چرا پوشش بانوان فوتبالیست افغانستان جنجال برانگیز شد؟

فیروز مشعوف، خبرنگار و عکاس در مقاله‌ای برای صفحه ناظران، واکنش‌ها به پوشش زنان فوتبالیست افغانستان در رسانه‌های اجتماعی را بررسی کرده است.

فوتبال، عشق و هویتی است که ناخودآگاه در دل هر مخاطبی جای باز می‌کند، مخصوصا این که در رده ملی و پای نام یک کشور در میان باشد.

تیم ملی فوتبال زنان افغانستان از جمله تیم‌های "کم نفس" در ورزش افغانستان است که بنابر دلایل مختلف، آوازه تیم فوتبال مردان این کشور را ندارد.

تیم ملی فوتبال زنان افغانستان در کنار مشکلات فنی و نبود امکانات که گریبان‌گیر تیم مردان نیز می‌باشد، زیر سایه نه چندان مناسب وضعیت زنان افغان در جامعه نیز است. زنانی که حتی تاکنون برای بیرون رفتن از خانه مشکل دارند، چه برسد به حضور در میدان ورزش و پوشیدن پیراهن تیم ملی فوتبال.

تیم ملی فوتبال زنان افغانستان جایگاه بلند و مناسبی در فوتبال افغانستان ندارد و تشکیل این تیم با توجه به فعالیت‌ها و توجه فدراسیون فوتبال در طی دست کم ۱۰ سال گذشته، هیچ بار مثبتی نداشته است.

آخرین بار تیم ملی فوتبال افغانستان پس از استخدام سرمربی آمریکایی (کی لیندزی) در مسابقات قهرمانی جنوب آسیا ظاهر شد که البته این حضور با شکست و حذف ملی پوشان افغانستان همراه شد.

تیم ملی فوتبال زنان افغانستان در سال ۲۰۲۰ در رقابت‌های مقدماتی جام ملت‌های آسیا شرکت خواهد کرد و از همین رو، هفته گذشته برای شرکت در یک اردوی تمرینی و دو مسابقه تدارکاتی عازم شهر امان، پایتخت کشور اردن شد.

اتفاقی که برای تیم کم فعالیت بانوان افغانستان می‌تواند از لحاظ تاکتیکی مثبت قلمداد شود.

اما، این اردو و دو مسابقه افغانستان برابر حریفش که هر دو با شکست همراه بود، به جای این که نگاه ها را به سمت نتیجه نگرفتن تیم خیره کند، باعث ایجاد حاشیه و واکنش های فراوانی در خصوص پوشش و حجاب بازیکنان تیم در این دو مسابقه شد.

معمولا مسابقات تیم فوتبال زنان افغانستان، چه در میادین رسمی، چه در رقابت های تدارکاتی، پخش تلویزیونی ندارد. رسانه های افغانستان نیز با توجه به شرایط پخش تلویزیونی این رقابت ها، از نشر این رقابت ها دوری می‌کنند و مسابقات تیم ملی زنان تنها با انتشار عکس در صفحات اجتماعی و رسانه ها بسنده می‌شود.

تیم ملی فوتبال زنان در دو دیداری که برابر اردن به میدان رفت، بازیکنانش که اغلب بازیکنان افغان مقیم خارج بودند با پوشش آزاد روانه میدان شدند. پس از انتشار عکس تیمی و جریان بازی تیم های افغانستان و اردن در صفحات اجتماعی؛ پوشش بازیکنان تیم باعث واکنش های تندی شد.

واکنش‌ها به موضوع پوشش و لباس بازیکنان تیم متفاوت بود، هر چند به نظر می‌رسید در جامعه‌ای مانند افغانستان که عقاید اسلامی و دینی در صدر تفکرات مردم قرار دارد، تاختن و مورد انتقاد قرار دادن به این وضعیت امری طبیعی باشد.

در مهم‌ترین و جنجالی‌ترین واکنش، تاج ملک اعلم، مربی پیشین تیم ملی کریکت و مشاور برحال کریکت بورد افغانستان، در اظهار نظری جنجالی و پر بحث در صفحه فیس بوکش، ضمن فرستادن لعنت به بازیکنان و حامیان تیم ملی فوتبال بانوان افغانستان و عکسی خط خطی شده از این تیم، مخالفت علنی خود را با حضور زنان در میدان سبز فوتبال اعلام کرد. موضوعی که البته در میان کاربران فعال افغان در فیس بوک نیز باعث ایجاد سر و صدا شد.

عده‌ای که با آقای اعلم هم نظر بودند، پوشش بازیکنان تیم ملی زنان را نوعی توهین و بی‌حرمتی به عقاید اسلامی مردم افغانستان دانستند و این عمل را سخت مورد نکوهش قرار دادند، اما بودند کسانی که به طور علنی بانوان فوتبالیست افغان را در واکنش به این انتقادات تند و سخت، مورد تشویق و حمایت خویش قرار دادند و با انتشار عکس های آنان در صفحات اجتماعی، بانوان فوتبالیست را تنها نگذاشتند.

در میان حامیان تیم ملی فوتبال بانوان افغانستان می‌توان به واکنش رسمی علی عسکر لعلی کمک مربی سابق و مدیر عمومی تیم ملی فوتبال مردان افغانستان اشاره کرد.

