ماموریت تاجیکستان در جام ملت‌ها به پایان رسید؛ وداع محترمانه شگفتی‌سازان

نتایج تیم ملی فوتبال تاجیکستان در جام ملت‌های ۲۰۲۳ آسیا بسیاری از هواداران را غافلگیر کرد. اما در چند سال اخیر نشانه‌هایی از پیشرفت فوتبال در تاجیکستان به‌روشنی قابل‌ملاحظه بود و برآیند همین پیشرفت ویژه، تیمی شد که در جام ملت‌ها تا یک چهارم نهایی صعود کرد.

تاجیکستان از چند سال قبل در لیگ قهرمانان آسیا نماینده دارد؛ تیمی به نام استقلال تاجیکستان که اتفاقا یک بار در مرحله حذفی مقابل پرسپولیس قرار گرفت و پرسپولیس با هدایت یحیی گل محمدی در شهر دوشنبه، به‌سختی و با گل دقیقه ۸۹ مهدی ترابی، توانست از سد تیم تاجیک عبور کند.

در همان بازی دو بازیکن از میان مهره‌های شاخص استقلال تاجیکستان چنان درخشان ظاهر شدند که پس از چند ماه به پرسپولیس پیوستند: وحدت حنانف، مدافع میانی و منوچهر صفروف، مدافع راست.

صفروف چندان در پرسپولیس دوام نیاورد. حنانف همچنان عضو باشگاه پرسپولیس است و هرچند با حضور محمدحسین کنعانی‌زادگان و جورجی گولسیانی نیمکت‌نشین شده اما از فهرست این تیم خارج نشده است.

احسان پنجشنبه، هافبک چپ تاجیکستان، هم سابقه بازی در ذوب آهن اصفهان دارد.

پرویز عمربایف، یکی از دو هافبک میانی تاجیکستان، عضو باشگاه زسکا بلغارستان است و شهرام سمیعف، مهاجم تیم هم در لیگ مولداوی برای باشگاه زیمبرو بازی می‌کند.

به ترکیب اصلی تاجیکستان که نگاه می‌کنیم، اغلب بازیکنان دیگر در ترکیب اصلی عضو استقلال تاجیکستان هستند.

درواقع ترکیب اصلی این تیم چینشی است از بازیکنان مهمترین باشگاه کشور، که در همین فصل جاری هم در لیگ قهرمانان آسیا با نساجی و الهلال و نوبهار هم‌گروه بود، و چند بازیکن که در خارج از تاجیکستان بازی می‌کنند.

پس با تیمی مواجه هستیم که اتفاقا کم‌تجربه نیست و در چند سال اخیر اغلب بازیکنان آن تجربه جضور در بازی‌های بین‌المللی و سطح بالا دارند.

پدیده‌ای به نام شگرت

و اما سرمربی تیم؛ کسی که تبدیل به یکی از پدیده‌های اصلی جام ملت‌ها شده؛ پیتر شگرت، با اصلیت کروات که البته شهروند آلمان هم هست.

شگرت از سال ۲۰۱۵ در قاره آسیا کار کرده: ابتدا در تیم ملی افغانستان، سپس در تیم ملی مالدیو و از تابستان ۲۰۲۲ کارش را به عنوان سرمربی تاجیکستان شروع کرده است.

شگرت از نظر رویکرد رسانه‌ای و شکل خبرسازی، یادآور میروسلاو بلاژویچ است؛ سرمربی فقید اهل کرواسی که چند سال در ایران کار کرد و بارها به دلیل رویکرد ویژه رسانه‌ای‌اش، خبرساز شد.

شگرت از سوی دیگر علاقمند به فوتبال متعادل و نه چندان تدافعی و برانگیختن روانی بازیکنانش برای ارائه فوتبالی منسجم است.

تاجیکستان در تابستان گذشته در جام آسیای میانه موسوم به کافا-کاپ شرکت کرده و مقابل عمان، قرقیزستان و ازبکستان بازی کرده بود.

نمایش‌های خوب تاجیکستان در همان ۳ بازی نشان می‌داد که این تیم با قرعه‌ای نسبتا خوب در مرحله گروهی جام ملت‌ها، توان رقابت برای صعود از مرحله گروهی را دارد؛ اتفاقی که با قرار گرفتن در گروه قطر و چین و لبنان به وقوع پیوست و تاجیکستان توانست با یک پیروی مقابل لبنان و یک تساوی مقابل چین بحران‌زده، به‌رغم شکست مقابل قطر از مرحله گروهی صعود کند.

حذف امارات با درخشش مدافع پرسپولیس

نقطه اوج کار تاجیکستان در مرحله یک هشتم نهایی مقابل امارات بود؛ مسابقه‌ای که با توجه به قدرت هجومی امارات، پیش از بازی بخت برتری برای این تیم در نظر گرفته می‌شد.

در جریان بازی اما تاجیکستان کاملا امارات را غافلگیر کرد.

تاجیکستان در این بازی مثل مسابقات قبلی از آرایش ۲-۴-۴ استفاده می کرد و چند حمله موثر در نیمه اول، سرانجام روی یک ضربه ایستگاهی منجر به گل شد؛ گلی که هنانوف بازیکن پرسپولیس زد.

