آپارات ویژه بزرگداشت جمشید مشایخی

۱۷ فروردین ۱۳۹۸ - ۶ آوریل ۲۰۱۹

این هفته در ویژه برنامه بزرگداشت جمشید مشایخی در آپارات فیلم 'شازده احتجاب' ساخته بهمن فرمان‌آرا به نمایش درمی‌آید.

درباره فیلم

وقتی هوشنگ گلشیری نویسنده فقید ایران، کتاب 'شازده احتجاب ' را در سال ۱۳۴۸ در سی و دو سالگی منتشر کرد، جامعه کتاب‌خوان ایرانی ناگهان دید که با یک رمان نامتعارف، بسیار تصویری و جذاب روبرو است. 'شازده احتجاب ' که از اولین آثار منتشر شده آقای گلشیری است، ناگهان شهرتی بسیار پیدا کرد و چندین فیلم‌ساز به ساخت فیلمی از آن تمایل نشان دادند، اما آقای گلشیری اجازه ساخت فیلم را به فیلم‌ساز جوان سی و یکی دو ساله ای داد که چند سالی بود ازفرنگ برگشته بود و با یک برنامه تلویزیونی درباره سینما و ساخت یکی دو فیلم مستند و همین طور کارگردانی یک پروژه سینمایی به نام 'خانه قمر خانم' ، نامی برای خود دست‌و‌پا کرده بود. این جوان کسی نبود جز بهمن فرمان‌آرا، فیلم‌ساز شناخته شده ایران، که در طول سال‌ها صراحت‌اش در بیان، هم در آثار سینمایی و هم در مسایل صنفی، او را تبدیل به چهره‌ای متمایز کرده است. بهمن فرمان‌آرا با ساخت 'شازده احتجاب'، از پیشگامان موج نوی سینمای ایران در دهه پنجاه شد و فیلم درخششی چشمگیر در جشنواره‌های سینمایی بین‌المللی و داخلی داشت.

شناسنامه فیلم

نام فیلم : شازده احتجاب

کارگردان : بهمن فرمان آرا

نویسنده گان فیلم‌نامه : هوشنگ گلشیری - بهمن فرمان‌آرا، بر اساس داستانی با همین نام از هوشنگ گلشیری

بازیگران : جمشید مشایخی - فخری خوروش - نوری کسرایی - ولی شیر‌اندامی - حسین کسبیان - فیروز بهجت‌محمدی -پروین سلیمانی - مهری ودادیان - مهری مهرنیا

Skip پربیننده‌ترین‌ها and continue reading

پربیننده‌ترین‌ها

End of پربیننده‌ترین‌ها

مدیر فیلمبرداری : نعمت حقیقی

آهنگساز : احمد پژمان

دستیار کارگردان : واروژ کریم‌مسیحی

طراح لباس و دکور : ملک‌جهان خزائی

گریم : ایرج سمندی

سرپرست دوبلاژ : علی کسمایی

تیتراژ : فرشید مثقالی

تدوین و صداگذاری : عباس گنجوی

لابراتوار : رادیو تلویزیون ملی ایران - استودیو بدیع

تهیه کننده : تل فیلم

زمان : ۸۶ دقیقه

سال نمایش :۱۳۵۳

توضیح تصویر، جمشید مشایخی در نمایی از فیلم 'شازده احتجاب'

خلاصه داستان فیلم

شازده احتجاب (جمشید مشایخی)، آخرین بازمانده خاندان قاجار، به سل موروثی مبتلا است. مراد (حسین کسبیان)، پیشکار سابق شازده، و همسرش هر از گاه نزد شازده می‌روند و مراد خبر مرگ افراد خانواده و خویشانش را به او می‌دهد. شبی شازده مراد را در کوچه می‌بیند و وقتی در می‌یابد که او فقط برای گرفتن پول نیامده گمان می‌کند که خبر مرگ خودش را آورده است. شازده، در آخرین شب زندگی خود، خاطرات خانوادگی را مرور می‌کند، و آنچه را که اجداد خونریز او و خودش بر سر رعایا ونزدیکان شان آورده‌اند، از نظر می‌گذراند: ماجرای کشته شدن مادر بزرگ (پروین سلیمانی) به دست جد بزرگ (ولی شیراندامی)، به گلوله بستن تعدادی از رعایا که به دادخواهی برخاسته‌اند، و زجرکش کردن همسرش فخرالنساء (نوری کسرائی). وقتی شب به پایان می‌رسد مراد، سوار بر صندلی چرخ‌دار، به کمک همسرش حسنی نزد شازده احتجاب می‌رود و خبر مرگ خود شازده را به او می‌دهد.

