پایان دور گروهی لیگ قهرمانان آسیا؛ سپاهان تنها باشگاه ایرانی که از گردآب گریخت

با پایان دور برگشت مرحله گروهی رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا، چهره ۸ تیم صعود کننده در غرب آسیا به مرحله یک‌هشتم نهایی این مسابقات در فصل ۲۴-۲۰۲۳ مشخص شد. سپاهان تنها نماینده فوتبال باشگاهی ایران در مرحله حذفی خواهد بود که باید پس از قرعه‌کشی مرحله یک هشتم (هفتم دی)، به مصاف یکی از تیم‌های العین امارات، النصر و یا الهلال عربستان برود. پرسپولیس و نساجی دیگر نماینده‌های ایران در این مرحله نیز از صعود باز ماندند.

در پایان هفته پنجم رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا و پیش از آن‌ که آخرین دیدار سه نماینده فوتبال باشگاهی ایران برگزار شود، حذف نساجی از این مسابقات قطعی شده بود.

تیم مهدی رحمتی، با سه شکست و دو پیروزی، به شش امتیاز رسید و پایین‌تر از الهلال و نوبهار، هیچ شانسی برای صعود نداشت. نساجی در بازی آخر مقابل الهلال در ریاض نیز ۲ بر یک شکست خورد.

دو نماینده دیگر ایران یعنی سپاهان و پرسپولیس هم نتوانسته بودند در گروه‌های خود به عنوان صدرنشین، مجوز حضور در مرحله یک هشتم نهایی را کسب کنند؛ پس باید برای کسب یکی از سه سهمیه تیم‌های برتر دوم گروه‌های پنجگانه غرب آسیا تلاش می‌کردند.

پیش از آغاز هفته ششم لیگ قهرمانان، سپاهان با سه پیروزی و یک تساوی ۱۰ امتیازی و در رده دوم گروه C قرار داشت. پرسپولیس هم با دو پیروزی و دو تساوی در گروه E تیم دوم جدول بود.

سپاهان در دیدار دوشنبه شب مقابل الاتحاد عربستان، با پیروزی یا تساوی قطعا صعود می‌کرد، اما تن به شکست ۲ بر یک داد تا برای قطعی شدن صعودش یک شب دیگر صبر کند.

پرسپولیس اما برای قطعی شدن صعودش و در نظر نگرفتن نتایج سایر بازی‌ها، نیاز به برد مقابل الدحیل در ورزشگاه آزادی داشت.

وضعیت سایر تیم‌های دوم، نگرانی‌های سپاهان و پرسپولیس را تشدید می‌کرد. پاختاکور تیم دوم گروه A هفت امتیازی بود و در صورت کسب پیروزی پرگل (با اختلاف هشت گل) در بازی آخر برابر الفحیا، حتی می‌توانست سپاهان را حذف کند.

در گروه B السد با هشت امتیازی شدن در ۶ بازی، پرونده‌اش به صورت کامل بسته شده بود. نوبهار تیم ۱۳ امتیازی گروه D صعودش را قطعی کرده بود و حالا باید در روز پایانی مرحله گروهی، از میان پاختاکور، سپاهان و پرسپولیس یک تیم حذف می‌شد.

پرسپولیس در حالی مقابل الدحیل قطر قرار گرفت که پاختاکور بر خلاف انتظارات، مقابل الفیحا در زمین خودش با نتیجه ۴ بر یک شکست خورد. این نتیجه زمانی خطرناک شد که الفیحا عربستان با پیروزی مقابل حریف ازبکستانی به امتیاز ۹ و تفاضل گل مثبت ۲ با گل‌های زده بهتر از پرسپولیس رسید.

این نتیجه، مجوز حضور سپاهان در مرحله یک هشتم نهایی را صادر کرد. اما کار برای پرسپولیس دشوار شد؛ پرسپولیس حتی با تساوی هم شانس صعود را از دست می‌داد.

پرسپولیس اما در دیدار خانگی با نتیجه ۲ بر یک برابر الدحیل شکست خورد. پرسپولیس که گل نخست را دقیقه ۷ زد، در دقایق ۹ و ۸۳ دروازه‌اش باز شد و یک پنالتی را نیز دقیقه ۸۱ از دست داد. با این نتایج، فوتبال باشگاهی ایران تنها یک نماینده در مرحله حذفی خواهد داشت.

