فراوانی هم برای ما داشت، نیم ساعت فیلم برداری کردند و بعد گذاشتند که زیر آب برود. چیزهایی در آن سد دیده می شد که با دیدن مشخصات فنی آن، پی می بردیم که پیشینیان ما واقعا به علم هیدرولیک، دینامیک و استاتیک واقف بودند که این سد را ساختند، ولی همان اثر تاریخی را عملا بردیم زیر آب. چرا آن زمان صدایی در نیامد و فقط به حفظ یک فیلم از آن بسنده کردیم؟

ضرب المثل قدیمی می گوید هر که طاووس خواهد، باید جور هندوستان کشد. بالاخره اگر بخواهیم سد بسازیم، این مسائل پیش می آید. مهندسی صنعتی بخشی از محیط زیست یا آثار باستانی را از بین می برد، اما باید با کار فنی بهینه، کمترین تلفات را وارد کنیم. نباید احساسی برخورد کنیم.

اگر اثر باستانی که زیر آب می روند ارزش دارد، می توان آنرا چند کیلومتر جا به جا کرد، آن طوری که در مصر در زمان احداث سد اسوان انجام دادند. می توان هزینه های این کار را هم در هزینه های ساخت سد گذاشت، و یا متقابلا می توان گفت مجموع هزینه ها از سود سد بیشتر است و محل ساخت سد را جا به جا کرد.

سد سازی در مناطق کویری ایران مفید است. مهندس مشاور وظیفه اش اندازه گیری و محاسبه هزینه هاست. مشاور سد سیوند می گوید این کارها را کرده و به وزارت نیرو اعلام کرده است. وزارت نیرو هم از سازمان میراث فرهنگی نظر خواهی می کند. حالا ممکن است که میراث فرهنگی گله کند که بودجه ندارد وپول کافی برای کار تخصصی ندارد، و این یک واقعیت است.

الان وزارت نیرو می گوید دریاچه های استان فارس سطح آبی بیشتر از دریاچه پشت سد سیوند دارند و اگر بنا باشد سنگهای آهکی پاسارگاد تحت تاثیر رطوبت ناشی ار تبخیر قرار گیرند و تخریب شوند، تا حالا می شدند. علم در برابر رطوبت راه حل دارد. اگر در پاسارگاد واقعا فرسایش در اثر رطوبت مطرح است، می توانیم با کارهای دیگری جلوی آنرا بگیریم، نه اینکه جلوی ساخت مخزن سد را بگیریم."

نظرات شما

به چند نکته در این باره اشاره می کنم، تصمیم با خود شما:
- در مجموع 130 محوطه و یا اثر باستانی به زیر آب می روند و امکان کاوش آن ها برای همیشه از دست می رود.
- موضوع زیر آب رفتن آرامگاه کوروش کبیر منتفی است اما این نگرانی وجود دارد که در صورت وقوع سیلاب های بزرگ آرامگاه دچار آب گرفتگی شود.
- سد سیوند با توجه به اصول سد سازی طراحی درستی ندارد و زمین منطقه نیز "آبخوری" دارد و نمی تواند آب را به درستی ذخیره کند.
- در منطقه تنگه بلاغی و دریاچه پشت سد سیوند یک پوشش نیمه جنگلی با هزاران درخت کهنسال وجود داشت که با آبگیری سد همه به زیر آب می روند. پارسا، تهران

بهتر است بدانیم که نقشه اولیه این سد 35 سال پیش در زمان شاه و بدست آلمانیها طراحی شده بود. حوضچه سد بیش از30 کیلومتر تا پاسارگاد فاصله دارد و خرابی احتمالی که حرفش زده میشود ناشی از افزایش رطوبت در خاک است که ممکن است به طرف پاسارگاد سرایت کند. البته مهندسان عمران و زمین شناسی این نظریه را به خاطر شرایط خشک و کویری محل رد می کنند چون شن آب را در خود نگه نمی دارد و آب به سرعت بیشتری پایین می رود. پیامی از شهر منچستر

من واقعا متاسف هستم از اینکه اینقدر به مسئله هویت تاریخی این مملکت بی توجهی می شود. هویتی که ما را دارای عظمت کرده، به ما تمدن داده است، و من واقعا ناراحت می شوم وقتی می بینم که سران این مرز و بوم تا این اندازه به مسئله تاریخ خود ما بی توجه هستند. آرام گاه کوروش بزرگ پادشاه ایران باید سالم بماند این در خواست تمام ملت ایران است و این درست نیست که بخاطر آب رسانی به زمین های کشاورزی بخش عمده تاریخ 7000 ساله ایران و اکوسیستم محیطی و هویت یک ملت به زیر آب برود. احسان، خراسان