ویژگی فیلم

'شازده احتجاب ' ، یکی از بهترین اقتباس‌های سینمایی از یک اثر ادبی در ایران است. فیلم روایت انتقادی از گوشه‌هایی از زندگی شاهزادگان و اهل سلطنت در دوره قاجار است که البته به همه نظام‌های مورثی قابل تعمیم است. فیلم ساختار نویی در زمان خودش داشته و از جمله آثار ماندنی سینمای موج نو ایران بوده است. در این فیلم بهمن فرمان‌آرا با تکنیک‌های وقت سینما، از لایه‌های مختلف زمانی عبور می‌کند و در رویکردی کاملا بدیع و حساب شده، قصه‌ای را می‌گوید که امکان فیلم شدن‌اش، به دلیل ماهیت ساختار‌شکنانه داستان و پیچیدگی‌های آن، بسیار سخت به نظر می‌رسد.

درباره جمشید مشایخی

جمشید مشایخی در ۶ آذرماه سال ۱۳۱۳ در جنوب تهران به دنیا آمد. کار بازیگری را به صورت حرفه‌ای از سال ۱۳۳۶ از تئاتر شروع کرد و با فیلم 'خشت و آینه ' ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۳ به سینمای ایران معرفی شد. او سپس با حضور در فیلم‌های فیلم‌سازان پیش‌رویی مثل داریوش مهرجویی (گاو) ،مسعود کیمیایی ( قیصر)، بهمن فرمان‌آرا (شازده احتجاب) ، علی حاتمی( سلطان صاحب‌قران) و ناصر تقوایی (نفرین) بدل به یکی از چهره‌های سینمای هنری ایران شد. با این همه اوج شهرت و محبوبیت عمومی او به سینمای بعد از انقلاب بر می‌گردد. با کوچ و یا محروم شدن بسیاری از ستاره‌های پرطرفدار از حضور در سینمای ایران، پس از انقلاب جمشید مشایخی در کنار کسانی مثل عزت‌الله انتظامی، داوود رشیدی و علی نصیریان، بدل به یکی ستاره‌های بی‌بدیل سینمای ایران در دهه شصت و هفتاد و هشتاد شد. آقای مشایخی در طول این سال‌ها در سریال‌های تلویزیونی بسیاری با سطوح کیفی متفاوت به نقش‌آفرینی پرداخت و برای حضورش در سینما دو بار موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگری از جشنواره فیلم فجر برای فیلم‌های 'کمال‌الملک ' و 'گل‌های داوودی ' شد. جمشید مشایخی در شامگاه ۱۳ فروردین ۱۳۹۸ پس از طی دوره‌ای بیماری در تهران درگذشت.

توضیح تصویر، جمشید مشایخی در فیلم 'شازده احتجاب'