تیم‌های دوم چگونه صعود کردند؟

کنفدراسیون فوتبال آسیا از فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۱ شکل برگزاری رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا را تغییر داد. به این ترتیب که تیم‌های غرب و شرق آسیا، در ۱۰ گروه چهار تیمی با هم رقابت کردند. تا پیش از این، مرحله گروهی رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا در چهار گروه غرب و چهار گروه شرق برگزار می‌شد.

با افزایش یک گروه به هر منطقه غربی و شرقی، شکل صعود تیم‌ها نیز تغییر کرد. طی سه فصل گذشته، تمام تیم‌های دوم، از شانس قطعی صعود به مرحله «پلی‌آف» (حذفی) برخوردار نخواهند بود.

کنفدراسیون فوتبال آسیا، تنها سه تیم برتر از میان تیم‌های دوم در گروه‌های پنج‌گانه غرب و سه تیم برتر از میان تیم‌ها دوم در گروه‌های شرق را به عنوان تیم‌های صعود کننده انتخاب می‌کند. در حقیقت دو تیم دوم از هر منطقه، محکوم به حذف شدن هستند.

چرا صعود تیم‌های دوم مهم شد؟

در فصل ۲۰۲۲-۲۰۲۱ استقلال و پرسپولیس به عنوان تیم‌های صدرنشین از گروه‌های خود به مرحله یک‌هشتم صعود کردند و تراکتور که با ۱۰ امتیاز در گروه خود دوم شده بود، به سادگی مجوز صعود را به دست آورد.

دی‌ ماه سال ۱۴۰۰ کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کرد باشگاه‌های استقلال، پرسپولیس و گل‌گهربه علت نداشتن شرایط مجوز حرفه‌ای اجازه حضور در رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا را ندارند. به این ترتیب باشگاه‌هایی که انتظار می‌رفت از فوتبال باشگاهی ایران، در فصل ۲۳-۲۰۲۲ در لیگ قهرمانان آسیا حضور داشته باشند از این مسابقات حذف شدند تا فولاد و سپاهان دو نماینده باشگاهی ایران در این بازی‌ها باشند.

فولاد به عنوان تیم صدرنشین صعود کرد و سپاهان در رده سوم قرار گرفت و کارش به حساب و کتاب امتیازها نرسید.

فوتبال باشگاهی ایران طی دو فصل گذشته، هرگز وارد محاسبات لحظه آخری برای صعود از گروه به عنوان تیم دوم نشده بود. اما در فصل جاری، نساجی از نخستین روز برای صعود به عنوان تیم دوم وارد مسابقات شد و روند نتایج سپاهان و پرسپولیس هم، این دو تیم را از صعود قطعی به عنوان صدرنشین ناامید کرد.

به همین دلیل، در فصل ۲۴-۲۰۲۳ تمرکز فوتبال ایران روی بررسی چگونگی صعود از گروه‌های پنج‌گانه در غرب، افزایش یافت؛ درست برخلاف فوتبال باشگاهی عربستان که تیم‌هایش را با آسودگی خاطر، پیش از هفته پایانی این مرحله از مسابقات، در یک هشتم نهایی دیده بود.

گروه‌بندی حریفان ایران در غرب آسیا

طبق رده‌بندی صورت گرفته از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا، فوتبال باشگاهی ایران برای لیگ قهرمانان در فصل جاری، سه سهمیه مستقیم و یک سهمیه در پلی‌آف داشت.

پرسپولیس، سپاهان و نساجی به عنوان سه باشگاه ایران، مجوز حضور مستقیم در رقابت‌های لیگ قهرمانان را به دست آوردند و تراکتور برای حضور در مرحله گروهی، باید در پلی‌آف مقابل شارجه امارات قرار می‌گرفت.

تراکتور ۳۱ مرداد در ورزشگاه خانگی‌اش با نتیجه ۳ بر یک مغلوب الشارجه شد و از راهیابی به مرحله گروهی بازماند. به این ترتیب ایران با سه نماینده وارد لیگ قهرمانان آسیا شد.

پس از قرعه‌‌کشی این رقابت‌ها، سپاهان در گروه C با الاتحاد عربستان، نیروی هوایی عراق و آلمالیق ازبکستان همگروه شد. گروه نساجی امیدوار کننده بود. این تیم با الهلال عربستان، نوبهار ازبکستان و مومبای سیتی هندوستان در گروه D قرار گرفت. دشوارترین قرعه نیز به پرسپولیس کنار النصر عربستان، الدحیل قطر و استقلال تاجیکستان در گروه E رسید.