در اين مورد بيش از اندازه نظر کارشناسی جه قبل وچه بعد از ساخت اين سد داده شده است. واقعيت اين است که مردم نان ميخواهند نه بقول فروغ (گهواره تمدن پر افتخار تاريخي ولای لائی تمدن وفرهنگ وديگر خيالشان از همه سو راحت باشد. ) ونه آثار آنچنان تاريخی در زمينه ای از فقر وبی چيزی ونيازمندی که برای مردم کشور نه نان ميشود ونه آب. ممکن است برای اعليحضرت ها تبليغات وتحميق هائی داشته باشد. سد اسوان در مصر آثار بيشتری را زير آب برد ولی از آبگيری آن کسی جلوگيری نکرد چرا؟ چون ضروری بود. در گذشته هيچ توريست ایرانی و يا خارجی به اين مقبره کورش برای بازديد نمي رفت ونه کسي آن را ميشناخت، تا رسيد به جشنهای دوهزارو پانصد ساله بيکباره کلی عزت واحترام يافت. وگفته شد که آسوده بخواب که ما بيداريم. و مجله فکاهی توفيق هم نوشت که ما از اين حرف ها زياد شنيده ايم وبه کل توقيف شد. مطمئنا با آب گيری و آبادانی بيشتر آن منطقه مردم برای بازديد بيشتر به آنچا رفت و آمد خواهند کرد. من مطمئن هستم که اين سد برای مردم منطقه وکشور از سروصداهائی که برای آن راه انداخته اند مفيد تر است. اکبر خرسی

من هم در اينجا به تنها چيزی که مي ‌توانم با غرور افتخار کنم، همين پيشينه تاريخی ايران است. اما ترجيح می‌ دهم بجای افتخار به گذشته بسيار دورم می ‌توانستم به آينده نزديکم افتخار کنم. آثار باستانی ما در مقوله فرهنگی ايران شده چون نفت که بلای جان اقتصاد ماست. فرشید بنکدار، مونیخ

تقریبا تمام افرادی که نظر منفی در این مورد دارند ساکن خارج هستند. یعنی اینکه اطلاعات آنها سطحی است. اما آنانی که در ایران هستند خبر دارند که آسیبی که ما به آثار باستانی بر اثر ریختن زباله و نوشتن یادگاری می نویسیم دهها برابر از این ساختن ها بیشتر است. مهرزاد کشفی، تهران

هر وقت پای سیاستمداران به یک مساله باز میشه دیگه نمیشه حقیقت را فهمید. چیزی که برای من که شیرازیم و اتفاقا دوستان میهن پرستی هم در استانداری دارم روشن است اینه که دو طرف به جای کارشناسی در حال گرد و خاک کردن هستن. یه طرف خودشو پشت کشاورزها و طرف دیگه خودشو پشت وطن پرستها قایم کرده. این میان من هیچ نظر کارشناسی قطعی ندیدم. مهدی، شیراز

سد سازی در ايران هميشه با مشكل روبرو بوده و بقول يكي از دوستان بدون فكر و كار كارشناسي اول سد ميسازند و بعد هزينه های بيفكری را از جيب اين ملت پرداخت ميكنند. نمونه بارزش سد خاكي نزديك جنگل گلستان بود كه كيلومترها از بهترين پارك جنگلي ايران شايد هم دنيا را از بين برد(پارك جنگلي گلستان حد فاصل بجنورد به گرگان). حميد، خراسان

مهم فرهنگ ایران است. در فرهنک ما هم آثار باستانی اهمیت دارد و هم آثار مذهبی و هم آثار ادبی. مهم احترام متقابل به تمامی آنهاست. اگر این مهم را انجام دهیم تمامی این آثار در امان خواهند بود و مهمتر اینکه امکان خلق آثار جدید نیز ایجاد خواهد شد. امیر

