روزبه مهرزاد کارشناس بورس ايران

	بازده سرمايه گذاری در بورس سهام تهران طی چهار ماهی که از آغاز سال ۱۳۸۵ خورشيدی می گذرد به سه درصد کاهش يافته

بورس اوراق بهادار تهران در جريان معاملات هفته گذشته با بالاترين ميزان سقوط شاخص کل در طول مدت فعاليت ۴۰ ساله خود مواجه شد.

سقوط بی سابقه و ۴۶۲ واحدی شاخص کل طی داد و ستدهای يک هفته پس از آن رخ داد که مديريت بورس سهام تهران در پايان فصل برگزاری مجامع عمومی و سالانه شرکت ها، هفته گذشته اقدام به بازگشايی نماد معاملاتی ۶۹ شرکت کرد.

در اين ميان شرکت های خودرو سازی، توليد کنندگان سيمان، سرمايه گذاری ها و بانک های خصوصی ضمن افت شديد قيمت سهام بالاترين تاثير را در به زير کشيدن شاخص کل داشتند.

شاخص قيمت سهام شرکت های سرمايه گذاری و بانک ها بيش از ۱۹۴۳ واحد سقوط کرد و شاخص بهای سهام شرکت های صنعتی اعم از خودروسازان و توليد کنندگان سيمان ۳۲۴ واحد نزول را تجربه کرد.

'نگران نباشيد'

در پی اين اتفاق مديريت بازار سهام با انتشار دو اطلاعيه پياپی سعی کرد تا آرامش را به ميان سهامداران مضطرب بازار سرمايه ايران بازگرداند.

در اين دو اطلاعيه تاکيد شده بود که افت شاخص کل، در زمانی که شرکت‌ها در مجامع عمومی عادی ساليانه خود نسبت به تقسيم سود نقدی اقدام می‌کنند، همزمان با کاهش متناسب قيمت سهام آنها پس از مجمع امری بديهی ‌است.

بنابراين با توجه به اينکه بازدهی سرمايه ‌گذاری در سهام از دو محل تقسيم سود نقدی Dividend و تغييرات قيمت سهم Capital Gain حاصل می‌شود، در اين‌گونه موارد استفاده از درصد تغييرات شاخص کل به عنوان معيار محاسبه بازده و جو عمومی بازار سهام صحيح نبوده و بايد علاوه بر در نظر گرفتن بازدهی حاصل از تغييرات قيمت سهام به بازده نقدی سهام نيز توجه شود.

هر چند رکود دامنه دار بورس تهران از ۲۰ ماه گذشته آغاز شده ولی آمار نشان می دهد نزديک به ۷۲ درصد از سقوط ۴۷۷۹ واحدی شاخص کل در اين مدت، طی ۱۳ ماهی که از پيروزی محمود احمدی نژاد در انتخابات سال گذشته رياست جمهوری رخ داده است.

بر اين اساس به سهامداران توصيه شده بود در طی چنين دوره ‌هايی از تغييرات "شاخص بازده نقدی و قيمت" به‌عنوان معيار واقعی بازده استفاده کنند.

اين در حالی بود که علاوه بر کاهش شديد قيمت سهام شرکت های بازگشته به روند جاری معاملات بورس تهران، شاخص قيمت و بازده نقدی نيز در طول هفته پيش ۲۴۲ واحد نزول را تجربه کرده بود.

بدين ترتيب بازده سرمايه گذاری در بورس سهام تهران طی چهار ماهی که از آغاز سال ۱۳۸۵ خورشيدی می گذرد به سه درصد کاهش يافت.

همچنين ارزش جاری سرمايه های موجود در بازار سهام تهران در مقايسه با شروع داد و ستدهای سال جاری خورشيدی هزار ميليارد تومان کاهش يافت.

شاخص کل بورس تهران هم با نزديک شدن به مرز ۹ هزار واحد به ميزان اين شاخص در سوم آبان ماه سال ۱۳۸۲ خورشيدی بازگشت.

'طبيعی نيست'

کارشناسان بر خلاف مديران بورس اوراق بهادار تهران اين سقوط را طبيعی ارزيابی نکردند.

به اعتقاد آنها مقايسه نحوه عملکرد شاخص های بورس تهران در مدت مشابه سال های گذشته نشان از دخيل بودن عوامل ديگری در تشديد افت شاخص ها و قيمت سهام شرکت ها پس از برگزاری مجامع سالانه دارد.