درباره کارگردان

بهمن فرمان آرا در سال ۱۳۲۰ در اصفهان متولد شد. او فرزند دوم خانواده از چهار برادر و یک خواهر است. کسب‌و‌کار خانوادگی‌اشان نساجی بود. آقای فرمان‌آرا فارغ‌التحصیل از مدرسه هنرهای دراماتیک لندن و کارگردانی سینما از دانشکده کالیفرنیای جنوبی است. او پس از اتمام تحصیلات‌اش به ایران بازگشت و به رادیو و تلویزیون ملی ملحق شد. او فعالیت سینمایی را در سال ۱۳۵۰ با کارگردانی فیلم‌های مستند و کوتاه آغاز کرد. در کارنامه او بیش از ۱۵۰ برنامه سینمایی (به عنوان تهیه‌کننده و کارگردان) به همراه دو فیلم مستند کوتاه به چشم می‌خورد. شروع فعالیت سینمایی بهمن فرمان‌آرا با فیلم خانه' قمرخانم' به عنوان کارگردان در سال۱۳۵۱ است. بهمن فرمان‌آرا در فیلم 'شازده احتجاب' بود که قابلیت‌های کارگردانی خودش را نشان داد و این فیلم معتبرترین جوایز سینمای ایران در آن سال‌ها را کسب کرد. این فیلم در جشنواره فیلم کن همان سال نیز به نمایش در‌آمد. وی پس از ساخت این فیلم برای مدتی به عنوان تهیه کننده به فعالیت پرداخت و در شرکت گسترش صنایع فیلم ایران، فیلم‌هایی از موج نوی سینمای ایران را تهیه کرد. فیلم هایی مثل 'ملکوت' ساخته خسرو هریتاش، 'کلاغ' ساخته بهرام بیضایی، 'گزارش' ساخته عباس کیارستمی و 'شطرنج باد' ساخته محمدرضا اصلانی. فیلم پرفروش 'در امتداد شب' ساخته پرویز صیاد هم از جمله فیلم‌هایی بود که توسط او تهیه شد. پس از آن بهمن فرمان‌آرا فیلم 'سایه‌های بلند باد' را ساخت که هم در زمان حکومت شاه و هم پس از انقلاب اجازه نمایش پیدا نکرد. او سپس از ایران خارج شد و در امریکا به فعالیت‌های سینمایی‌اش ادامه داد و به توزیع و پخش فیلم‌های برجسته سینمای جهان پرداخت. او ده سال بعد به ایران بازگشت و تلاش کرد که فیلم بسازد اما تا ده سال پس از ورودش به ایران به او اجازه فیلم‌سازی داده نشد. در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی او سرانجام توانست بار دیگر اجازه فیلم‌سازی بگیرد و از آن زمان تاکنون شش فیلم بلند بسازد. فیلم‌هایی مثل 'بوی کافور عطر یاس'، 'خانه روی آب'، 'یک بوس کوچولو' و 'خاک آشنا'، 'دلم می‌خواد ' و 'حکایت دریا '. مستند 'کنسرتی که اجرا نشد'، نیز مستندی از بهمن فرمان‌آراست که در سال ۱۳۸۹ ساخته شده است. او از سال ۱۳۸۶ فیلم بلند داستانی در ایران نساخته است. آخرین کار او بازی و کارگردانی تاتر 'مردی برای تمام فصول' نوشته رابرت بولت است که در سال ۱۳۹۳ به مدت نود شب روی صحنه تالار وحدت بود.

درباره کارشناسان برنامه

زکریا هاشمی نویسنده، کارگردان، مستندساز و بازیگر سال‌های دور سینمای ایران متولد ۱۳۱۵ در شهرری و مقیم شهر پاریس است. او در ابتدا پس از آشنایی با فرخ غفاری کارگردان سینمای ایران، قدم به دنیای بازیگری گذاشت. . با تعطیلی استودیو گلستان، هاشمی به مستندسازی برای تلویزیون روی آورد. در سال ۱۳۵۵ فیلم 'طوطی ' را بر اساس رمانی از خودش ساخت که این فیلم به دستور وزارت فرهنگ و هنر وقت توقیف شد و هیچ‌گاه به نمایش عمومی در نیامد. وی چند سال پس از انقلاب ۱۳۵۷، در ایران مشغول فعالیت بود. پس از شروع جنگ ایران و عراق، برای تهیه چند فیلم به جبهه جنگ رفت که حاصل آن حضور، کتاب 'چشم باز گوش ' باز شد که روایتی متفاوت از جنگ است. زکریا هاشمی از سال ۱۳۶۳، به فرانسه مهاجرت کرده و از آن زمان تاکنون در پاریس زندگی می‌کند..

توضیح تصویر، زکریا هاشمی نویسنده، کارگردان و بازیگر

فرید اسماعیل‌پور فیلم‌ساز، پژوهش‌گر و دانشجوی مقطع دکترای سینما در دانشگاه سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی با تحصیل در دوره‌های آموزش فیلم‌سازی انجمن سینمای جوانان ایران و ساخت فیلم‌های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند. وی تا کنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد. بعضی از فیلمهای او عبارتند از: 'نوایی '، 'ژنده پیل '، 'نیمکت سنگی '، 'آوریل بی رحم ترین ماههاست' و 'نامه ایرانی '. اسماعیل‌پور در کنار فیلم‌سازی به عنوان نویسنده و مترجم با نشریه‌های سینمایی همکاری می‌کند و به تازگی کتاب 'پیدایش سینمای مولف ایران، ابراهیم گلستان ' از وی به زبان فرانسه در پاریس منتشر شده است.

گفتگوی آپارات - بزرگداشت جمشید مشایخی

گفتگوی آپارات با زکریا هاشمی نویسنده، کارگردان و بازیگر سال‌های دور سینمای ایران و فرید اسماعیل‌پور پژوهش‌گر سینما در بزرگداشت جمشید مشایخی و درباره فیلم 'شازده احتجاب ' ساخته بهمن فرمان‌آرا را اینجا ببینید.