'لاله‌زاری‌ها' در آپارات

۲۹ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۸ فوریه ۲۰۱۹

این هفته در آپارات فیلم 'لاله‌زاری‌ها' ساخته حسین احمدیان به نمایش در‌می‌آید.

درباره فیلم

موسیقی 'کوچه‌بازاری '، 'لاله‌زاری ' یا به اصطلاح موسیقی 'عامه‌پسند ' به نوعی از موسیقی می‌گویند که کمتر مورد توجه نخبه‌ها و طبقه متوسط‌ به ‌بالا است. موسیقی که بیشتر در گلوی قشر فرودست جامعه نفس می‌کشد و این طبقه به اصطلاح مشتری اصلی‌اش محسوب می‌شوند. موسیقی کوچه‌بازاری قدمتی هشتاد تا صدساله در ایران دارد. در دهه سی و چهل شمسی به خوبی رشد می‌کند و در دهه پنجاه با خوانندگانی مثل آغاسی، عباس قادری و جواد یساری به اوج‌اش می‌رسد. همان دورانی که ترانه نوین ایران هم روزگار طلایی‌ای داشت و مورد توجه طبقه متوسط شهری و دانشگاهیان و نخبه‌هابود. موسیقی عامه‌پسند به این دلیل به موسیقی لاله‌زاری معروف شد که کافه‌ها و کاباره‌های لاله‌زار محل اجرای این ترانه‌ها بودند. هر شب صدای این خوانندگان در خیابان لاله‌زار تهران می‌پیچید و کاست‌های خوانندگان کوچه و بازاری در دکه‌های لاله‌زار بیشترعرضه می‌شد و به همین طریق به بازار شهرستان‌ها راه پیدا می‌کرد.

حسین احمدیان، فیلم‌ساز در فیلم 'لاله‌زاری‌ها ' به سراغ این بخش کمتر‌مورد توجه قرارگرفته فرهنگ در ایران رفته و سعی کرده مروری بر روزگار شکوه موسیقی لاله‌زاری و فراز و فرودش داشته باشد.

توضیح تصویر، نمایی از فیلم 'لاله‌زاری‌ها'

ویژگی فیلم

'لاله‌زاری‌ها' ساخته حسین احمدیان درباره فراز و فرود موسیقی عامه‌پسند در ایران است. فیلمی که در آن فیلم‌ساز در سفری شهری و با وام گرفتن از تصاویر آرشیوی و به‌کارگیری یک شخصیت مرکزی بسیار مرتبط با موضوع، سعی می‌کند ما را به فضای لاله‌زار ببرد. فیلم به بخشی از تاریخِ موسیقی و البته تاریخِ اجتماعی ایران می‌پردازد که در کتاب‌های هنری، تاریخی و حتّی جامعه‌شناسی و توسط علمای این علوم و روشنفکران جامعه اغلب نادیده گرفته شده و یا با بی‌اعتنایی و حتّی تحقیر روبرو شده است. این فیلم در محدوده سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۴ ساخته شده است.

درباره کارگردان

حسین احمدیان متولد سال ۱۳۵۷ در تربت حیدریه و دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد تولید از دانشکده صدا‌و‌سیمای تهران است. از سال ۱۳۸۱ شروع به ساخت برنامه و فیلم مستند می‌کند. از دیگر کارههای او می‌توان به اینها اشاره کرد:

Skip پربیننده‌ترین‌ها and continue reading

پربیننده‌ترین‌ها

End of پربیننده‌ترین‌ها

'چند قطعه‌ی معمولی ' (۱۳۸۳)

' یه سفر دیگه ' (۱۳۸۴)

' پای رفتن ' (۱۳۸۷) ( تقدیر شده در جشنواره رشد و جشنواره نهضت سوادآموزی)

'پنجره‌ای به تهران ' 'مهرآباد ' (۱۳۹۱)

' لاله‌زاری‌ها ' (۱۳۹۳/۹۴)

نگاه کارگردان

این فیلم مستند به بخشی از تاریخِ موسیقی و البته تاریخِ اجتماعی ایران می‌پردازد که در کتاب‌های هنری، تاریخی و حتّی جامعه‌شناسی و توسط علمای این علوم و روشنفکران جامعه اغلب نادیده گرفته شده و یا با بی‌اعتنایی و حتّی تحقیر روبرو شده است، غافل از آنکه عامه‌ مردم، تاریخ خود را می‌سازند.