بر پايه اظهار نظر کارشناسان شاخص کل بورس تهران در حالی طی يک ماه گذشته حدود پنج و نيم درصد کاهش يافته که اين افت در مدت مشابه سال گذشته که بورس تهران در تب برگزاری مجامع عمومی شرکت ها قرار داشته، پايين تر بوده است.

اين در شرايطی است که طی مدت ياد شده در سال های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۲ خورشيدی شاخص کل بورس تهران به ترتيب با رشد ۷ و ۲۷ درصدی شاخص کل رو به رو شده بود.

همچنين شاخص بازده نقدی و قيمت در فصل مجامع اين دو سال بيش از ۸ و ۲۹ درصد افزايش يافته بود.

بر اين اساس کارشناسان معتقدند شتاب گيری افت شاخص ها در يک سال گذشته بيشتر متاثر از تغييرات سياسی رخ داده در سطح دولت جمهوری اسلامی است که تنش هايی را در عرصه سياست خارجی و اقتصادی به وجود آورده است.

در نتيجه تحت تاثير بحران موجود در روند بررسی پرونده فعاليت های هسته ای جمهوری اسلامی و افزايش دخالت دولت در اقتصاد، سهامداران و مديران انتظارات خود را از ميزان سوددهی و رشد قيمت سهام شرکت ها تعديل کرده اند.

زيان و فرار سرمايه

هر چند رکود دامنه دار بورس تهران از ۲۰ ماه گذشته آغاز شده ولی آمار نشان می دهد نزديک به ۷۲ درصد از سقوط ۴۷۷۹ واحدی شاخص کل در اين مدت، طی ۱۳ ماهی که از پيروزی محمود احمدی نژاد در انتخابات سال گذشته رياست جمهوری رخ داده است.

در اين ۱۳ ماه بيش از ۱۰ هزار ميليارد تومان معادل ۱۱ ميليارد دلار از ارزش سهام شرکت های بورسی کاسته شده و به طور متوسط هر سهامدار ايرانی ۲۱ درصد زيان را متحمل شده است.

همچنين قيمت سهام شرکت های سرمايه گذاری و بانک های خصوصی ۵۸ درصد کاهش يافته است.

بدين ترتيب ابعاد رکود ماه های گذشته بورس تهران از رکود سنگين و تاريخی سال های ۱۳۷۴ و ۱۳۷۵ بازار سرمايه ايران گسترده تر شده است.

در حالی که مديران بورس اوراق بهادار تهران نگاه سياسی برخی تحليلگران را به تحولات بازار سرمايه ايران بدبينانه توصيف می کنند، بانک مرکزی جمهوری اسلامی نيز هفته گذشته با انتشار گزارشی رسمی افت شاخص های بورس تهران را علاوه بر ساز و کارهای داخلی بورس متاثر از انتخابات رياست جمهوری سال گذشته، سياست های اقتصادی دولت و شوک های سياسی ناشی از سياست های بين المللی اعلام کرد.

در اين گزارش آمده است: "کاهش مستمر شاخص های فعاليت بورس با قطعنامه شورای حکام آژانس بين المللی انرژی در دوم مهرماه ۱۳۸۴ تشديد و از اين تاريخ به بعد جز يک افزايش مقطعی در آذرماه، هر روز به عمق رکود بازار افزوده شد. تداوم نااطمينانی و کاهش مستمر شاخص ها در بورس اوراق بهادار، موجب نگرانی پس اندازکنندگان، خروج نقدينگی از بازار، انتقال سرمايه به بازار کشورهای همسايه، رونق دلالی و واسطه گری، ايجاد تقاضای اضافی در بازار کالاها و خدمات، محدود شدن منابع شرکت ها جهت تامين سرمايه و نقدينگی، محدود شدن منابع بودجه دولت از محل واگذاری شرکت های دولتی شد."

بر پايه اين تحليل، کارشناسان معتقدند در صورت ادامه بازگشايی نماد معاملاتی شرکت های بورسی سير نزولی شاخص کل بورس تهران همچنان ادامه يابد.

با وجود بازگشت دوباره ۶۹ شرکت به جريان داد و ستدهای بازار سرمايه ايران هنوز ۱۸۴ شرکت با توقف نماد معاملاتی رو به رو هستند.

بنابراين برخی کارشناسان پيش بينی می کنند با امکان پذير شدن مبادله سهام حدود ۴۲۰ شرکت عضو بورس سهام تهران شاخص کل بازار سهام تا ۷۵۰۰ واحد سقوط کند.