پشت‌ پرده‌ بازنشستگی الکس فرگوسن؛ فرگی چگونه رفت؟

دوشنبه، ۸ ماه مه ۲۰۲۳، ده سال از اعلام خبر بازنشستگی سر الکس فرگوسن توسط منچستریونایتد گذشت.

خبری که با وجود تلاش فراوان یونایتد در مخفی نگه‌داشتن آن، شب قبل از اعلام رسمی‌اش در رسانه‌ها منتشر شد.

با گذشت یک دهه از رفتن فرگوسن، این باشگاه هنوز هم نتوانسته است به روزهای خوب خود بازگردد و این سرمربی اسکاتلندی، همچنان پرافتخارترین سرمربی فوتبال بریتانیا است.

او در دوران حضورش در منچستریونایتد، سیزده عنوان قهرمانی لیگ برتر، پنج جام حذفی، چهار جام اتحادیه، دو قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا، یک جام برندگان جام اروپا، یک سوپر جام اروپا، یک جام بین قاره‌ای و یک جام باشگاه‌های جهان را به دست آورد.

به این افتخارات، سه عنوان قهرمانی اسکاتلند، چهار جام حذفی اسکاتلند، یک جام اتحادیه اسکاتلند، جام برندگان جام اروپا و سوپر جام اروپا را به‌عنوان سرمربی آبردین، اضافه کنید.

او که اکنون ۸۱ سال دارد، در زندگی‌نامه خود توضیح داده است که چرا پس از ۲۷ سال حضور در یکی از سخت‌ترین و خبرسازترین شغل‌های دنیا، تصمیم به بازنشستگی گرفت.

او در حوالی کریسمس ۲۰۱۲ به همسرش کتی گفت: «می‌خواهم بازنشسته شوم.»

فرگوسن در مورد واکنش همسرش می‌گوید: «همسرم کتی که خواهر خود را در ماه اکتبر از دست داده بود و تلاش می‌کرد تا با غم آن کنار بیاید، خیلی زود پذیرفت که تصمیم درستی گرفته‌ام. طبق قرارداد، موظف بودم تا ۳۱ مارس کناره‌گیری خود را به باشگاه اعلام کنم.»

پس از گذشت سال‌ها، هنوز هم حقایق بسیاری در مورد روزهای آخر حضور فرگوسن ناگفته مانده است.

بخش ورزش بی‌بی‌سی با عده‌ای از اطرافیان یونایتد در آن زمان صحبت کرده تا در مورد آخرین روزها، نحوه اعلام خبر و البته تساوی شگفتی‌بر‌انگیز ۵-۵ در آخرین بازی فرگوسن به عنوان سرمربی مقابل وست برومویچ، که در ۱۹ مه آن سال انجام شد، اطلاعات بیشتری بدست آورد.

سرنخ رئال مادرید

فرگوسن در اوایل سال ۲۰۱۳ تصمیم خود را به دیوید گیل، مدیر اجرایی یونایتد گفت. عجیب آن که این گیل بود که ابتدا با او تماس گرفته بود تا خبر رفتنش را به فرگوسن بگوید.

گیل که بیش از یک دهه با فرگوسن همکاری نزدیک داشت، دوست داشت فرگوسن از اولین کسانی باشد که از کناره‌گیری‌اش در تابستان سال بعد باخبر می‌شود. گیل امیدوار بود که قطع رابطه‌اش با باشگاه، شانسش را برای حضور در کمیته اجرایی قدرتمند یوفا بیشتر کند.

گیل از شنیدن خبر بازنشستگی فرگوسن بسیار شگفت‌زده شد.

این خبر ماه‌ها مخفی ماند.

مدت‌ها پس از پایان ضرب‌الاجل ۳۱ مارس، تنها شمار کمی از جمله خانواده گلیزر به‌عنوان مالکان یونایتد، از خروج قریب‌الوقوع فرگوسن اطلاع داشتند.

با نگاه به گذشته و در پی دلایل این تصمیم به یک سرنخ بزرگ می‌رسیم.

