جواد اعرابی

	پوستر دومين همايش آئين های عاشورايی - عکسها از سايت ايران تئاتر

دبير دومين همايش آئين های عاشورايی حسين پارسايی بود و اجرای برنامه اختتاميه سيد جواد هاشمی و کارگردان مراسم کيومرث مرادی بود.

دومين همايش آئين های عاشورايی روز ۱۸ بهمن ماه ۱۳۸۴ آغاز شد. بخش اصلی همايش به خاطر نزديک بودن ماه محرم و جشنواره تئاتر فجر بر خلاف دوره پيش ۵ روز طول کشيد. اما پرده خوانی و تعزيه و نقالی و نشست های تخصصی از آغاز ماه محرم برابر با ۱۱ بهمن ماه برقرار بود.

قرار است در سال آينده به دليل همزمانی اين همايش و جشنواره تئاتر فجر، اين همايش به همراه جشنواره فجر به مدت ۱۵ روز برگزار شود.

بنا بر گزارش حسين پارسايی دبير همايش، ۲۹ نمايش به همراه ۱۸ آئين نمايشی و ۱۱ مجلس تعزيه با حضور نخبگان اين رشته در دومين همايش اجرا شدند ۲۷۰۰۰ تماشاگر از اين اجراها ديدن کردند.

همايش آئين ها عاشورايی از سال ۱۳۸۳ با هدف دستيابی به ظرفيت های نمايشی اين آئين ها و واقعه کربلا و جلوگيری از تعطيلی سالن های نمايشی در اين ايام و نيز زنده نگه داشتن اين آئين ها شکل گرفت.

داوران دومين دوره همايش عبارت بودند از: ايرج راد، سيد مهدی شجاعی و تاجبخش فنائيان که در زمينه های مختلف افراد زير را برگزيدند:

بخش موسيقی

	نمايی از نمايش در سايه سار سکوت

طراحی صحنهرتبه سوم: سيروس همتی برای نمايش"محالم ممکنه".رتبه دوم: منيره ملکی برای نمايش " کابوس سرخ". رتبه اول: رضا مهدی زاده برای نمايش "حقيقت دارد تورا".

بازيگر زن
تقدير از شبنم خضری برای نمايش "کابوس سرخ"، رتبه سوم: شقايق احمدی برای نمايش "دلم معجزه می خواد" و عصمت رضا پور برای نمايش "محالم ممکنه". رتبه دوم: سودابه ميرکريمی و فرانک ترابی برای نمايش "در سايه سار سکوت" رتبه اول: ناهيد مسلمی برای نمايش "کابوس سرخ".

بازيگر مرد

تقدير از مهرداد باقری برای نمايش "دلم معجزه می خواد". رتبه سوم: سياوش جامع برای نمايش "حقيقت دارد تورا" و يعقوب صباحی برای نمايش "محالم ممکنه". رتبه دوم: سلمان خطی برای نمايش " حقيقت دارد تورا". رتبه اول: محمد پور حسن برای نمايش "کابوس سرخ".

کارگردانی
تقدير از سپيده نظری پور برای نمايش "در سايه سار سوگ سکوت". رتبه سوم: سيروس همتی برای نمايش " محالم ممکنه". رتبه دوم: مهدی مکاری و عباس اقسامی برای نمايش " حقيقت دارد تورا". رتبه اول: مصطفی عبداللهی برای نمايش " کابوس سرخ".

نمايشنامه نويسی
تقدير ازروح الله صديقی برای نمايش "دلم معجزه می خواد". رتبه سوم: مليحه مرادی برای نمايش " کابوس سرخ". رتبه دوم: سيروس همتی برای نمايش "محالم ممکنه". رتبه اول: ميلاد اکبرنژاد برای نمايش "حقيقت دارد تورا " و" سايه سار سوگ سکوت".

	نمايی از نمايش ملکه جنیان

دراين همايش کانون ملی منتقدان تئاتر ايران نيز به طور جداگانه برگزيدگان خود را به شرح زير اعلام کرد:

طراحی صحنه: رضا مهدی زاده برای نمايش" حقيقت دارد تورا"
آهنگساز: ونداد مساح زاده برای نمايش" کابوس سرخ"
نمايشنامه نويسی: سيد مهرداد ضيايی برای نمايش " آب مرا قصه کرد"
نمايش برگزيده: ميلاد اکبرنژاد برای نمايش " حقيقت دارد تورا"
بازيگری مرد: نيما رئيسی برای نمايش " آب مراقصه کرد"
بازيگری زن: سميه عسگری برای نمايش " محالم ممکنه"
کارگردانی: سپيده نظری پور برای نمايش " درسايه سارسوگ سکوت".

در دومين همايش ازهاشم فياض از تعزيه خوانان مطرح ايران که سال پيش درگذشت، تجليل به عمل آمد.

همچنين از رضا پورحسين مدير شبکه ۲، مجيد رجبی معمار مدير شبکه ۵، علی اکبر قاضی نظام مسئول نمايش سازمان فرهنگی – هنری شهرداری، سيد عظيم موسوی سرپرست گروه تعزيه، اميردژاکام و سعيد شاپوری نيز تقدير شد.

در مراسم اختتاميه بخش هايی از ۴ نمايش برگزيده وهمچنين قطعاتی از دو تعزيه اجرا شد. اجرای يک قطعه موسيقی به سرپرستی ونداد مساح زاده با مضمون عاشورايی نيز از برنامه های ويژه اين مراسم بود.

تعزيه در ايران

پايه های تئاتری هر کشوری ريشه در آئين های و اساطير آن دارد. درايران با وجود تمدن کهن و آئين های مختلف، مانند ساير کشورها تبديل به يک جريان تئاتری و نمايشی مداوم نشده است. تنها در مناسبت های ويژه تحرکاتی دراين زمينه می شد ولی بيشتر حالت فصلی داشت.

عاشورا و واقعه کربلا به مرور نمايش تعزيه يا شبيه خوانی را به وجود آورد. تعزيه به معنای سوگواری يا مراسم عزاداری برپا کردن است. ولی از جنبه نمايشی يک نمايش آئينی منظوم و موسيقايی است. شايد بتوان گفت به نوعی يک اپرت مذهبی - ايرانی است.

تعزيه يک نمايش روايی است. شخصيت های آن به دو دسته اوليا و اشقيا تقسيم می شوند. اوليا که از قديسين و معصومين هستند و درنهايت پاکی اند واشقيا شر مطلق، که دشمنان بندگان پاک خدا هستند. بنابراين نمايشگران تعزيه زمانی که از اوليا روايت می کنند، چهره های خود را می پوشانند و تعزيه خوانان خوش صدا برای اين کار انتخاب می شوند.

اما نمايشگرانی که نقش اشقيا را اجرا می کنند به شکلی نمايش می دهند که فاصله ای بين خود و نقش ايجاد می کنند تا بيننده متوجه شود که او مريد اوليا است.

به دليل فوق نمايشگران تعزيه را شبيه خوان می نامند. به ويژه آنکه پس از مدتی که تعزيه باب شد، بر مبنای ساختار اجرايی آن تعزيه های شادی آور نيز به وجود آمدند. اما از آنجا که شادی آوری با معنای لغوی تعزيه در تضاد است، پژوهشگرانی مانند جابر عناصری عنوان شبيه خوانی را به جای تعزيه مناسب تر می داند.