جهانی شدن میزبانی‌‌های جنجالی ایران

میزبانی باشگاه‌های ایرانی در این دوره از رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا، بازتاب‌هایی جهانی داشت؛ البته نه از نظر امکانات و در ابعاد مثبت که از نظر ناهماهنگی، بی‌برنامگی و سیاست‌زدگی فوتبال.

باشگاه پرسپولیس ۲۷ شهریور، برای استقبال از کریستیانو رونالدو ستاره پرتغالی تیم النصر، رفتاری را به نمایش گذاشت که مورد انتقاد جامعه ایران و دستمایه طنز بین‌المللی قرار گرفت. از حضور دختر رضا درویش مدیرعامل باشگاه پرسپولیس کنار کاپیتان تیم ملی پرتغال در فرودگاه بین‌المللی تهران تا بی‌نظمی در انتقال کاروان این تیم به هتل اسپیناس تهران و پس از آن هجوم برخی از هواداران کریستیانو رونالدو و شکستن یکی از درهای هتل برای دیدار با این ستاره فوتبال جهان، بارها در شبکه‌های اجتماعی مورد انتقاد قرار گرفت.

بی‌نظمی بیرون از ورزشگاه، با وضعیت نامساعد زمین ورزشگاه آزادی، یک آبروریزی بین‌المللی را به همراه داشت. بازیکنان النصر زمین ورزشگاه آزادی را بی‌شباهت به یک زمین فوتبال دانسته بودند. سکوهای ورزشگاه تخریب شده بود و شهرداری تهران برای حفظ آبرو، یک روز مانده به بازی پرسپولیس و النصر، بخشی از مسیر حرکت اتوبوس کاروان این باشگاه عربستانی را آسفالت‌ کرد.

در هفته دوم لیگ قهرمانان آسیا، مدیران باشگاه سپاهان، دومین فاجعه را رقم زدند. دهم مهرماه، ناظر بازی سپاهان و الاتحاد عربستان، بنا بر شکایت باشگاه عربستانی مبنی بر «غیرقانونی بودن» سردیس قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین سپاه قدس، رای به برداشتن این مجسمه داد.

مدیران باشگاه سپاهان اما به دلایلی که هنوز رسما اعلام نشده، این کار را انجام ندادند و دیدار سپاهان و الاتحاد لغو و در نهایت کنفدراسیون فوتبال آسیا رای به شکست سه بر صفر سپاهان، پرداخت ۲۰۰ هزار دلار جریمه و همچنین محرومیت از سه بازی خانگی سپاهان داد.

چون هیچ یک از ورزشگاه‌های استان اصفهان مورد تایید کنفدراسیون فوتبال آسیا نبود، این تیم بازی‌های خانگی‌اش را به تهران و ورزشگاه آزادی منتقل کرد.

آیا صعود از گروه مرگ ساده‌تر است؟

تصویری وجود دارد مبنی بر این‌که تیم‌هایی که در گروه‌های دشوارتر و موسوم به «گروه‌های مرگ» قرار گرفته‌اند، راحت‌تر می‌توانند به عنوان «تیم برتر دوم» به مرحله حذفی صعود کنند.

این ذهنیت با توجه به در نظر گرفتن احتمال از دست دادن مکرر امتیازات و فرسایش امتیازات تیم‌های بزرگ مقابل یکدیگر، رنگ می‌بازد. نگاهی به جدول بازی‌ها نشان می‌دهد که نخستین تیم صعود کننده به عنوان تیم دوم برتر گروه‌های پنج‌گانه غرب آسیا، «نوبهار نمنگان» ازبکستان بوده که با ۱۳ امتیاز از گروه D به عنوان ساده‌ترین گروه این مسابقات به مرحله بعد صعود کرده است.

پرسپولیس در غرب آسیا و اوراواردز در شرق، دچار چنین بحرانی شدند. هر دو تیم در گروه‌های بسیار سخت قرار گرفتند. در پایان هفته پنجم رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا، پرسپولیس تا روز پایانی تنها ۸ امتیاز و اوراواردز که با تیم‌های پوهانگ استیلرز، ووهان چین و هانوی ویتنام در یک گروه قرار داشت، تنها ۶ امتیاز کسب کرده بود؛ کمترین امتیاز میان تیم‌های دوم شرق.