لادن پارسی

به همین مناسبت عصر پنجشنبه، بیست و نهم شهریور مجله بخارا با همراهی نشر چشمه و نشر ثالث مراسمی با حضور جمعی از هنرمندان و دوستداران اشعار مشیری در تالار ناصری خانه هنرمندان ایران برگزار کرد.

در این مراسم جمعی از علاقمندان در راهروهای خانه هنرمندان ماندند و بزرگانی چون همایون خرم، فرهاد فخرالدینی، صدیق تعریف، هوشنگ مرادی کرمانی، محسن باقرزاده در این مراسم حضور یافتند.

مراسم با دکلمه شعر فراموش نشدنی "کوچه" توسط بیتا رهاوی با همراهی پیانو مانی باستانی پاریزی آغاز شد.

علی دهباشی سردبیر مجله بخارا و یکی از متولیان برنامه، مشیری را شاعر منادی مهر و دوستی خواند و گفت شعر مشیری با موسیقی پیوندی تنگاتنگ دارد و آهنگ کلام و اوزان موسیقایی عنصری اساسی در شعر وی به شمار می رود.

او گفت قریب به نیم قرن پیش امیرجاهد روی شعر در ملک ایران مشیری ترانه ای ساخت که با صدای جاودانی قمر الملوک وزیری اجرا شد.

به گفته علی دهباشی بیش از ۲۷ ترانه بر روی اشعار مشیری ساخته و یا اجرا شده است.

پس از آن استاد غلامحسین امیرخانی خطاط نامدار و عضو هئیت مدیره خانه هنرمندان طی سخنانی گفت: "یاد فریدون مشیری در عین اندوهناکی، شاد کننده نیز هست. او در تمام لحظه های زندگی در رفتار و کردار و روحیه بسیار شاد در تمام محافل رفتار فروتنانه، مهربانانه ای داشت و وقتی در جمعی هنرمند قرار می گرفت که در هنر او تخصصی نداشتند آنچنان رفتار نزدیک و یگانه ای با حاضران می کرد که آنان احساس می کردند فریدون مشیری یکی از اعضای خانواده این گروه هنری است."

امیرخانی که حدود شانزده سال سابقه دوستی با مشیری را داشت افزود: "به نظر من عمده ترین مشکل کشور ما این است که گرفتار دروغ و ریا هستیم، زمانی قرار شد از سوی برخی مقامات و با دعوت از بزرگان هنر و فرهنگ ایران سرای فردوسی تاسیس شود، لازم بود برای تاسیس این مرکز به ملاقات برخی مقامات برویم، رفتارو گفتار فریدون مشیری در جمع مقامات سیاسی و رسمی اندکی با رفتار او در بیرون از آن جمع فرق نمی کرد و مشیری این قدرت را داشت که در بیان واقعیت های زندگی آن ابعاد لطیف را در قالب کلمات لطیف، بی نظیر و هنرمندانه خودش می کشید."

پس از آن مهندس همایون خرم آهنگساز نامی که سابقه دوستی پنجاه ساله ای با مشیری دارد، گفت: "اهل موسیقی معتقدند ارتباط تنگاتنگی بین موسیقی ما و شعر و ادبیات ما وجود دارد و می تواند جلوه گر هر دو باشد و تکمیل کننده یکدیگر باشند."

آقای خرم گفت که دوران گل کردن کار او با مشیری تقریبا همزمان و متقارن بوده است و از آشنایی خود با مشیری چنین گفت: "در اواخر دوران نظام وظیفه من یک روز داشتم از منزل خارج می شدم که آقایی از پله ها آمد پایین و به من گفت آقای خرم ما عادت کردیم به محض اینکه شما شروع می کنید به ویولون زدن، ما هم قلم را می گذاریم روی کاغذ و می نویسیم. من تعجب کردم و بعد که فهمیدم مشیری است خیلی تعجب کردم که همسایه ما در دو طبقه بالاتر است. برای من غافلگیرکننده بود. مجذوب کلام شیرین مشیری شدم و از همانجا دوستی صمیمانه و خانوادگی بین ما بوجود آمد."

مهندس خرم به این نکته اشاره کرد که بیش از پنجاه سال با مشیری دوست بوده و به رغم علاقه هر دو به همکاری، هرگز با هم کار مشترکی نداشتند.

