ابوالحسن نجوا

کامکارها در اين چند شب بيش از ۱۰ تصنيف کردی در دو بخش نغمه اصفهان ودستگاه شور اجرا کردند

در اين اجراها بيژن کامکار (خواننده، دف ورباب)، پشنگ کامکار(سنتور)، قشنگ کامکار (سه تار)، اردوان کامکار (سنتور)، اردشير کامکار( کمانچه) ارژنگ کامکار (تنبک)، ارسلان کامکار( خواننده و عود)، صبا کامکار (همخوان) و مريم ابراهيم پور ( همخوان و قيچک) به سرپرستی و آهنگسازی هوشنگ کامکار بيش از ۱۰ تصنيف کردی در دو بخش نغمه اصفهان ودستگاه شور اجرا کردند.

بخش اول اجرا در همان فضای موسيقی سنتی شهری با ارکستراسيون معمول اين سازها اجراشد. گروه کامکارها با استفاده از ملودی های محلی کردی و تنظيم و سازبندی اين قطعات با سازهای موسيقی سنتی ايرانی، ضمن حفظ محتوا و هويت ملودی ها آن را به فضای شهری کشانده اند و توانسته اند قرائتی امروزين و مدرن از نغمات کهن منطقه کردستان ارائه بدهند.

سازهايی (به جز دف) که از سوی گروه کامکارها برای نواختن اين قطعات به کار گرفته می شود، تاريخچه و پيشينه ای در ميان سازها و آلات موسيقايی منطقه کردستان ندارند، اما شناخت عميق گروه کامکارها از موسيقی منطقه خود و نيز دانش آنان از موسيقی رديفی و جهانی سبب شده است تا روح و محتوای موسيقی کردستان در ساختار کلی قطعات ممزوج و آميخته شود.

قطعه زيبای خمی کی تر(غمی ديگر) که با ريتمی آرام و با همخوانی خوب مريم ابراهيم پور همراه بود و نيز دو قطعه هه اورامان( اورامان) و لرزان (لرزان) از جمله قطعات زيبايی بود که در اين بخش اجرا شد.

در بخش دوم که عمدتا به مرور فعاليت های يکی دو سال اخير گروه بازمی گشت، قطعات و تصنيف هايی خوانده و نواخته شد که ضمن برخورداری از تکنيک های پيچيده تر در آهنگسازی و اجرا از تحول و تغييری جدی در محتوای اجراهای اين گروه خبر می دهد. دو قطعه وراد خوانی( اوراد خوانی ) و هلاله تينا ( آلاله تنها) نمونه های بارز اين تحول هستند.

اين قطعات در فضايی پوليفونی (چند صدايی) نوشته، تنظيم و به زيباترين وجه اجرا شده اند. پيچيدگی اين قطعات (در مقايسه با ساير قطعات اجرا شده) از ورود گروه کامکارها به عرصه ای تازه نشان دارد که همانا استفاده از تکنيکهای موسيقی جهانی در اين ميان است.

استفاده از تکنيک چند صدايی در موسيقی ايرانی در آثار حسين عليزاده، خسرو سلطانی و اثری از مهدی آذرسينا سابقه داشته است، اما به نظر می رسد با توجه به دانش آهنگسازی هوشنگ کامکار و به خصوص حضور نوازندگان حرفه ای گروه کامکارها امکان پيش بردن اين تجربه و به نتايج نيکوتر رساندن آن ميسرتر باشد. به خصوص که نسل تازه ای از خانواده کامکارها ‌در آينده نه چندان دور به اين جمع اضافه خواهند شد تا ارکستر ياد شده به لحاظ حجم مورد نياز برای چنين کارهايی قابليت های اجرايی افزونتری در اختيار داشته باشد. اضافه شدن صبا کامکار و نيز مريم ابراهيم پور و يا خانم تجدد و اميد لطفی بارقه هايی از اين تحول است که در قطعات يکی دو سال اخير خود را نشان داده است.

ترکيب قطعات و ارائه قرائت و تنظيمی تازه از آنها نيز از جمله تحرکات تازه اين گروه است که نمونه آن را در همين اجراها در ترکيب سه تصنيف معروف گل نيشان( گل نشان) کابوکی ( کبک سرخ) و شليره ( گل سرخ) شاهد بوديم.

استفاده از اشعار تغزلی و عاشقانه و يا مرتبط با طبيعت بکر کردستان از جمله ويژگيهای اين گروه به شمارمی رود. تصنيف هايی چون سودای دوريه که ت( سودای دوری تو) صبری( صبری)، قاسم خان (نام دهی در کردستان)، و… که در طی اين پنج شب اجرا شد همگی از درونمايه و محتوايی تغزلی برخوردارند.

نکته جالب توجهی که با انتقاد برخی از علاقه مندان تصنيف های فارسی اين گروه هم مواجه شد، اين بود که در اين برنامه ها حتی يک تصنيف با شعر فارسی اجرا نشد در حالی که کامکارها در ميان آثار ۲۵ سال اخير خود آثار فارسی شنيدنی و گوشنوازی را دارند.

حضور حسين عليزاده، پرويز مشکاتيان و داود گنجه ای در اين اجراها، استقبال خوب مردم (‌شبی ۲۷۰۰ نفر ) و صدابرداری خوب کار از ديگر نکات قابل توجه کنسرت های کامکارها در محوطه روباز کاخ نياوران بود.