کاوه اميدوار

	ايران بزرگترين توليد کننده و صادر کننده پسته در جهان است

بر اساس اين گزارش، ايران در ۹ ماه اول سال بيشتر از ۱۰۲ هزار تن پسته به ارزش ۵۷۲ ميليون دلار صادر کرده است که نسبت به مدت مشابه خود از لحاظ وزن سه درصد و از لحاظ ارزش ۳۹ درصد افزايش نشان می دهد.

کاهش توليد پسته و تغيير بازارهای هدف باعث افزايش قيمت پسته صادراتی شده و با افزايش ارزش صادراتی اين محصول بخشی از کاهش حجم صادرات جبران شده است.

توليد پسته به عنوان يکی از مهمترين کالاهای صادراتی ايران به دليل سرمازدگی کاهش يافته و برآوردها نشان می دهد که توليد پسته از ۱۸۲ هزار تن در سال گذشته به ۱۵۰ هزار تن در سال جاری رسيده است.

بر اساس گزارش گمرک، نيمی از پسته صادراتی ايران به کشورهای هنگ کنگ و امارات متحده عربی صادر شده که تاکنون بازار قابل توجهی به حساب نمی آمدند و دو کشور آلمان و ايتاليا که پيش از اين درصدر فهرست خريداران پسته ايران قرار داشتند کمتر از ۱۰۰ ميليون دلار پسته از ايران خريده اند.

در اين مدت هنگ کنک و امارات عربی متحده هر کدام به ترتيب با بيش از ۱۷۶ ميليون دلار و ۱۰۴ ميليون دلار نيمی از پسته صادراتی ايران را خريده اند. آلمان با ۷۹ ميليون دلار، روسيه با حدود ۳۱ ميليون دلار و ايتاليا با ۱۷ ميليون دلار در رديف های بعدی قرار دارند.

اين در حالی است که ده سال پيش يعنی در سال ۱۳۷۴ از مجموع ۱۲۴ هزار تن پسته ای که ايران صادر کرده بود، اروپا با خريداری بيش از ۱۰۰ هزار تن مهمترين مشتری پسته ايران بود.

محدوديت های اروپا

تغيير بازارهای صادراتی در پی محدويت هايی صورت گرفته است که اتحاديه اروپايی هشت سال پيش بر واردات پسته ايران اعمال کرده و هنوز کما بيش ادامه دارد.

	بر اساس گزارش گمرک، نيمی از پسته صادراتی ايران به کشورهای هنگ کنگ و امارات متحده عربی صادر شده که تاکنون بازار قابل توجهی به حساب نمی آمدند

به علت محدويت هايی و سختگيری هايی که اتحاديه اروپا برای اطمينان از سلامت و بهداشتی بودن، سر راه پسته ايران قرار داده صادرات به اين اتحاديه به شدت افت کرده است.

اتحاديه اروپا شهريور ماه سال ۱۳۷۶(سپتامبر ۱۹۹۷) واردات پسته ايران را به دليل آلودگی به "افلاتوکسين" که گفته می شود سرطان زاست، ممنوع کرد.

اين ممنوعيت چهار ماه بعد در حالی برداشته شد که هياتی اروپايی با سفر به ايران گزارشی از وضعيت بهداشتی پسته ارائه کردند.

گزارش اين هيات با توصيه هايی برای افزايش کيفيت بهداشتی پسته در مراحل کاشت، داشت و برداشت همراه بود و سبب شد اتحاديه اروپا با تعيين مبادی ورودی معينی، مجوز واردات پسته ايران به اروپا را صادر کند.

اتحاديه اروپا صادرکنندگان پسته را ملزم کرد برای محموله های پسته گواهينامه رسمی دولت ايران راارائه کنند و در صورتی که ثابت شود گواهينامه های صادر شده قابل اعتماد است، آن گاه از حجم بازرسی ها کاسته خواهد شد.

همزمان ايران نيز برنامه گسترده ای را برای اطمينان از رعايت استانداردهای مورد نظر اتحاديه اروپا به اجرا گذاشت و تلاش کرد جلوی صادرات پسته آلوده را به هر شکل ممکن بگيرد.

اما گزارش هايی که هر ساله در باره پس فرستادن محموله های صادراتی پسته از اتحاديه اروپا منتشر می شود، نشان می دهد که مشکل آلودگی برطرف نشده و به همين علت پسته صادراتی ايران همچنان با محدويت هايی برای ورود به اتحاديه اروپا مواجه است.

تغيير بازارهای هدف

شواهد حاکی از آن است که ايران به عنوان بزرگترين توليد کننده پسته جهان که زمانی بيشتر از ۹۰ درصد بازار پسته اروپا را در دست داشته، در شرايط جديد بخش عمده اين بازار را به رقيب خود آمريکا واگذار کرده و برای خود بازارهای جديدی در کشورهای حاشيه خليج فارس و شرق آسيا دست و پا کرده است.

به نظر می رسد سختگيری های اتحاديه اروپا و موانع موجود بر سر واردات پسته به کشورهای عضو اين اتحاديه، ايران را واداشته بازارهای هدف خود را تغيير دهد و مشتريان تازه ای برای اين محصول صادراتی بيابد.

البته مقررات آسانتر ورود پسته به کشورهای حاشيه خليج فارس و آسيای جنوب شرقی در موفقيت ايران برای بازاريابی اين محصول نقش اساسی ايفا کرده است.

ايران بزرگترين توليد کننده و صادر کننده پسته در جهان است و بيش از ۴۰ درصد توليد جهانی را در اختيار دارد و آمريکا بعد از اين کشور دومين توليد کننده پسته است.

تا پيش از انقلاب ۱۹۷۹ صادرات پسته ايران بسيار محدود بود و از پنج هزار تن در سال تجاوز نمی کرد که بخش عمده آن به آمريکا صادر می شد.

با وقوع انقلاب و تحريم اقتصادی ايران از سوی آمريکا صادرات پسته به آن کشور متوقف شد.

پسته بعد از فرش مهمترين کالا صادراتی غير نفتی ايران است که درآمد ارزی قابل توجهی را نصيب اين کشور می کند و سهم آن در صادرات کالاهای غير نفتی به حدود ۱۴ درصد می رسد.

حدود ۴۰۰ هزار هکتار از مناطق مرکزی و شرقی ايران به توليد پسته اختصاص دارد که ۲۹۵ هزار هکتار آن بارور و ۱۰۵ هکتار آن غير بارور(نهال) است.