در ۵ مارس، یونایتد در یک بازی جنجالی با رئال مادرید از لیگ قهرمانان اروپا حذف شد. نانی، بال یونایتد در این بازی اخراج شد و فرگوسن به‌شدت از حذف عصبانی بود.

وقتی تیم‌ها به رختکن رفتند، گیل رفت تا با مایک فیلان، دستیار فرگوسن صحبت کند.

فیلان در جریان بایکوت هفت ساله رادیو و تلویزیون بی‌بی‌سی توسط فرگوسن، به دلیل مستندی که درباره پسرش، جیسون، ساخته بودند، به جای او در مصاحبه‌های بعد از بازی با بی‌بی‌سی صحبت می‌کرد و فرگوسن تنها در کنفرانس‌های خبری بعد از بازی‌های اروپایی (بدلیل الزام قراردادی) شرکت می‌کرد.

با وجود بزرگی آن بازی اروپایی، گیل از فیلان خواست تا به جای فرگوسن ناراحت و عصبانی در مقابل رسانه‌ها بگیرد. فرگوسن هم همین را از او خواست. زیرا اینگونه احساس می‌شد که ممکن است فرگوسن چیزی بگوید که بعداً پشیمان شود.

فیلان به رسانه‌ها گفت که فرگوسن بسیار ناراحت است و در وضعیت مناسبی نیست تا با آنها صحبت کند.

آنچه فرگوسن و گیل می‌دانستند، اما نه فیلان و نه هیچ یک از رسانه‌ها نمی‌دانستند، آن بود که شکست در آن بازی به معنای از دست رفتن آخرین شانس فرگوسن در بلند کردن جامی بود که بیش از همه آرزویش را داشت.

آماده‌سازی برای اعلام خبر

تا اوایل آوریل، هنوز هم عده کمی از موضوع باخبر بودند و تنها افرادی اطلاع می‌داشتند که قابل اعتماد بودند و باید کارهای اداری آن را انجام می‌دادند.

چند هفته بعد، در ۲۲ آوریل و با هت‌تریک رابین فان‌پرسی، یونایتد ۰-۳ مقابل استون ویلا پیروز و قهرمان لیگ برتر شد.

فان‌پرسی تابستان قبل از آرسنال آمده بود، زیرا فرگوسن شخصاً به او تضمین داده بود که برنامه‌ای برای کناره‌گیری ندارد. اما او نظر خود را تغییر داده بود، زیرا که قهرمانی راه را برای اجرای تصمیمش هموار کرده بود.

با این حال، کمتر کسی واقعیت را می‌دانست و اعلام خبر خروج فرگوسن برای صبح روز چهارشنبه ۸ مه تعیین شده بود.

صبح روز سه شنبه، جلسه‌ای برای کارکنان تشکیل شد و به آنها گفته شد که برای اعلام یک خبر بزرگ در صبح روز بعد آماده شوند. لحن مدیران این گونه به نظر می‌رسید که خبر مربوط به یک انتقال بزرگ و یا جذب یک حامی مالی است.

اما در پایان جلسه، یکی از کارکنان با صدای بلند گفت: «زنده‌باد شاه». حاضرانی که از خروج فرگوسن مطلع بودند، مات و مبهوت ماندند. با پایان جلسه، شایعات رفته‌رفته همه‌جا، از جمله زمین تمرین یونایتد، پخش شد.

با بیشتر شدن شایعات، مدیران کم‌کم متوجه شدند که خبر درز کرده و به این ترتیب به مسئولان وب سایت گفته شد که صبح روز بعد، ساعت شش صبح به اولدترافورد مراجعه کنند. بعضی که با رسانه‌ها رابطه خوبی داشتند، با بمباران تماس مواجه شدند و در نهایت تصمیم گرفتند، تلفن خود را خاموش کنند.

اعلام رسمی

خبر بازنشستگی فرگوسن بعد از ظهر همان روز در فضای مجازی منتشر شد. ابتدا روزنامه تلگراف و سپس بقیه روزنامه‌ها خبر را اعلام کردند و صبح روز بعد هم رادیو و تلویزیون آن را منتشر کردند.