دولت ایران در آبگیری سد سیوند اقدام به تخریب آثار باستانی منحصر بفرد ایران میکند، که در واقع نوعی دهن کجی به حس ملی گرایی ایرانیان به حساب می آید. گسترش کشاورزی به هیچ وجه توجیه آبگیری سد سیوند نیست زیرا با صرف هزینه ساخت سد برای گسترش صنعت گردشگری (که اشتغال زاترین و پر سود ترین صنعت در جهان است) میتوان چندین برابر سود نصیب مردم منطقه و کشور کرد. در کنار همه اینها، در این منطقه هنوز کاوش های باستان شناسی کاملی انجام نشده و چه بسا آثاری بسیار ارزشمند تر از منشور حقوق بشر کورش در این منطقه مدفون باشد. آرش، تهران

مشکل تنها سد سیوند نیست، بلکه تخریب آثار باستانی به دست غارتگران و بی توجهی محض دولت در حفظ و حراست از میراث گرانبهای تمدن بشری است. تخریب آثار گرانبها در جیرفت، تپه های سیلک در کاشان، شهر صد دروازه در دامغان، آثار ساسانی در خوزستان و هزاران اثر بر جای مانده گواه این واقعیت است. حال نوبت پاسارگاد و آرامگاه کوروش بزرگ است که اگر منشور وی را بخوانید به شکوه و عظمت این ابر مرد ایران زمین پی خواهید برد. از یاد نبریم که او ذوالقرنین یاد شده در قرآن کریم است و بر ماست که از آرمگاه وی و میراث بر جای مانده از او در دشت با صفای پاسارگاد حراست کنیم. مهدی، مشهد

اين كه پيشنيان ما همواره در كنار آب زندگي مي كردند، نكته بديهي و جالبي است كه درمورد مناقشه سد سيوند به آن توجهي نمي شد. استدلال آقای عسكری كاملا منطقي به نظر مي رسد. اما آيا واقعا مي توان يك اثر ميراثي با آن درجه آسيب پذيري و معمولا ابعاد بزرگ را جابجا كرد؟ مریم، تهران

در بین جاده اصلی و بین المللی ساری به گرگان نرسیده به شهرستان بندر گز، چند سالی است شخصی می گوید خوابی دیده که تقریبا چسبیده به این جاده بی بی زینب؟؟؟؟ چال شده است. همین مسئله موجب ایجاد امام زاده و تشکیلات آن شده! جالب است بدانید که این مکان مجهول الهویه هر گونه تحرک اداره راه وترابری برای تعریض جاده اصلی را سلب کرده است. جمهوری اسلامی برایش این چیز ها مهم است، نه پاسار گاد و ابنیه باستانی ایران. بهرام، کردکوی

خدمت آقای عسکری بايد گفت که درست است که نبايد احساسی برخورد کرد ولی بايد عقلانی و با حساب برخورد کرد. آيا در مورد سد سيوند باندازه کافی مطالعه شد؟ آيا آثار باستانی ايران به آيندگان و نسلهای بعد نيز تعلق ندارد؟ آقای عسکری، آيا نبايد با حسابگری و اطمينان کامل عمل کرد تا مبادا آثار باستانی اين کشور که به نسلهای آينده هم تعلق دارد نابود نشود؟ سیروس، تهران

به عقیده من صحبتهای خانم میرزادگی بسیار منطقی تر بود. تجربه به شخص من ثابت کرده که ما ایرانیها در بسیاری موارد بدون تحقیق و مطالعه کافی کاری را انجام میدهیم (در این قضیه، ساختن سد خاکی سیوند) و بعد سالها برای پیداکردن راهی برای جبران و یا حداقل کردن خرابکاری اولیه میلیونها دلار پول صرف میکنیم تا سرپوشی برای بیفکری اولیه بگذاریم (در این قضیه پیشنهاد خرج میلیونها دلار از خزینه مردم برای جابجایی آثار باستانی مدفون شده در مقیاسی چندین کیلومتری). ما چند ماه فکر میکنیم و یک سد میسازیم و سالهای سال باید هزینه بیفکری اولیه را با صرف میلیونها دلار پول بیت المال و زیرآب رفتن بخشی افتخارآفرین از تاریخ ایران پرداخت کنیم. کاوه، بئر شبع، اسراییل

