کارخانجاتی که توانستند با هوشمندی از رکود ایام کرونا فرار کنند

چه طور یک تولیدکننده بزرگ مشروبات الکلی یک شبه به سوی تولید مواد ضدعفونی‌کننده رفت؟ تغییر کاربری خط تولید می‌تواند آسان‌تر و سریع‌تر از آنی باشد که ما تصور می‌کنیم و همزمان می‌تواند یک کار و کاسبی و صدها خانوار را از ورشکستی نجات دهد.

کارخانه جین-۵۸ که یک تولیدکننده مشروبات الکلی در لندن بریتانیا است در همان اوایل ماه مارس و پس از یک جلسه اضطراری درباره آینده این کارخانه، تصمیم گرفت خط تولید خود را به سوی موادضدعفونی تغییر کاربری دهد.

تنها چند روز بعد وقتی دولت بوریس جانسون دستور قرنطینه سراسری و تعطیلی رستوران‌ها و بارها را داد معلوم شد که بازار فروش جین دست‌ساز و لوکس کارخانه جین۵۸ دیگر رونقی نخواهد داشت.

کارمن اونیل، مدیر بخش تقطیر الکل این کارخانه می‌گوید: "ما به ناگهان متوجه شدیم که کار و کاسبی ما دیگر مشتری و درآمدی نخواهد داشت. باید کاری می‌کردیم و باید خیلی فوری هم دست به کار می‌شدیم وگرنه کاسبی‌مان رو به فنا بود. سوال اصلی ما این بود که چه طور می‌توانیم چرا غ کارخانه را روشن نگه داریم و کارمندان‌مان را از دست ندهیم؟"

مدیران جین۵۸ خیلی سریع تصمیم گرفتند که باید از تولید مشروب جین دست‌ساز و لوکس به سوی تولید انبوه ژل ضدعفونی کننده‌ دست بروند تا همراه جبهه مقابله با کرونا شوند؛ نام محصول جدید هم شد "هند جین-تایزر".

"ما تولید مشروب جین را تنها چند ساعت بعد از آن که بوریس جانسون قرنطینه سراسری را اعلام کرد متوقف کردیم و با استفاده از دستورالعمل‌های دقیق سازمان جهانی بهداشت به سوی تهیه فرمول ضدعفونی کننده موثر برای دست رفتیم."

داستان این تولیدکننده مشروب جین دست‌ساز در لندن، تنها یکی از داستان‌های دو ماه اخیر چندین کارخانه است که با جهانی شدن شیوع کرونا به ناگهان با تغییر خط تولید خود توانستند ضمن کمک کردن به مقابله جهانی با کرونا، کسب و کار خود را به همراه شغل هزاران کارگر نجات دهند.

یکی دیگر از این کارخانجات، دایسون ( Dyson) تولیدکننده جاروهای برقی پیشرفته است که به سرعت خط تولید خود را برای ساخت دستگاه‌های تنفس مصنوعی تغییر کاربری داد و از دولت بریتانیا سفارش تولید ۱۰ هزار دستگاه تنفس مصنوعی دریافت کرد.

در حقیقت دایسون به جای تولید جاروبرقی که هوا را به داخل خود می‌مکید، یک شبه به سوی تولید دستگاه‌هایی رفت که هوا را به بیرون می‌پاشید تا یاور ریه از نفس افتاده بیماران کووید۱۹ شود.

رویال مینت که به تولید سکه‌های یادگاری و کلکسیونی شهرت دارد، یکی دیگر از این کارخانجات بود که در میانه شیوع کرونا به سراغ تولید طلق‌های پلاستیکی محافظ صورت برای پرستاران و کادر درمانی بریتانیا رفت.

در فرانسه، شرکت ال‌وی‌ام‌اچ که به تولید کالاهای لوکسی چون عطرهای کریستین‌دیور و ژیوانژی شهرت دارد به سوی تولید ژل ضدعفونی‌کننده با رایحه‌ای شیرین و خوشبو رفت.

در ژاپن، شارپ، تولیدکننده بزرگ لوازم صوتی و تصویری ظرف یک روز به تولید ماسک‌های پزشکی مشغول شد.

در چین، جایی که شهر ووهان آن نقطه آغاز شناسایی ویروس کرونا بود، کارخانه تولید خودرو اس‌جی‌ام‌وی در ماه فوریه شروع به تولید ماسک کرد و از همان پارچه و الیافی که پیش‌تر در تولید خودرو سود می‌برد توانست ماسک با کیفیت پزشکی تولید کند. اس‌جی‌ام‌وی همان خط تولیدی را به ساخت ماسک اختصاص داد که پیش از کرونا برای تولید ۱۵۰ هزار نمایشگر ال‌سی‌دی برای جنرال موتورز و دو شریک چینی آن مورد استفاده قرار می‌داد.

سوئیچ یک شبه در خط تولید

کارخانجات به دلایل مختلفی خط تولید خود را تغییر می‌دهند. برای مثال در آمریکا، دولت با استناد به یک قانون زمان جنگ با کره در دهه ۵۰ میلادی، کارخانجاتی چون جنرال موتورز را وادار کرده که دستگاه تنفس مصنوعی تولید کنند. اما اکثر کارخانجات این تغییرات را با رضایت خود ایجاد کرده‌اند تا ضمن نگه داشتن خروجی تولید، "آب باریکه‌ای" از درآمد را هم برای تامین مخارج و حقوق کارگران خود کسب کنند.

علاوه بر این، همراه شدن آنها با جبهه مبارزه با کرونا می‌تواند برایشان "نام نیک" به همراه آورد و به "خیرخواهی شهره" شوند. مزیتی که خود می‌تواند تبلیغاتی بسیار موثر برای آنها در "عصر پساکرونا" محسوب شود.

