احمد طالبی نژاد

پارسا پيروزفر(راست) و امين حيائی در نمائی از فيلم مهمان مامان

نمايش همزمان آثار دو فيلمساز کهنه کار و پيشگام در ايجاد تحول در سينمای ايران می توانست اتفاق مهم و قابل توجهی در سينمای ما باشد. اما به دلايل متعدد اين همزمانی حالا فقط يک اتفاق ساده است.

مسعود کيميايی طی دو دهه گذشته مگر در يکی دو مورد اثری خلق نکرده که حتی برآورنده توقع دوستداران هميشگی او باشد.

داريوش مهرجويی نيز پس از سه فيلم ناموفق ميکس، دختر دايی گمشده و بمانی بسياری از مخاطبانش را از خود نا اميد کرد. حال اين دو پيشکسوت سينمای نوين ايران با دو اثر تازه به ميدان آمده اند.

سربازهای جمعه

از چپ بهرام رادان، محمدرضا فروتن، پژمان بازغی و پولاد کيميائی در نقش سربازهای جمعه

ماجرای فيلم حکايت چند سرباز است که روز جمعه به مرخصی می آيند مادر يکی ازسربازان مرده، خواهر يکی ديگر اسير اعتياد است و خلاصه اين که آنها به جای تفريح و استراحت درگير مشکلات دوستان خود می شوند.

اين موضوع به خودی خود جذاب است اما اصرار کيميايی در بيان مجموعه ای از بيانيه های اخلاقی و اجتماعی باعث شده فيلم به ملغمه ای پر حرف و فاقد انسجام تبديل شود درنمايی از فيلم خواهر شخص متوفی که زنی جوان و زندانی است وارد مجلس عزا می شود و شيون می کند. او برای نمايش مظلوميت خود در آن لحظه دستانش که دستبند زده شده اند را بالای سرش می گيرد و زاری می کند تا ما از خلال اين نمای پر جمعيت شيرفهم شويم که او اسير زندان است و از اين دست نمايش های اغراق آميز در لحظه لحظه فيلم جاری است.

در فصلی از فيلم، سربازان رفيق باز فيلم تصميم می گيرند يک قاچاقچی که خواهر دوستشان را به روز سياه نشانده را ادب کنند يا از ميان بردارند. به همين منظور به يک کارگاه نجاری می روند و چند چماق سفارش می دهند و خود نيز بر کار توليد چماق ها نظارت می کنند تا يک شکل از کار در آيند. کل اين سکانس مضحکه ای است که تماشاگران جدی را به تعجب وا می دارد.

مهمان مامان

مهمان مامان براساس داستان نيمه بلندی به همين نام نوشته هوشنگ مرادی کرمانی و با سرمايه شرکت "سيما فيلم" وابسته به سازمان صدا و سيما ساخته شده و به رغم جذابيت هايی که درخود داستان هم نهفته است به اثری بسيار فراتر از نوشته مرادی کرمانی تبديل شده است.

موضوع فيلم حکايت چند خانوار فقير است که در يک خانه قديمی و مخروبه در قلب تهران زندگی می کنند. روزی ناغافل برای خانواده اصلی مهمان عزيزی از راه می رسند. يک زوج تازه ازدواج کرده که داماد، پسر خواهر زن خانواده و افسر نيروی هوايی است. خانه تهی است و هيچ در بساط نيست. ساير ساکنان اين جامعه محروم انسانی که آبروی زن را در خطر می بينند به کمک برمی خيزند. هر کس هر چه دارد را به ميان می گذارد و به اين ترتيب سفره ای رنگين و رختخوابی تميز تدارک ديده می شود.

آنچه مهمان مامان را به فيلمی شيرين و تاثيرگذار تبديل کرده بيان يک حس اجتماعی و اخلاقی است که اين روزها در جامعه ايران ناياب است. حس همدردی،همراهی و فداکاری . به عبارت ديگر مهمان مامان از چيزی حرف می زند که در پرتو تحولات اجتماعی به ويژه در تهران بيشتر به يک خاطره شبيه است.

عجيب اين که هر دو فيلم يعنی سربازهای جمعه و مهمان مامان تقريبا همخونی مشترک دارند اما آن چه فيلم مهرجويی را از کهنگی نجات می دهد و به آن طراوت امروزی می بخشد، حس واقعی زندگی است که چه در پرداخت بصری صحنه ها و چه در نگارش ديالوگ ها ديده می شود. تا حدی که در صحنه های پرجمعيت و پرتحرک تماشاگر احساس می کند، از بالای بام يا پشت پنجره آن خانه مخروبه نظاره گر تلاش مردمانی است که در عين نداری پشت به پشت هم داده اند تا جامعه آرمانی شان را شکل دهند.

مهمان مامان اثر ديگری از مهرجويی است که به راحتی می توان آن را در کنار ديگر آثار برجسته او مثل اجاره نشين ها ،هامون، سارا و درخت گلابی قرار داد. فيلمی درباره چگونه زيستن آدميان در اين آب و خاک.

و سرانجام اين که مهرجويی مثل گذشته اين بار هم موفق شده است با بهره گرفتن از يک اثر ادبی فيلمی بسازد که شخصيت پردازی، فضاسازی و ريتم در آن حرف اول را می زند.

مهرجويی خوب می داند چگونه بايد از آثار ادبی اقتباس کرد. تقريبا همه آثار موفق او در گذشته و حال پشتوانه ادبی دارند .