سید ابوالحسن مختاباد روزنامه نگار کتاب و صنعت نشر

	علیرضا حیدری، مدیر انتشارات خوارزمی

با درگذشت حیدری به نظر می رسد، انتشارات خوارزمی با تمامی آثار منتشره و منتشر نشده اش، در انتشارات امیر کبیر ادغام شود، چون دو سوم سهام این شرکت را عبدالرحیم جعفری، مدیر و صاحب اصلی انتشارات امیر کبیر پیش از انقلاب خریده بود.

پس از انقلاب هم با تصاحب انتشارات امیر کبیر از سوی سازمان تبلیغات اسلامی، تمامی متعلقات و توابع امیرکبیر دراختیار سازمان تبلیغات اسلامی قرارگرفت که انتشارات خوارزمی از جمله آنها بود. اما تا زمانی که حیدری در قید حیات بود، تلاشهای دست اندرکاران کنونی امیرکبیر برای تصاحب این شرکت به سرانجامی نینجامید. علت چشم داشتن امیرکبیر وبرخی نهادهای دیگر به تصاحب این انتشاراتی، به گنجینه ای از کتاب بازمی گردد که این ناشر کهنه کار در طول حیات ۴ دهه ای خود به بازار نشر عرضه کرد.

آثاری از مجتبی مینوی، غلامحسین یوسفی، نجف دریابندری، ابوالحسن نجفی، رضا سید حسینی، محمد علی موحد، فریدون آدمیت، فتح الله مجتبایی، عزت الله فولادوند، محمد حسن لطفی،پرویز ناتل خانلری،محمد قاضی که هر کدام ازاین افراد برای یک ناشر سرمایه ای به شمار می آیند.

برخی از این کتابها که با آرم درخت دانش معروف خوارزمی منتشر شده اند، هم اینک در زمره کتاب های کلاسیک عرصه نشر و فرهنگ به شمار می روند. کتابهایی چون آثار نیکوس کازانتزاکیس با ترجمه محمد قاضی، آثار ای. ال. دکتروف و داستایوسکی، تصحیح گلستان و بوستان سعدی‌، تصحیح حافظ خانلری، تصحیح مقالات شمس دکتر موحد، کتابهایی از مجتبی مینوی، ترجمه آثار کلاسیک فلسفه غرب (مجموعه آثار افلاتون وارسطو با ترجمه محمد حسن لطفی)، جامعه باز ودشمنان آن( از کارل پوپر با ترجمه فولادوند)، امیر کبیر وایران ( فریدون آدمیت) از این دسته هستند.

حیدری به لحاظ کاری ناشری با دانش و بصیرت بود و ابتکارات و تلاش هایی که وی در عرصه نشر انجام داد، نامش را به عنوان ناشری خبره و ممتاز در عرصه نشر ماندگار کرده است.

وی از همان ابتدای تاسیس شرکت انتشاراتی خوارزمی مدیرعامل آن بود و توانست برنامه و سیاستی دقیق را برای مجموعه سازی در حوزه های مختلف فکری و فرهنگی ارائه کند تا هر کتاب در جایگاه درست و خاص خود منتشر شود.

سفارش تالیف یا ترجمه و تصحیح ۸۰ درصد از نزدیک به ۷۰۰ کتاب این انتشاراتی را خود حیدری سامان می داد و البته در تولید آنها هم دقت و وسواسی شگفت انگیز به خرج می داد که گاه کار را به برخی کدورتها میان وی و اهالی نشر می کشاند.

وی حتی برای طراحی یکسان جلد کتابهایش بارها مشورت کرد و کارهای ناشران خارجی موفق دراین عرصه را از نظر می گذراند، به همین دلیل هم تمام کتاب‏هاى خوارزمى شکل مشخص و خاصى دارند.

وی در زمینه شناخت رنگها و چاپ کتاب هم خبره بود و اجازه نهایی چاپ کتاب را خود صادر می کرد. همچنانکه دانش وسیعی در صحافی کتاب داشت و آن را از مهمترین کارهای یک ناشر می دانست و می گفت: "تمام زحمات ما براى این است که وقتى کتاب به دست خواننده مى ‏رسد، تمیزباشد، خوب ورق بخورد، صفحاتش بالا و پایین نباشد، قشنگ باز شود، خوب دوخته شود، بر خودش سوار باشد و نظایر این‏ها. یعنى‏اگر شما جلد کتاب را بکنید، کتاب سرجایش مى ‏ماند و روى جلد سوار نیست. براى همین است که حتّى کتاب‏هاى بسیار کهنه خوارزمى ‏هنوز اوراق نشده است."

وی نخستین ناشری بود که تیراژکتاب را ذکر و نیز برای بخش مالی واداری نشر خود سیستمی جداگانه طراحی کرد وبرای این کار برای کارکنان این بخش دوره ای آموزشی در هند و یکی ازشرکتهای معظم آمریکایی برقرار کرد.

انتشارات خوارزمی در سال ۱۳۴۸ با همت گروهی از دبیران دبیرستان خوارزمی تهران که در زمان خود از بهترین دبیرستان ‌های تهران بود، تاسیس شد.

	رضا سیدحسینی در مراسم تشییع جنازه علیرضا حیدری، مدیر انتشارات خوارزمی

پرویز شهریاری دراین زمینه تا حدودی پیشگام بود. آنها اقدام به خرید سرقفلی مغازه‌ای در جلو دانشگاه تهران کردند و همچنین دفتری را نیز در خیابان دانشگاه تهران برای کارهای نشر اجاره کردند وحیدری نیز به دلیل سابقه کارش (سردبیری مجله سخن و تجربه مدیریت انتشارات دانشگاه آریامهر، صنعتی شریف کنونی، درکنار دکتر حسین نصر) از بدو تاسیس به عنوان مدیر عامل این انتشاراتی منصوب شد.

اوج کاری این موسسه انتشاراتی در سالهای دهه پنجاه بود و البته در دوره وزارت مهاجرانی نیز آثار درخشانی را منتشر کرد. برخی از کتابهای این انتشاراتی به دلیل مواجهه با سانسور اصولا به اداره کتاب ارسال نشد که از جمله آنها مجموعه آثار فروید است که تمامی مراحل آماده سازی تا قبل از چاپ آن چند سالی است که آماده شده، اما هنوز به ارشاد ارسال نشده است.

پیش از انقلاب هم برخی ازکتابهای این ناشر با سانسور مواجه شد که از جمله آنها کتاب "در خدمت وخیانت روشنفکران" جلال آل احمد بود که پس از ۷ سال توقیف در ابتدای انقلاب ارائه شد.

اکنون و با درگذشت حیدری، مهمترین پرسشی که فراروی اهالی فرهنگ و نشر قرار دارد، آینده این نهاد انتشاراتی مهم است و گنجینه ای از کتابهای منتشر شده و منتشر نشده و بعضا نایاب آن که مشخص نیست چه سرانجامی خواهد یافت.