پرواز؛ بازگشت زمه‌کیس به سینمای داستانی

کمی از داستان

ویپ ویتاکر (دنزل واشینگتن) خلبان مجرب هواپیمای مسافربری٬ زندگی‌اش به جز کار، خلاصه شده در مشروب٬ زن و مواد مخدر، و روزش را با مشروب و مواد مخدر آغاز می‌کند.

یک روز که او پرواز دارد٬ هواپیمایش دچار نقص فنی می‌شود٬ اما آن را با خونسردی و مهارت تمام از سقوط حتمی نجات می‌دهد و با فرودی اضطراری بر زمین می‌نشیند. سانحه‌ای که می‌توانست به یک فاجعه تبدیل شود، فقط شش کشته بر جا می‌گذارد و ویپ می‌تواند به قهرمانی ملی تبدیل شود.

اما در تحقیقات اولیه او متهم می‌شود که هنگام هدایت هواپیما الکل مصرف کرده است و در صورت اثبات این موضوع، به قتل غیرعمد محکوم می‌شود و باید بقیه عمر را در زندان بگذارد …

چرا باید پرواز را دید؟

مانند فیلم روز کارآموزی (Training Day)، پرواز هم نمایش تک‌نفره و دلنشین دنزل واشینگتن است.

او این بار در نقش خلبانی کارکشته اما تا گردن فرورفته در منجلاب٬ شغلی در جامعه دارد که هر لغزشی در آن می‌تواند جان ده‌ها نفر را به خطر بیاندازد.

پرواز برخلاف آنونس تبلیغاتی‌اش، بیش از آنکه فیلمی اکشن و درباره هواپیما و هوانوردی باشد٬ درباره انسانی است که روی خط باریکی راه می‌رود که مرز میان خدمت و خیانت است.

کارگردان

شاید زمه‌کیس کارگردان کم‌کاری به نظر بیاید٬ اما در مقام تهیه‌کننده، کارنامه پرباری دارد و یکی از تهیه‌کنندگان تاثیرگذار هالیوود به شمار می‌رود

ویپ ویتاکر مورد اعتماد جامعه است٬ مگر آنکه اتفاقی، عکس آن را ثابت کند. او تا زمانی که دروغ می‌گوید٬ مورد احترام جامعه است، غافل از اینکه می‌تواند امنیت همان جامعه را به خطر بیاندازد و زمانی که صادقانه رفتار می‌کند٬ همه آن اعتماد را از دست می‌دهد٬ اما در ازای آن، خود را از زیر بار سنگین دروغ رها و "پرواز" می‌کند.

اما

کلیت داستان پرواز چیز جدیدی نیست؛ انسانی که به دلیل اعتیاد هرآنچه برایش خوب اتفاق افتاده را از دست می‌دهد تا زمانی که دیگر چیزی برایش باقی نمی‌ماند.

این داستان بارها در سینما روایت شده است. شاید مشهورترین نمونه‌اش تعطیلات از دست‌رفته ساخته بیلی وایلدر باشد و نمونه جدیدتر آن، فیلم دیوانه دل با بازی جف بریجز است که شباهت زیادی با پرواز دارد.

در ضمن، بهتر است فیلم را یکی دو روز مانده به سفر هوایی‌تان نبینید٬ چون ممکن است سفرتان را به تعویق بیاندازید یا به کلی لغو کنید.

کارگردان

رابرت زمه‌کیس (متولد ۱۹۵۱) بعد از بیش از یک دهه (از زمان کشتی شکسته با بازی تام هنکس)، فیلم سینمایی کارگردانی نکرده بود.

با این حال، او در مدت ۱۳ سال فاصله بین کشتی شکسته و پرواز، علاوه بر تهیه‌کنندگی٬ سه فیلم انیمیشن کارگردانی کرد.

زمه‌کیس همانند استاد و راهنمایش٬ استیون اسپیلبرگ، شیفته ژانر علمی-تخیلی (مجموعه فیلم‌های بازگشت به آینده) و به کارگیری تازه‌ترین فناوری‌های کامپیوتری (قطار سریع‌السیر قطبی)‌ در آثارش است. هرچند باز هم مانند اسپیلبرگ، اگر در این میان درامایی هم ساخته٬ حسابی مورد تقدیر (فارست گامپ) قرار گرفته است.

با آن که شاید او کارگردان کم‌کاری به نظر بیاید٬ اما در مقام تهیه‌کننده، کارنامه پرباری دارد و یکی از تهیه‌کنندگان تاثیرگذار هالیوود به شمار می‌رود.

ستاره

دنزل واشینگتن (متولد ۱۹۵۴)

در قسمتی از فیلم پرواز گفته می‌شود که از میان ۱۰ خلبان، شاید فقط ویپ ویتاکر قادر بود که هواپیما را با حداقل تلفات به زمین بنشاند. این گفته در مورد خود واشینگتن هم صدق می‌کند. شاید در میان ۱۰ بازیگر، فقط خود او می‌توانست چنین نقشی را بازی کند.

شاید بخش عمده‌ای از فروش نسبتا خوب پرواز هم مدیون واشینگتن باشد.

واشینگتن در بسیاری از فیلم‌هایش به تنهایی بار داستان را بر دوش کشیده است؛ از مالکوم ایکس گرفته تا روز کارآموزی که برای دومی بیشتر جوایز مهم بازیگری از جمله اسکار بهترین بازیگر نقش اصلی را از آن خود کرد.

او امسال برای ششمین‌بار نامزد دریافت اسکار شده است و در کنار دانیل دی لوئیس (بازیگر نقش آبراهام لینکلن) بخت اصلی دریافت این جایزه محسوب می‌شود.

افتخارات

علاوه بر دنزل واشینگتن٬ جان گیتینز٬ نویسنده فیلمنامه پرواز هم در بخش بهترین فیلمنامه اریژینال، نامزد دریافت جایزه اسکار شده٬ است. هرچند بعید به نظر می‌رسد که با بودن رقبایی همچون کلیک جانگو آزاد شده و کلیک سی دقیقه پس از نیمه شب شانس زیادی داشته باشد.

پرواز در گلدن گلوب هم سهم زیادی نداشت و فقط واشینگتن نامزد جایزه بهترین بازیگر شده بود که رقابت را به دی لوئیس واگذار کرد.

از نگاه دیگران

کارگردانی روان و سیال زمه‌کیس در همراهی با بازی حیرت‌انگیز واشینگتن، این افسوس را به وجود می‌آورد که چرا زمه‌کیس بیش از یک دهه از عمرش را صرف دنیای دیجیتال در سینما کرد. (مانولا دارگیس، نیویورک تایمز)

شاید نمی‌دانستید که

در سال ۱۹۸۰ میلادی هم فیلمی با داستانی تقریبا شبیه به پرواز با عنوان خلبان ساخته شد که درباره خلبان ماهری است که قرار است به عنوان بهترین خلبان سال برگزیده شود٬ اما او نیز مانند شخصیت فیلم پرواز معتاد به الکل است.

هر چند این فیلم با بازی و به کارگردانی کلیف رابرتسون، از نظر تجاری و هنری موفقیتی نداشت.