هرچند امارات در لحظات پایانی وقت قانونی بازی را به تساوی کشید اما سرانجام تاجیکستان در ضربات پنالتی مقابل تیمی مهم از غرب آسیا، که مهره‌های هجومی برجسته‌ای هم دارد، به پیروزی رسید و راهی یک چهارم نهایی شد.

بازی هوشمندانه در نیمه اول مقابل اردن

شگرت بازی امروز مقابل اردن را هم با همان آرایش ۲-۴-۴ و دقیقا با همان یازده بازیکنی شروع کرد که مقابل امارات در ترکیب اصلی بودند.

در نیمه اول تاجیکستان هرچند دقایق تحت تاثیر حملات اردن بود، اما در مجموع نمایشی فراتر از انتظار داشت.

تاجیکستان، به‌خصوص در ضدحملات، چند بار حریفش را غافلگیر کرد. پنجشنبه و صفروف، دو مهره مهم در سمت چپ و راست، نقش استراتژیک در ضد حملات تاجیکستان داشتند.

آنچه در فاز دفاع تاجیکستان هم قابل توجه بود، بازگشت سریع هافبک های چپ و راست به عرض ۴ مدافع و تشکیل زنجیره ۶ نفره برای تقابل با حملات پر تعداد اردن بود.

نکته ویژه در نیمه اول مصدومیت سمیعف مهاجم تاجیکستان در دقیقه ۲۹ و تعویض اجباری او با روستان سویروف بود.

سمیعف در چهار مسابقه ای که برای تاجیکستان در این تورنمنت بازی کرد، گلی نزد اما در روند شکل‌دهی حملات تاجیکستان نقشی اساسی داشت.

گل به خودی و عقب افتادن در مرحله حذفی

با شروع نیمه دوم هر دو تیم از نظر آمادگی جسمانی افت محسوسی داشتند؛ چیزی که در پنجمین بازی در این تورنمنت سنگین، قابل انتظار بود.

تاجیکستان ۱۲۰ دقیقه مقابل امارات بازی کرده بود و اردن هم یک بازی بسیار سنگین و شانه‌به‌شانه مقابل عراق پشت سر‌گذاشته بود.

در این نیمه اهمیت مهارت‌های انفرادی بازیکنان، بیش از نیمه اول شده بود.

یازان النعمت، مهاجمی که در الاهلی قطر بازی می‌کند، و موسی التواری، هافبک هجومی باشگاه مون پولیه فرانسه، که از بهترین‌های جام ملت‌ها بوده، در این نیمه چند بار داخل محوطه جریمه تاجیکستان تا مرز ایجاد موقعیت یا زدن گل پیش رفتند و هر بار ناکام بودند. اما سرانجام در دقیقه ۶۶ روی یک ضربه ایستگاهی، ضربه سر سالم مدافع اردن به بدن حنانف برخورد کرد و توپ وارد دروازه تاجیکستان شد؛ گل به‌خودی که به نام مدافع تاجیکستان ثبت شد.

به این ترتیب تاجیکستان در دقیقه ۶۶ بازی یک چهارم نهایی، برای نخستین بار در جریان بازی‌های مراحل حذفی از حریف خود عقب افتاد.

آمار۵۰-۵۰ برای تغییر نتیجه کافی نبود

علیجان عینی و نورالدین همراه‌قولف دو مهره هجومی بودند که شگرت برای تغییر روند و نتیجه بازی، آنها را به میدان فرستاد. اما تاجیکستان به‌رغم طراحی چند حمله و تسلط بر جریان بازی در دقایق پایانی، در خلق فرصت گل کاملا ناکام بود.

اردن بدون آن‌که به تاجیکستان موقعیت خاصی بدهد، بازی را با همان یک گل برتری به پایان رساند و برای نخستین بار به نیمه‌نهایی جام ملت‌های آسیا رسید؛ دستاوردی که آن قدر برای اردنی‌ها مهم است که یکی از ستارگان سابق تیم ملی اردن به دولت این کشور پیشنهاد داده فردا، شنبه، تعطیل رسمی اعلام شود.

تاجیکستان به عنوان یکی از تیم‌های شایسته، منظم و غافلگیرکننده تورنمنت، با به جا گذاشتن آماری خوب، حتی در یک چهارم نهایی، کارش را در جام ملت‌های آسیا به پایان رساند.

مالکیت ۵۰ درصد مقابل اردن، زدن ۱۲ شوت و داشتن ۲ ضربه در چارچوب مقابل این تیم درحالی ثبت شد که آمار اردن هم ۱۰ ضربه و ۲ شوت در چارچوب بود.

درواقع تاجیکستان در نبردی برابر مقابل تیمی پرمهره مثل اردن، به کارش در جام ملت‌های آسیا پایان داد.

رقابت با اردن برای جام جهانی ادامه دارد

تاجیکستان در مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ با عربستان، اردن و پاکستان هم‌گروه است.

در این مسابقات مهم هم تاجیکستان تا امروز از دو بازی مقابل اردن و پاکستان ۴ امتیاز گرفته و پایین‌تر از عربستان، در رده دوم جدول قرار دارد.

تاجیکستان در آن مسابقات با اردن مساوی کرده و شاید در راه صعود به جام جهانی بتواند بالاتر از اردن، به همراه عربستان، به دور نهایی مقدماتی جام جهانی صعود کند.

این یک پروژه بزرگ برای تیمی است که در جام ملت‌ها نشان داد می‌تواند بلندپروازانه و باامید پیش برود.