تغییر کاربری یک خط تولید به سوی محصولات ضدعفونی کننده و اقلام محافظت‌کننده پزشکی کار خیلی سختی نیست و اغلب کارخانجات می‌توانند با چند تغییر و کمی تحقیق و طراحی ظرف چند روز به تولید ماسک یا ژل ضدعفونی‌کننده دست برسند.

کارخانه بریتانیایی رویال مینت که در ولز مستقر است در اواخر ماه مارس (همین دو هفته پیش) شروع به تولید طلق‌های شیشه‌ای محافظ صورت کرد و تولید آن را در کنار کلکسیون‌ سکه‌های قیمتی خود پیش برد.

تا یک هفته پیش که استفاده از این طلق‌‌ها خیلی فراگیر نشده بود، رویال مینت توانست ۳۰ هزار عدد از آنها را تولید کند. الایتون جان، مدیر اجرایی رویال مینت می‌گوید: "ما هم اکنون به توانایی تولید هر طلق ظرف ۱۰ ثانیه رسید‌ایم."

آقای جان می‌گوید مهندسان و طراحان رویال مینت ظرف ۴۸ ساعت توانسته‌اند طرح تولید این طلق‌ها را تهیه و برای آزمایش به سازمان ملی سلامت بریتانیا بفرستند.

چیزی شبیه طلق‌های پلاستیکی صورت از مرحله طراحی تا تولید فقط به چند روز زمان نیاز دارد و با توجه به در دسترس بودن فناوری چاپگرهای سه بعدی، این کار خیلی ساده شده و در قرن ۲۱ سرعت گرفته است.

یک کارخانه در مینه‌سوتا آمریکا با استفاده از همین چاپگرهای سه‌بعدی توانست خیلی زود به تولید چند قطعه مایحتاج مقابله با کرونا برود.

پوروتولبز که با استفاده از صدها چاپگر سه بعدی معمولا قطعات مورد نیاز نمونه‌های اولیه ماشین آلات را تولید می‌کند این روزها سفارش‌های متعددی در دست دارد که همگی به مبارزه با کووید۱۹ مربوط می‌شوند.

ویکی هالت، مدیرعامل آن می‌گوید اکنون سفارش ساخت ۱۰ هزار قطعه مربوط به طلق‌های محافظتی صورت در دست دارند و همزمان دانشگاه مینه‌سوتا که مشغول ساخت چند نمونه اولیه از دستگاه‌های تنفس مصنوعی ارزان قیمت است، به آنها برای ساخت قطعات این نمونه‌های اولیه را داده است.

برای شرکت‌هایی مانند پوروتولبز که تخصص‌شان تولید قطعات و محصولاتی است که ممکن است با حجم زیاد در زمان کم بازار داشته باشند، استفاده از چاپگرهای سه‌بعدی کار را آسان کرده است.

سارا اکینبرگ، مدیر خط تولید این شرکت می‌گوید گرفتن سفارشات فوری در حجم بالا برای ما تازگی ندارد: "ما بسته به نوع سفارش آماده تولید از یک قطعه تا ۱۰۰ هزار قطعه در زمانی کوتاه هستیم".

چالش تغییر خط تولید

البته تغییر یک شبه مسیر تولید یک کارخانه خیلی هم بدون چالش و ساده نیست.

به ویژه تهیه مواد اولیه‌ای که کارخانه با آن آشنایی کامل ندارد یک چالش بزرگ است. برای مثال، رویال مینت طراحی طلق صورت را یک شبه انجام داد اما تهیه طلق‌های پلاستیکی شفاف آن هم از نوع پی‌ای‌تی یک میلیمتری یک چالش بزرگ بود.

حتی بعد از طراحی، مهندسی و تهیه مواد اولیه، گذشتن از هفت خان اخذ مجوز و تاییدیه گرفتن از موسسات استاندارد کار راحتی نیست.

برای مثال در بریتانیا، آژانس نظارت بر محصولات بهداشتی و پزشکی معیارهای خود برای تولید دستگاه‌های تنفس مصنوعی را منتشر کرده هر چند به علت شیوع کرونا بعضی استثنائات را هم قایل شده است. مقررات اتحادیه اروپا هم راحت‌تر نیست. با این حال، نهادهای ناظر و صادرکننده مجوز این روزها برای سرعت بخشیدن به تولید چنین محصولاتی در حال رایزنی و پیدا کردن میان‌برهای قانونی هستند.

چالش دیگر اطلاعات محرمانه تولید است که مبتکران و کارخانجات آنها را بخشی از حق مالکیت معنوی و فکری خود می‌دانند و به راحتی حاضر به فاش کردن آنها نیستند.

با این حال، وضعیت بی‌مانندی که همه‌گیری کرونا ۲۰۱۹ به وجود آورده جهان را به سوی شفافیت بیشتر در تولید سوق داده است و شاید در آینده سنت "متن‌باز - Open Source" مشروعیت بیشتری پیدا کند، دست کم برای محصولات مرتبط با امور پزشکی و بهداشت عمومی.

کرونا احتمالا آینده همکاری‌های مرتبط به اپیدمی‌ها را هم تغییر خواهد داد.

کارخانجاتی مانند جین۵۸ بعد از اتمام این اپیدمی، احتمالا خیلی زود قادر خواهند بود به تولید مشروب جین لوکس خود بازگردند، اما بی‌تردید در دنیای بعد از این همه‌گیری خیلی مناسبات از بنیان برای همیشه تغییر خواهند کرد؛ شاید هم نه برای همیشه و فقط تا اپیدمی بعدی.