وی گفت: "با مشیری بودن همیشه با خاطره خوب توام بوده است. من وقتی به کلمات زیبای آقای مشیری فکر می کنم می بینم او لباس ساده ای بر تن کلماتی عمیق می کرد و خود من چون یک مقدار اهل هنرموسیقی هستم می دانم که این سادگی ها خیلی مشکل است. یعنی این سهل و ممتنع بودن به این روانی و به این سادگی بودن خیلی مشکل است."

وی افزود: "در فکرم که روی یکی دو شعر مشیری کار کنم و این قول را اول به خودم و بعد به شما می دهم. مشیری که ماندگار است، شاید بدینوسیله من هم ماندگار شوم."

پس از آن فرهاد فخرالدینی رهبر ارکستر و آهنگساز اظهار نظر در باره شعر مشیری را به محققان واگذاشت و به شرح همکاری خود با مشیری پرداخت.

او از آشنایی سی ساله خود با مشیری و روزهای "خوب" رادیو در میدان ارک پرداخت و گفت: "روزی همسر مرحومم شعری از مشیری به من داد و گفت چطور است روی این شعر آهنگی بسازی و من طرح اولیه کار را انجام دادم. حدود سال ۵۱ بود و من رهبر ارکستر رادیو تلویزیون ملی ایران بودم و روزی با مشیری روبرو شدم و بعد از سلام و احوالپرسی گفتم که قصد دارم روی شعر شما آهنگ بسازم و او گفت اختیار تمام شعرهای من دست شماست."

پگاه احمدی، شاعر، خیلی مختصر به شعر مشیری نگاهی انداخت و به وجه اجتماعی آن پرداخت. وی مشیری را شاعر اشعار تغزلی و پسا نیمایی نامید و از شعرهای دوره پیش از ورود به سبک نیمایی سخن گفت. به نظر پگاه احمدی شعر مشیری به موازات تغییر قالب از کلاسیک به نیمایی با تغییرات مشهود محتوایی توام می شود. وی با اشاره به اشعار اجتماعی، ملی-میهنی و سوگ سرودهای مشیری به چند نمونه از آنها پرداخت.

رضا سید حسینی مترجم نامدار معاصر نیز با این جمله سخنانش را آغاز کرد: "سخن گفتن از فریدون مشیری برای من بازگشت به جوانی است. فریدون همسن و سال من بود. او بعد از دیپلم رفت دانشکده ادبیات، اما دوباره به مدرسه پست و تلگراف برگشت و همکلاس شدیم."

"در پست و تلگراف من درگیر کارهای فنی بودم، اما فریدون رفت رئیس روابط عمومی پست و تلگراف و بعد مخابرات شد. فریدون مسئول صفحات ادبی مجله روشنفکر بود و من مسئول ادبی صفحات مجله اطلاعات جوانان بودم."

"یک روز مشیری را دیدم با مقداری کاغذ در دستش. گفت این ها اشعاریک شاعر جنوبی است و از آنها تعریف کرد. کاغذها را از او گرفتم و اشعار آنها را خواندم و خیلی خوشم آمد. رفتم سراغ عیال که دوهزارتومان برای خرید زمین جمع کرده بود و با آن پول دفتر شعر آن جوان را با نام آهنگ دیگر چاپ کردم و زیرش هم نوشتم ناشر رضا سید حسینی . آن جوان منوچهر آتشی بود."

"من نمی دانم چطور شد که من غیر شاعر با چند شاعر دوست گرمابه و گلستان شدیم و همیشه با هم بودیم. نادرپور بود، ابتهاج بود، کسرایی بود و جمعی دیگر.
یک شب با همین دوستان قرار شد به دیدن شهریار برویم. موقعی بود که شهریار در شعرهایش به استقبال غزلیات حافظ می رفت. نمی دانم چطور شده بود که شهریار هر شعری که می خواند از فریدون می پرسید می توانم این شعر را زیر پای خواجه بگذارم."

در این مراسم پیام سروش حبیبی، مترجم نامدار مقیم خارج از کشور و از دوستان قدیم مشیری توسط بهار مشیری دختر مشیری قرائت شد و در پایان قسمت هایی از فیلم مستندی که ناصر زراعتی از زندگی مشیری ساخته است، برای حاضران نمایش داده شد.

مشیری متولد ۱۳۰۵ و متوفی در ۱۳۷۹ است. از او بیش از ده مجموعه شعر یا گزیده اشعار منتشر شده است.

عکس ها از جواد آتشباری