فرگوسن خوشحال نبود زیرا می‌خواست اعلام خبر از طرف او باشد. زمانی که مربیان آمدند، آنها را خواست و به خاطر شکل انتشار خبر از آنها عذرخواهی کرد، اما در عین حال صحت خبر را تأیید کرد.

سپس به دیدن بازیکنان رفت و در همان زمان، اعلامیه رسمی برای انتشار آماده می‌شد.

بازیکنان بیشتر این خبر را شوخی می‌دانستند و گمان می‌کردند فرگوسن پس از مدتی نظرش را تغییر می‌دهد و فصل بعد بازمی‌گردد.

اما در اولدترافورد، وضعیت جدی‌تر و متشنج‌ بود. کارکنانی که زودتر به محل کار آمده بودند به کارکنان امنیتی هشدار دادند که اتفاق مهمی در حال وقوع است.

کارکنان روابط عمومی به بخش ۳۰ یا به قول خودشان اتاق جنگ که در طبقه اول جایگاه شرقی است، منتقل شدند. این اتاق خصوصی‌ترین اتاق پذیرایی در ورزشگاه اولدترافورد است. اخیراً در ویدیوی تبلیغاتی که فرگوسن به همراه رایان رینولدز و راب مک‌النی مالکان باشگاه رکسم ساخته بودند، جلسه پیش فصل باشگاه‌ در این اتاق به نمایش گذاشته شد.

جزئیات بیانیه مطبوعاتی تنها ده دقیقه قبل از پخش زنده، نهایی شد.

این بیانیه، شامل نقل قول‌هایی طولانی از فرگوسن، گیل و جوئل و آورام گلیزر، روسای مشترک یونایتد بود که بارها و بارها بررسی شده بود تا مطمئن شوند بدون هرگونه خطا منتشر شود، زیرا همه می‌دانستند که با عمومی شدن این خبر، چه در انتظار آنها خواهد بود.

برای مدتی وب سایت یونایتد به دلیل تعداد بالای بازدیدکنندگان از دسترس خارج شد.

فرگوسن به همراه پسرش، جیسون، در سلف غذاخوری کارینگتون و در جلسه‌ای که بسیار احساسی بود، با بقیه کارکنان صحبت کرد و حتی مجبور شد چند بار احساسات خود را کنترل کند.

بازی‌های پایانی

چهار روز بعد، آخرین گفته‌های فرگوسن منتشر شد. برخلاف برخی از سرمربیان که معمولاً این سخنان را نمی‌نویسند یا حتی آن را نمی‌خوانند، او همیشه پیام‌ها و متن سخنانش را خود می‌نوشت.

او گفت: «اکنون زمان مناسبی است. زیرا مهم بود که باشگاه را به بهترین شکل ممکن ترک کنم و معتقدم که این کار را انجام داده‌ام.»

و در پایان از همسر و خانواده، بازیکنان و کادرش، اسطوره باشگاه و دوستش، بابی چارلتون، گیل و خانواده گلیزر تشکر و به آنها ادای احترام کرد.

او پیامش را با تشکر از هواداران به پایان رساند:

«این افتخار و امتیاز بزرگ بود که بتوانم باشگاه شما را هدایت کنم و به عنوان سرمربی منچستریونایتد، لحظات ارزشمندی را سپری کنم.»

در پایان سخنان فرگوسن و قبل از شروع بازی، دو ترانه «راه من»، فرانک سیناترا و «فراموش نشدنی»، نات کینگ کول پخش شدند.

هرچند که گل ریو فردیناند کاملاً در «فرگی تایم» به ثمر نرسید، اما دقیقه ۸۷ به اندازه کافی دیر بود تا پایانی مناسب برای آخرین بازی فرگوسن در اولدترافورد باشد.

و در پایان، او در زیر باران شدید و تشویق بی‌امان هواداران زمین را به سمت رختکن ترک کرد.

طبق معمول، او میکروفون را در دست گرفت و گفت که هیچ متنی در ذهنش نیست اما تلاش می‌کند کلمات مناسب را پیدا کند. او در طول چهار دقیقه صحبتش با هواداران گفت:

«شما فوق‌العاده‌ترین تجربه زندگی من بودید و اکنون وظیفه دارید که در کنار سرمربی جدید باشید.»

