استنلی دانن، خداحافظی کارگردان 'آواز در باران'

استنلی دانن کارگردان مطرح آمریکایی پنج‌شنبه گذشته (۲۱ فوریه) در نودوپنج سالگی درگذشت. گرچه از زمان ساخت آخرین فیلمش "به گردن ریو بینداز" حدود سی سال می‌گذرد اما او از معدود بازمانده‌های دوران کلاسیک‌ و طلایی هالیوود بود که اغلب او را با موزیکال‌های ماندگارش و سینمای شاد و سرخوشانه‌اش می‌شناسند.

دانن کار خود را به عنوان رقصنده و طراح رقص در استودیو مترو گلدوین مه‌یر آغاز کرد. او در سال ۱۹۴۹ نخستین فیلمش را با نام "در شهر" با بازی فرانک سیناترا به طور مشترک با جین کلی (کارگردان و رقصنده مشهور) کارگردانی کرد.

سه سال بعد آن دو فیلم موزیکال "آواز در باران" را ساختند. فیلمی که معمولاً به‌عنوان بهترین موزیکال تاریخ سینما شناخته می‌شود و همواره در فهرست فیلم های ماندگار تاریخ سینما قرار دارد.

از دیگر آثار مشهور و بیشتر شناخته شده استنلی دانن در ایران می توان به فیلم کمدی موزیکال "هفت عروس برای هفت برادر" اشاره کرد. داستان فیلم درباره‌ برادرانی است که خارج از شهر زندگی به شکلی پرمشغله و بدوی زندگی می کنند و با ازدواج یکی از این برادران، دیگران نیز به ازدواج ترغیب می‌شوند.

"چهره‌ بانمک" از دیگر موزیکال‌های مشهور دانن است با بازی آدری هپبورن و فرد آستر فیلمی با فضایی سرخوشانه و در تضاد مستقیم و گاه طعنه‌آمیز با سینمای روشنفکری اروپا. فیلمی که مستقیما تماشاگر را به لذت بردن صرف از تصاویر باشکوه و موسیقی و رقص سحرآمیز و فضای رویایی پاریس دهه‌ ۱۹۵۰ دعوت می‌کند.

فیلم "معما" ۱۹۶۳ مشهورترین اثر غیرموزیکال دانن نیز در ایران به واسطه‌ حضور مشترک آدری هپبورن و کاری گرانت و همچنین دوبله استثنایی مهین کسمایی (هپبورن) و ابوالحسن تهامی‌نژاد (گرانت) شناخته شده است. دوبله‌ای که به زیبایی از پس طنزهای کلامی ظریف شخصیت کاری گرانت برآمده است و فضایی را ترسیم کرده است که مدام میان یک فیلم جنایی و یک کمدی رمانتیک لطیف در حرکت است.

اگرچه امروزه در سینمای معاصر به ژانر موزیکال توجه و اقبال کمتری نشان داده می شود اما نباید فراموش کرد که برای مثال فیلم موزیکالی چون" لالا لند" ساخته‌ دیمین شزل که از فیلم های موفق سال ۲۰۱۶ بود، به چه میزان وامدار سنت‌های سینمایی‌ای بود که غول‌های کلاسیکی چون استنلی دانن در سینمای موزیکال بنیان گذاشتند.

از آنجایی که سنت سینمای موزیکال در ایران مشابه سینمای غرب وجود ندارد ممکن است خیلی از تماشاچیان به دلیل فاصله‌ فرهنگی نتوانند ارتباطی عمیقی با آن برقرار کنند اما نباید فراموش کرد که موزیکال‌های آمریکایی با ترکیب کردن شکل های مختلفی از سرگرمی و هنرهایی چون باله و اپرا و تئاتر و موسیقی و نقاشی نقشی انکارناپذیر در ارتقا زبان سینمایی و در عین حال همگانی کردن مخاطبان سینما بازی کردند و استنلی دانن از تاثیرگذارترین این افراد بود.

دانن اگرچه هیچگاه موفق به کسب جایزه‌ی اسکار نشد اما در سال ۱۹۹۷ جایزه‌ اسکار افتخاری را به پاس مجموعه آثار باشکوه و طنازانه‌اش از دستان مارتین اسکورسیزی دریافت کرد.

بیشتر بخوانید: