کاوه امیدوار

در مراسم امضای این قرارداد که مهمترین پروژه نفتی واگذار شده به سپاه پاسداران است کاظم وزیری هامانه وزیر نفت و سردار رحیم صفوی فرمانده سپاه پاسداران حضور داشتند.

با اجرای این پروژه که 30 ماه دیگر به پایان می رسد 50 میلیون متر مکعب برای مصارف عمومی به شرق ایران منتقل خواهد شد.

بر اساس برنامه وزارت نفت، 20 میلیون متر مکعب از گاز این خط لوله در سیستان و بلوچستان و 30 میلیون مترمکعب بقیه در هرمزگان و جنوب کرمان مصرف خواهد شد.

رقیب بخش خصوصی

این پروژه بدون رعایت مقررات مربوط به برگزاری مناقصه به طور خاص به سپاه پاسداران داده شده است. برخی کارشناسان واگذاری این پروژه عظیم به مجموعه وابسته به سپاه را به روابط این مجموعه با دولت محمود احمدی نژاد مرتبط می دانند.

فرمانده سپاه پاسداران تائید کرده است که این پروژه با حمایت رئیس جمهور و وزیر نفت به سپاه واگذار شده و وزیر نفت نیز گفته است: "با شناختی که از امکانات و تجهیزات قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا داشتیم این پروژه را بدون مناقصه و ترک تشریفات به این مجموعه واگذار کردیم."

نظر عزت الله يوسفيان عضو کميسيون اقتصادی مجلس در باره قرارداد سپاه و وزارت نفت بدون مناقصه؛ و نيز نظر علی رشيدی اقتصاددان در تهران

به عقیده کارشناسان، در طول سال های بعد از جنگ سپاه در پروژه های سد سازی، راه و حمل و نقل نسبت به شرکت های خصوصی داخلی در اولویت قرار داشته و به دلیل امکانات و تجهیزات به جا مانده از جنگ هشت ساله با عراق همواره رقیب بزرگ بخش خصوصی بوده است.

اما فرمانده سپاه و وزیر نفت در مراسم امضای قرارداد خط لوله گاز این مسئله را رد کرده و تاکید کرده اند که سپاه پاسداران هیچوقت رقیب بخش خصوصی نبوده است.

به گفته آقای وزیری هامانه، وزارت نفت پروژه های زیادی دارد و جا برای هیچکس تنگ نمی شود.

امکانات سپاه از سوی دولت تامین می شود و به همین دلیل بخش خصوصی به سادگی نمی تواند با این مجموعه بزرگ با توان مالی دولتی رقابت کند با این حال فرمانده سپاه معتقد است:" ما به هیچ عنوان مانع پیمانکاران شخصی و عمومی نبوده و نیستیم و در مواقعی که هیچ پیمانکاری حاضر نیست به لحاظ امنیت و سختی کار به میدان بیاید یا قیمت بالا می دهد به میدان آمده ایم."

در عین حال، در بودجه سال جاری برای اولین بار اجرای بخشی از پروژه های عمرانی به بسیج واگذار شده که بخشی از سپاه پاسداران است.

این اقدام دولت می تواند حضور سپاه در فعالیت های اقتصادی و عمرانی را گسترده تر کند و پیمانکاران داخلی را که در اجرای برنامه های عمرانی محدود و کوچکتر مشارکت دارند با مشکل مواجه کند اما فرمانده سپاه پاسداران اعتقادی به این موضوع ندارد و می گوید: ما سود طلب و تاجر نیستیم و اگر درآمدی هم حاصل شود در جهت دفاع از مملکت است.

فعالیت های اقتصادی سپاه

سپاه پاسداران که یک ارگان نظامی است بعد از پایان جنگ هشت ساله و با امکاناتی که از سال های جنگ باقی مانده بود فعالیت های اقتصادی گسترده ای را با حمایت مقامات دولتی آغاز کرد.

این فعالیت ها با تشکیل قرارگاه های بازسازی معروف به "قرب" در نیروی هوایی، دریایی، زمینی، بسیج و ستاد متشرک سپاه و ایجاد شرکت هایی با عناوین مختلف پیگیری شد و این شرکت ها در بخش های کشاورزی، صنعتی و معدنی، راه سازی، حمل و نقل، صادرات و واردات و آموزش و فرهنگ حضور چشمگیری پیدا کردند.

در مجموعه فعالیت های شرکت های وابسته به سپاه، تولید فیلم سینمایی، مرغ داری، زنبور داری، اخذ نمایندگی از شرکتهای خارجی، فعالیت های بازرگانی ترخیص کالاهای وارداتی، استخراج سنگ، ساخت اتوبان و سد به چشم می خورد.

با این حال فعالیت های اقتصادی سپاه در صنعت نفت محدود بوده اما به نظر می رسد با واگذاری پروژه خط لوله انتقال گاز عسلویه به ایرانشهر، این مجموعه درصدد است تا در پروژه های نفتی نیز به مانند سایر بخش ها حضور گسترده تری داشته باشد.

البته قرارگاه خاتم الانبیا بعد از فراز و فرودهای بسیار در فازهای 15 و 16 میدان پارس جنوبی به همراه شرکت ایزوایکو برنده شده است ولی به دلیل مشکلات مالی عملیات اجرایی آن هنوز آغاز نشده است.

در حال حاضر نیز این مجموعه در پروژه عظیم میدان گازی پارس جنوبی یک گارگاه بزرگ ایجاد کرده و ماشین آلات و تجهیزات اجاره ای مورد نیاز شرکت ها را تامین می کند اما تا به حال به طور مستقیم در کمتر در پروژه مهم نفتی فعالیت داشته است.

برخی کارشناسان بر این باورند که سپاه پاسداران که در طول 16 سال بعد از جنگ در پروژه های عمرانی بزرگ نسبت به شرکت های خصوصی دست بالا را داشته سعی دارد با حمایت دولت که نگاه ویژه ای به این ارگان نظامی دارد، جایگاه خود را در بخش نفت مستحکم کند.