بهتر است کسانی که در اين زمينه اظهارنظر میکنند، دست کم به دو موضوع واقف باشند، اول مسايل فنی مرتبط با موضوع مورد بحث (ميزان تاثير آب بالادست بر تخريب و نابودی واقعی آثار باستانی) و دوم، اهميت و ضرورت احداث سد بر زندگی مردم منطقه. حتی اگر فرض کنيم که اين مخزن باعث تخريب بخشی از آثار باستانی ما شود، بايد به اين واقعيت نيز اعتراف کنيم که اين آب در پشت سد باعث تولد زندگي های نوين برای مردم آن منطقه خواهد شد. حال آنانی که در بيست و اندی سال اخير حتی يکبار هم پايشان پاسارگاد را لمس نکرده و از اهميت و ضرورت احداث سد برای کشوری محتاج به سد و آب بی‌اطلاعند، چطور می‌توانند منصفانه و منطقی در اين خصوص قضاوت کنند؟ پس اجازه دهيم کارشناسان واقعی در اين زمينه تصميم بگيرند. آیدا ریحانی، مونیخ

درست آن است که در هنگام سد سازی در کشورهای مشابه ایران، بررسیهایی بیشتر بر آثار آن هم انجام شود. رویکرد برخورد با این مساله کاملا بستگی دارد که آن آثار چقدر اهمیت دارد. وقتی که زیر آب رفتن آنها، دسترسی به اطلاعات ارزشمند مرتبط با هویت یک تمدن یا فرهنگ چند هزار ساله که سرنخهای تمدن بشری هستند (مشابه آنچه در تنگه بلاغی مطرح شده است)، را مشکل می کند، راه های بسیاری برای تعلیق پروژه یا انتقال آن آثار وجود دارد. در سیوند و موارد مشابه، سیستمهای مرتبط در ایران مثل کمیته ملی سدهای بزرگ می توانستند و می توانند به جای توجیه مکرر عملکرد سیستم اجرایی، از حساسیت جهانی و ملی بوجود آمده، برای تبلیغ آن فرهنگ، و جذب بودجه های مرتبط جهانی برای کشف و انتقال آثار باستانی استفاده کنند (آنچه در بسیاری پروژه ها مثلا سد اسوان مصر فقیر انجام گرفت)، هر چند ممکن بود کمی پروژه را به تاخیر بیندازد، اما ضمن حفظ نسبی و استفاده از شرایط بدست آمده برای تحقیق و کشف بیشتر، نگاهداری آثار هم به طور آبرومندی ممکن می شد. بهنام، اتاوا

جای بسي تا سف كه نسل سوخته شاهد لحظه به لحظه نا بودی پاسارگاد يادبود بنيان گزار حقوق بشر و تمدن ايران و جهان باشد. فرزندان ما در اين باره چه قضاوت خواهند كرد؟ کوروش، ویرجینیا، آمریکا

با مدیریت صحیح میشد چنان درآمدی از آثار باستانی به دست آورد که ما را از کشاورزی بی نیاز کند و کشاورزان را به کارهای مرتبط با صنعت توریسم وارد کرد و یا بتوان به طرق دیگر کشاورزی را اداره کرد. اگر آرامگاه کوروش در انگلستان بود بیش از درآمد نفت ایران از آن درآمد کسب میکردند. دانا استوار اندیش، لندن

متاسفانه اظهار نظرها و مسائل مطرح شده در این مدت درباره سد سیوند آنقدر سطحی و عوامانه است که بعنوان یک کارشناس باعث خنده من می شود. با کمال تاسف آنچه از سخنان این چنینی قابل برداشت است این است که عده ای فقط بدنبال بهانه ای هستند تا منافع ملی را خرج کینه ورزی ها و دشمنی خود با رژیم حاکم بر ایران کنند. همه متخصصان می دانند که ساخت یک سد ثمره تلاش و کوشش چندین ساله عده زیادی از مهندسین، کارگران ودیگر عوامل دست اندر کار می باشد که مبتنی بر مطالعات زمین شناسی و محاسبات هیدرولوژی منطقه و هیدرولیک سازه سد و ... است. بنا براین بهتر است هنگام اظهار نظر درباره مسائل این چنینی مستدل صحبت کنیم و از قول کارشناسان مجهول الهویه اظهار نظر نکنیم. شهرام، تهران