هر چند در سایت و فیس بوک رسمی فدراسیون فوتبال افغانستان به طور رسمی چیزی در باره موضع رئیس این نهاد منتشر نشده اما رسانه‌های افغانستان از جمله وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی از عذرخواهی رئیس فدراسیون فوتبال مبنی بر پوشش غیر اسلامی بازیکنان تیم بانوان خبر دادند.

معذرت خواهی آقای کریم را می‌توان با توجه به فضای تنگ و محیط بسته افغانستان که هنوز عقاید مردم مستحکم به سنت‌های گذشته و اسلامی است، کار عاقلانه‌ای دانست.

بدون شک آقای کریم به دلیل کم کردن فشار انتقادات و آرام کردن فضا دست به این کار زده است. هر چند ادعای خالده پوپلزی مدیر عمومی تیم ملی فوتبال زنان نیز روی دیگری از این داستان را نشان می‌دهد.

خالده پوپلزی که پس از آقای کریم مسئولیت تیم ملی فوتبال زنان افغانستان را برعهده دارد، در طی چند روز گذشته در صحبت با رسانه‌ها، واکنش های تندی به موضوع انتقادات از پوشش بازیکنان تیم ملی داشته است. او در مصاحبه با تلویزیون عصر گفته‌های مشاور کریکت بورد افغانستان را طالبانی خطاب کرد و گفت ذهنیت طالبانی هنوز در میان مردم و دستگاه حکومتی افغانستان وجود دارد.

پوپلزی که معتقد است پوشش تیم ملی فوتبال زنان افغانستان در مسابقه برابر اردن، هیچ توهینی به عقاید اسلامی مردم نکرده است، مشکلات به وجود آمده در این اردو را به گردن شرکت هوملز سازنده لباس تیم های ملی فوتبال افغانستان انداخت.

وی گفت تیم ملی زنان در تمامی رقابت‌ها لباس های مخصوص خود را دارد و بازیکنان تیم نیز باید طبق قواعد و اصول فدراسیون فوتبال و تیم ملی، لباس‌های روز مسابقه را بر تن کنند. بنابر گفته های وی پوشش زیر لباس های اصلی تیم که باعث می‌شود حجاب در روند پوشش بازیکنان تیم در نظر گرفته شود، در این اردو با کم کاری شرکت موصوف در اختیار آنان قرار نگرفته است و آنان با توجه به زمان کمی که داشتند مجبور به استفاده از این پوشش در دیدار برابر اردن شدند.

این ادعای مدیر تیم با توجه به عدم دسترسی رسانه‌ها به مدیران شرکت هوملز، پیامدهای فراوانی را به همراه داشت.

عده‌ای با بیان این که خانم پوپلزی برای لاپوشانی این داستان گناه را بر گردن این شرکت می‌اندازد، گفتند، بازیکنان خارجی، بدون در نظرداشت عقاید اسلامی و احساسات جامعه شان و با برداشتن حجاب برابر اردن به میدان رفتند. هر چند این موضوع نیز توسط خالده پوپلزی بی اساس خوانده شده و رد شد.

اما آیا واقعا این پوشش قابل نفرین و لعنت بود؟ آیا لباس تیم زنان افغانستان توهین به مقدسات اسلامی مردم افغانستان بود؟

افغانستان دارای نظام جمهوری اسلامی است و زمانی که بازیکنان یک تیم فوتبال لباس تیم ملی را بر تن می‌کنند، به شکلی نمایندگی از ملت و حکومت را بر عهده دارند.

به نظر می‌رسد پوشش اخیر این تیم با توجه به این که اتفاقات ورزش افغانستان در داخل کشور از طریق رسانه‌ها و صفحات اجتماعی به طور دقیقی رصد می‌شود، کار پسندیده‌ای نباشد. در واقع می‌توان گفت، این حرکت ملی پوشان فوتبال افغانستان به نوعی باعث تحریک احساسات و عقاید اسلامی و دینی مردم شده است. مردمی که معتقدند افغانستان یک کشور اسلامی است و تیم ملی فوتبال زنانش نیز نباید با "سر و تن برهنه در مسابقات ظاهر شوند".

در این خصوص می‌توان به پوشش با حجاب ورزشکاران کشورهای اسلامی در مسابقات فوتبال و حتی المپیک اشاره کرد.

اما این که بخواهیم به طور علنی آنهم در صفحه اجتماعی به یک ورزشکار ملی پوش لعنت بفرستیم و حتی مخالف ورزش کردن آنان باشیم نیز عملکردی غیرمنطقی و حتی خلاف عقاید حکومت افغانستان است.

بر اساس شرایط ایجاد شده به نظر می‌رسد می‌توان این دو موضوع را از هم جدا کرد. موضوع اول برخورد شدید و افراطی با این قضیه و دوم تصمیمی که تیم ملی فوتبال زنان افغانستان در قسمت پوشش شان در این مسابقه‌ها گرفته است.

به هر حال، به نظر می‌رسد فدراسیون فوتبال و مدیران تیم ملی فوتبال زنان افغانستان از اردوی اردن و حاشیه‌های ایجاد شده در این سفر، تجارب فراوانی کسب کردند و برای تکرار نشدن اتفاقات و واکنش‌های از این قبیل، انتظار می‌رود تیم ملی زنان با هماهنگی و مدیریت بهتری در مسابقات آینده‌اش ظاهر شود.