فیلم به ظاهر درباره شاخه‌ای از موسیقی عامه‌پسند ایرانی است که 'لاله‌زاری ' یا 'کوچه‌بازاری ' خوانده می‌شود؛ نوعی از موسیقی که طبقات اجتماعی و فرهنگی بالای جامعه عمداً توجهی به آن نشان نمی‌دهند و دون‌شأن خود می‌دانند. ولی بسیاری از مردمِ کوچه و بازار و حتّی همان آدم‌هایی که تحقیرش می‌کنند، از آن خاطره دارند و دست‌کم چندخطی از ترانه‌هایش را به یاد می‌آورند.

نکته مهم‌تر اما نه خود این نوع موسیقی، که فرهنگ لاله‌زاری و نوع رفتار و خلق‌و‌خو و منش آدم‌های مرتبط با آن است. فرهنگی که اگر خوب جستجو کنیم، شاید بتوانیم بازتولید آن را در گونه‌های دیگری از موسیقی‌های مردم‌پسند امروزی- پاپِ سبک و ای بسا رپ و هیپ‌هاپِ ایرانی- و بالاتر از آن، در نوع رفتارهای بخش‌های زیادی از آدم‌های امروزی مشاهده کنیم.

موسیقی‌های لاله‌زاری، فرهنگ لاله‌زاری و آدم‌های لاله‌زاری هنوز به وفور در اطراف‌مان هستند؛ چه به همان شکل قدیمی که دلبسته آن نوع موسیقی و آن قبیل رفتارهای و آن خلق و خو و روش گذشته‌اند، چه به شکلی که به ظاهر تفاوت زیادی با آن دوره دارند، ولی به نظر، شکل تازه‌ای از بازآفرینی همان موسیقی‌ها و همان رفتارها و همان آدم‌ها هستند. جالب این‌که با نادیده گرفتن این انبوه از آدم‌ها از طرف الیتِ جامعه، نه تنها این افراد ناپدید نشدند، بلکه در لایه‌های زیرین و زیر پوست جامعه مشغول زندگی‌اند و در مواقعی همانند مراسم تشییع جنازه خواننده‌ای مانند 'مرتضی پاشایی ' یا در شورش‌های اجتماعی و اقتصادی می‌توانند قدرت‌نمایی کنند و اقدامات و رفتارهایی از خود نشان دهند که روشنفکران و طبقات بالایِ بریده از جامعه را به حیرت بیندازند. این مستند تلاش دارد که علاوه بر مرور اجمالی تاریخ موسیقی 'لاله‌زاری ' که کمتر به صورت جدی به آن پرداخته شده، به بخش‌هایی از این لایه از اجتماع هم بپردازد و آنها را پیش چشم بیاورد.

درباره کارشناسان برنامه

امید شمس نویسنده، مترجم و پژوهش‌گر فرهنگی ساکن بریتانیا است. او متولد تهران، دانش آموخته رشته ادبیات انگلیسی، مطالعات آمریکای شمالی و هم اکنون پژوهش‌گر مقطع دکترای حقوق بین الملل است. از سال ۱۳۷۹ در حوزه ی نقد ادبی و فرهنگی با مجلاتی از جمله نافه، بیدار، زنده رود، کتاب هفته خبر، دستور و روزنامه های همشهری، حیات نو، شرق و اعتماد همکاری کرده است. از او تا کنون ترجمه ی آثاری از سلمان رشدی، کلاریس لیسپکتور، آلن گینزبرگ، رمان "الجزایر" اثر کتی اکر، کتاب "وصال بهشت و دوزخ" اثر ویلیام بلیک و گزیده ای از شاعران زبان آمریکا منتشر شده است. نخستین مجموعه ی شعر او "آشفتگوی نها" که در سال ۸۴ به صورت زیرزمینی منتشر شد، بارها از سوی وزارت ارشاد ایران غیرقابل انتشار اعلام شده است. او عضو افتخاری انجمن قلم دانمارک است و اشعار او در پروژه‌های چند‌رسانه ای هنرمندان شناخته شده‌ای چون جنی هولتزر و ویرژیل آبلو استفاده شده است.