سپس نوه‌هایش او را در آخرین دور ورزشگاه همراهی کردند.

و یک هفته بعد در وست‌بروم، فرگوسن رسماً برای آخرین بار روی نیمکت یونایتد نشست.

بازیکنان یونایتد، یک ساعت رولکس مدل ۱۹۴۱ را به نشانه سال تولد فرگوسن به او هدیه دادند. آنها همچنین کتابی از عکس‌های دوران حضور او در یونایتد را نیز به او دادند.

شب قبل از بازی، فرگوسن شام را در کنار کادر مربیان خورد، هرچند که به دلیل بلاتکلیفی، بعضی از آن‌ها حال چندان خوشی نداشتند.

گفته می‌شود که فرگوسن پیش از بازی در رختکن بسیار آرام بود.

به عنوان نماینده سابق اتحادیه کارگری کارخانه‌های کشتی‌سازی گلاسگو قبل از اینکه وارد فوتبال شود، آخرین صحبت‌های فرگوسن در مورد ارزش‌های طبقه کارگر بود.

او از بازیکنانش خواست که شخصیت خود را نشان دهند، به شیوه منچستریونایتد و فقط برای پیروزی بازی کنند.

او از تونل افتخاری که بازیکنان برایش تشکیل داده بودند عبور کرد و پس از یک شوخی کوچک با داور چهارم، طبق معمول بین فیلان و رنه میولنستین روی نیمکت نشست.

زمانی که روملو لوکاکو هت تریک کرد و وست بروم در یک بازگشت عجیب و غریب، شکست ۵-۲ را به تساوی رساند، او مانند همیشه در حال آدامس جویدن بود. با این حال، نزدیکان او متوجه شدند که آن خشم معمول را دیگر ندارد.

با سوت پایان، رایان گیگز فرگوسن را به طرف هواداران منچستر، که در ورزشگاه وست‌بروم میهمان بودند، برد. قرار بود پل اسکولز که برای بار دوم اعلام بازنشستگی کرده بود، در کنارش باشد، اما این هافبک معمولاً خجالتی، در آن لحظه جلو نیامد.

سرمربی اسکاتلندی وست بروم، استیو کلارک، پس از بازی گفت: «میزان احترامی که به او گذاشته می‌شود، گویای بزرگی و سهمش در فوتبال است.»

باشگاه وست بروم در یک اقدام بی‌سابقه و برای ادای احترام به فرگوسن، چهل صفحه یادداشت و امضاً برای او تهیه کرد و برایش فرستاد.

پایان یک دوران

با نگاه به گذشته می‌توان دریافت که یونایتد چه اشتباهاتی را پس از ترک فرگوسن مرتکب شده است.

در آن شب، کارکنان اصلی برای نوشیدن در یک میخانه در حومه منچستر گرد هم آمدند تا درباره آنچه اتفاق افتاده صحبت کنند. در حالی که هیچ جلسه رسمی و بزرگی برای ترسیم نقشه راه آینده برنامه ریزی نشده بود.

به طور باورنکردنی، یونایتد دیوید مویز را قبل از پایان قراردادش با اورتون نخرید و تا اول ژوئیه، یعنی یک ماه و نیم پس از آخرین بازی فرگوسن صبر کرد تا او خیلی دیر به تیم ملحق شود و مویز چند روز بعد و برای اولین بار در کنار نمانیا ویدیچ در یک کنفرانس خبری برای اعلام برنامه تور پیش فصل باشگاه دیده شد.

در مدت دوازده ماه، علاوه بر فرگوسن، گیل و اسکولز، فیلان، میولنستین، مربی دروازه‌بانان اریک استیل، فردیناند، ویدیچ و پاتریس اورا، مدافع کناری، همگی باشگاه را ترک کردند و گیگز نیز بازنشسته شد. در عرض دو سال، پل مک گینس، مربی تیم جوانان و برایان مک کلر، مدیر آکادمی هم رفتند.

و این پایان یک دوره بود، دوره‌ای که شاید هرگز در منچستریونایتد تکرار نشود.