داریوش همایی

	"ایران برای جذب بیشتر سرمایه گذاری خارجی تمهیدهایی اندیشیده است"

از جمله تدابیر دولت در این زمینه برگزاری کنفرانس واگذاری بلوک های نفتی ایران در وین پایتخت اتریش بود. در حاشیه این کنفرانس با آقای نوذری گفتگویی داشتم که حاصل آن به قرار زیر است.

اگر ایران موفق به جذب سرمایه خارجی در صنعت نفت وگاز نشود، چه آینده ایی در انتظار این صنعت خواهد بود؟ و از آنجا که اقتصاد ایران با نفت گره خورده است، در آنصورت چه آینده ایی برای اقتصاد ایران می توان متصور شد؟

گزارش راديویی داریوش همایی را اینجا بشنوید -- برنامه جام جهان نما

شمار زیادی از کارشناسان این رشته در هفته های اخیر ابراز نگرانی کرده اند که درآینده نه چندان دور تولید نفت ایران کاهش پیدا خواهد کرد چرا که به دلیل تردید شرکت های بزرگ خارجی برای سرمایه گذاری در ایران دولت نتوانسته تاسیسات نفت و گاز خود را به روز کند و در اکتشاف بسیاری از ذخایر خود نیزبا مشکل کمبود سرمایه گذاری خارجی روبروست.

وزارت نفت عزم آن دارد که پروژه های نفتی را واگذار کند وتلاش می کند در این راه تاثیرات احتمالی فشار های خارجی را به حداقل برساند معاون وزیر نفت ایران

تولید نفت ایران در حال حاضر اندکی بیش از چهار میلیون بشکه در روز است.

راجر استرن کارشناس منابع انرژی در دانشگاه جان هاپکینز ماه پیش در نشریه بین المللی هرالد تریبون نوشت در اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد هر سال ظرفیت تولید نفت ایران حدود ده در صد کاهش خواهد یافت.

اما غلامحسین نوذری، معاون وزیر نفت و رییس شرکت ملی نفت ضمن رد این نظر می گوید ایران در این زمینه بیکار ننشسته و برای جذب بیشتر سرمایه گذاری خارجی تمهیدهایی اندیشیده است.

او می گوید حدود سی در صد از سرمایه مورد نیاز، از طریق منابع داخلی، اعم از دولتی و خصوصی، تامین می شود و برای جذب بقیه این سرمایه گذاری از طریق منابع خارجی هم وزارت نفت اقدام به ارائه نوع جدیدی از قرارداد های بیع متقابل کرده است .

	تولید نفت ایران در حال حاضر اندکی بیش از چهار میلیون بشکه در روز است

بر اساس قرارداد های بیع متقابل شرکت های سرمایه گذارتنها پس از اجرای قرارداد و از محل فروش فرآورده نهایی، مبلغ قرارداد را دریافت می کنند.

یکی از مضرات این قرارداد ها برای شرکت های خارجی این است که آن ها حق ویژه ایی نسبت به میدان یا بلوک نفتی اکتشاف شده ندارند و پس از به بهره برداری رساندن میدان نفتی باید بر اساس قرارداد محل را ترک کنند.

این شرایط در واقع ناشی از اصول قانون اساسی ست که عملیات شرکت های خارجی در صنعت نفت ایران را محدود می کند. وزارت نفت که به همین دلیل نمی تواند از حوزه قرارداد های بیع متقابل فراتررود تلاش کرده از راه های دیگر، یعنی با اصلاحاتی در این قرارداد ها شرایط را برای شرکت ها خارجی سهل تر کند.

به گفته آقای نوذری این اصلاحات به وزارت نفت اجازه می دهد که توافق با شرکت سرمایه گذار بر سر سقف مبلغ قرارداد برای یک بلوک نفتی را به پس از انجام امور مهندسی و نیز پس از مناقصه بلوک نفتی موکول کند.

این موضوع ازآن جهت برای شرکت ها ی سرمایه گذار مهم است که بسیاری از خدمات و کالاها در فاصله بین توافق اولیه و تعیین سقف مبلغ قراداد گرانتر می شوند و شرکت های خارجی که برای اجرای قرارداد ناچار به خرید چنین خدمات و کالا هایی هستند ضرر می بینند. شیوه جدید در واقع جلوی این ضرر شرکت ها را می گیرد.

این اقدام وزارت نفت از نظر کارشناسان اقتصادی نوعی پاسخ تجاری ایران به تحریم هایی است که به طور جدی پیش رو دارد.

قرارداد هایی که به سپاه واگذار شده همگی مراحل قانونی مناقصه را طی کرده و شرکت های وابسته به سپاه، از جمله شرکت قرب تحت نظر قرارگاه خاتم الانبیاه همگی بر اساس مدارکی که موجود است در شرایط مساوی با بقیه شرکت ها در گرفتن قراردادها رقابت کرده اند معاون وزیر نفت ایران

آیا این تدبیر به این معناست که دولت ایران نگران تاثیرات تحریم هاست؟

به گفته آقای نوذری وزارت نفت عزم آن دارد که پروژه های نفتی را واگذار کند وتلاش می کند در این راه تاثیرات احتمالی فشار های خارجی را به حداقل برساند. اما او اذعان می کند که این فشار ها ممکن است بر نحوه عمل شرکت های خارجی و میزان انگیزه آن ها برای سرمایه گذاری در ایران تاثیر بگذارد.

معاون وزیر نفت می گوید یکی از را ه های به حداقل رساندن تاثیرات تحریم ها اتکای بیشتر بر پیمانکاران داخلی ست. پیمانکارانی که به گفته او برای اجرای پروژه های نفتی بسیار "مستعد و توانا" هستند. اما شماری از همین پیمانکاران توانا در سال های اخیر شاکی شده اند که دستشان از بعضی پروژه های نفتی کوتاه است و چند قرارداد های بزرگ بدون طی مراحل معمول تجاری از قبیل مناقصه رسمی به شرکت های وابسته به سپاه پاسداران واگذار شده است.

آیا چنین سیاستی به بخش خصوصی داخلی فعال در عرصه نفت و گاز ضربه نمی زند، آنهم در شرایط که شرکت های خارجی بر اثر نگرانی از تحریم ها ممکن است تمایل کم تری برای ورود به ایران داشته باشند؟

به گفته آقای نوذری قرارداد هایی که به سپاه واگذار شده همگی مراحل قانونی مناقصه را طی کرده و شرکت های وابسته به سپاه، از جمله شرکت قرب تحت نظر قرارگاه خاتم الانبیاه همگی بر اساس مدارکی که موجود است در شرایط مساوی با بقیه شرکت ها در گرفتن قراردادها رقابت کرده اند. آقای نوذری می گوید با اتکا به این پیمانکاران داخلی و نوع جدید قرارداد ها برای شرکت های خارجی می توان بر فشار آمریکا و متحدانش فائق آمد.

در صورت جدی تر شدن تحریم هامشخص خواهد شد که آیا دولت ایران به این هدف می رسد یا نه.