پاسارگاد يادگار ايرانيان متفکر است. يادگار قومی است مدرن و پر تلاش که به تمدن بشری خدمت کرده اند. پاسارگاد می توانست محل توسعه جهانگردی در قلب ايران باشد و سبب زدودن فقر و نااميدی جوانان که در منطقه باشد. پاسارگاد را هيچ کس جرات ندارد غرق کند، مطمنا هيئت کارشناسی به جنبه ها ی ديگر توسعه (به غير از کشاورزی) توجه کامل دارند. محمد علی، لندن

تاکنون شئون و جنبه های مختلف حيات اين ملت از قبيل اقتصاد، آزادی بيان وعقيده و حيثيت ملی و استعدادهای خداداد آنان بازيچه اقليت تصميم گيرنده و حاکم بوده، وحال ميراث فرهنگی بي نظير که حاصل فرايند چند هزار ساله حيات و هويت ايرانی است، در معرض بي مهری حکام قرار گرفته است....هرچند اگر غير از اين رفتار ميکردند جای تعجب بود. سینا، آمریکا

یکی از بزگترین مشاهیر و مفاخر ایرانیان مورد کم توجهی هست و آرامگاه او به آسونی از بین خواهد رفت. راه شاهی، غارهای دوره پارینه سنگی، درختان کهنسال، مقبره های دوره هخامنشی و ساسانی و هزار و یک مورد آثار ارزش مند در حال نابودیه و ما نشستیم و در مورد کیفیت تخریب بحث میکنیم. کوروش بزرگ آسوده بخواب که ما هم خوابیم. مهدی، تهران

دولت ايران هم از ميان پيغمبران جرجيس را انتخاب کرده و درست ميبايست کنار تخت جمشيد اين هنر سد شازی اش را براه مي انداخت! درست در زماني که فعاليتهای اتمی را گسنرش ميدهند نبايد شعار ملي گرایی را به عزا تبديل نمود، آنهم با تخريب تدريجی آثاری که همه غرورمان را از آنان داريم و براستی که اگر تا امروز ايران چند پاره نشده است جای بسی تشکر از هخامنشيان و اشکانيان و شعرا و نويسندگان و ديگر متشخصان قديميمان است. حال که گفته است که اشخاص سرزده برای اين آثار تصميم بگيرند خدا ميداند. شرم بر ما باد. محسن، هلسینکی

يقينا با مديريت شگرف امروزی سازمان، در آينده فقط با مخروبه هايی از آثار تاريخی کشور مواجهه خواهيم شد، هر مسئولی بجای علاج، صرفا ديگری را متهم ميکند و متأسفانه شاهد نابودی آرامگاه کوروش کبير در آينده خواهيم بود. چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشيمانی! آيا جز شرمندگی جوابی برای نسل آينده خواهيم داشت؟ رئيس آينده سازمان (البته اگر رئيس محترم فعلی رضايت به واگزاری سر قفلی صندلی رياست نمايند!) نيز، علت نابودی آرامگاه کوروش کبير را عدم توجه و متوجه رئيس قبلی سازمان (رياست فعلي) اعلام خواهد داشت.
و اما سروده ای از رئيس جمهور محترم: من محمود رئيس جمهور ايران، کاری که اسکندر مقدونی نتوانست انجام دادم: من نماد بزرگترين تمدن جهان را به زير آب فرستادم!
در ضمن به همت و تلاشهای شبانه روزی و بی وفقه رياست سازمان ميراث فرهنگی، افتخار گراميداشت عارف جاودانه و بزرگ ايران زمين، مولانای هميشه ايرانی وعزيزمان، نصيب کشور همسايه گرديد. داریوش

به فرض یک مشت سفال شکسته بیرون آوردید که چند نفر حقه باز آنها را به موزه های خارج فروختند. غظمت ایران به سفال شکسته ها نیست، به تاریخ ایرا ن، به شاهنامه فردوسی و سایر کتابها و منشور کورش و .... میباشد. پس بهتر است مقایسه کرد ساخت سد چه منافعی برای کشاورزی و مجیط زیست خواهد داشت و چه ضررهایی. کریم زند، تهران

دلم ميخواست دولتی غير اسلامي اين سد را نزديک يکی از امامزاده ها مي ساخت، آنوقت معلوم ميشد کجای کار هستيم. به گمان من پاسخ آقای عسکری در مقابل اين جنايت فرهنگی کاملا روشن است « نبايداحساسی برخورد کنيم». يعنی بايد ابزار شناخت و معرفت خود، يا احساسات خود، را کنار بگذاريم. مصحفی، مونتاباور (آلمان)