توضیح تصویر، امید شمس نویسنده، مترجم و پژوهش‌گر مطالعات فرهنگی

فرید اسماعیل‌پور فیلم‌ساز، پژوهش‌گر و دانشجوی مقطع دکترای سینما در دانشگاه سوربن فرانسه است. فعالیت سینمایی خود را در نوجوانی با تحصیل در دوره‌های آموزش فیلم‌سازی انجمن سینمای جوانان ایران و ساخت فیلم‌های کوتاه تجربی آغاز کرد. پس از آن او کوشید تا با ساخت سه فیلم مستند درباره موسیقی فولکلور خراسان و یک فیلم درباره شیخ احمد جامی، صوفی و شاعر قرن ششم (مجموعه فرهنگ فولکلوریک خراسان)، سهم خود را در حفظ و انتقال این فرهنگ ایفا کند. وی تاکنون هشت فیلم مستند و چهار فیلم کوتاه داستانی و تجربی در کارنامه خود دارد. بعضی از فیلمهای او عبارتند از: 'نوایی '، 'ژنده پیل '، 'نیمکت سنگی '، 'آوریل بی‌رحم‌ترین ماه‌هاست ' و 'نامه ایرانی '. اسماعیل‌پور در کنار فیلم‌سازی به عنوان نویسنده و مترجم با نشریه‌های سینمایی همکاری می‌کند و به تازگی کتاب 'پیدایش سینمای مولف ایران، ابراهیم گلستان ' از وی به زبان فرانسه در پاریس منتشر شده است.

توضیح تصویر، فرید اسماعیل‌پور فیلم‌ساز، پژوهش‌گر فیلم

مجید بهشتی متولد ۱۳۳۴ در کرمان، نویسنده، تهیه‌کننده، بازیگر و کارگردان ایرانی تئاتر و تلویزیون و سینمای مقیم انگلستان است. وی دانش‌آموخته کارشناسی بازیگری و کارگردانی دانشکده هنرهای دراماتیک تهران و کارشناسی ارشد کارگردانی تئاتر است. او از سال ۱۳۶۰ تا مدت‌ها در تلویزیون دولتی ایران به عنوان تهیه‌کننده و کارگردان به‌ کارِ تهیه‌و‌تولید سریال‌ها و فیلم‌های سینمایی پرداخته است و هم‌زمان در سال ۱۳۷۶مجله سینمایی 'فیلم و هنر ' را پایه‌گذاری کرد و به مدت ۷ سال در این مجله به عنوان مدیر مسئول و سردبیر مشغول کار بوده است. آقای بهشتی در دوران کار در رادیو و تلویزیون ایران، کارگردانی و تهیه‌کنندگی سریال‌های بلند و نمایش‌های تلویزیونی پُر بیننده‌ای را به عهده داشت که با موفقیت از رادیو و تلویزیون ایران پخش گردید. او در سال ۱۳۸۳ ایران را به مقصد انگلستان ترک گفت و اکنون در لندن اقامت دارد. از سریال‌های تلویزیونی متاخر او می‌توان به اینها اشاره کرد:

'قافله این عمر ' ، 'باغ گیلاس '، 'بر سر دوراهی ' و 'بافته‌های رنج '

توضیح تصویر، مجید بهشتی، بازیگر و کارگردان

گفتگوی آپارات

گفتگوی آپارات با مجید بهشتی کارگردان تاتر و تلویزیون، فرید اسماعیل‌پور پژوهش‌گر فیلم و امید شمس پژوهش‌گر مطالعات فرهنگی درباره فیلم 'لاله‌زاری‌ها' ساخته حسین احمدیان را اینجا ببینید.