وزرای خارجه کشورهای شرکت‌کننده در نشست سمرقند خواهان تشکیل حکومت فراگیر و حق دسترسی زنان به تحصیل و کار در افغانستان شدند

نخستین روز نشست دو روزه وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان و روسیه در شهر سمرقند ازبکستان امروز با درخواست تشکیل «حکومت فراگیر» و دادن حق آموزش زنان از سوی طالبان به پایان رسید.

دیپلمات‌های ارشد هفت کشور درباره وضعیت افغانستان گفتگو کردند.

وزیران خارجه پاکستان، چین، ایران، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و روسیه در این نشست که روزهای پنجشنبه و جمعه (۲۴-۲۵ حمل/فروردین) ادامه خواهد داشت، شرکت کرده‌اند.

در یک اعلامیه این کنفرانس آمده که «شرکت‌کنندگان این نشست بر عملی شدن آن درخواست جامعه بین‌المللی تاکید دارد که خواهان تشکیل دولت فراگیر و دادن حق آموزش و کار به زنان است.»

امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه حکومت طالبان نیز که به سمرقند سفر کرده، در این نشست سخنرانی کرده است.

ازبکستان قبلاً از کشورهای منطقه خواسته بود تا با طالبان وارد تعامل شوند.

ضیا احمد تکل، معاون سخنگوی وزارت خارجه طالبان گفته است که آقای متقی در رأس یک هیأت «به دعوت رسمی ازبکستان عازم آن کشور شد».

همزمان با برگزاری اجلاس سمرقند، «شورای مقاومت برای نجات افغانستان» که متشکل از گروهی از چهره‌های سیاسی دولت‌های پیشین افغانستان در خارج است در نامه‌ای سرگشاده به شرکت‌کنندگان این نشست، طالبان «تهدیدی علیه کشورهای منطقه و جهان» خوانده و از کشورهای شرکت‌کننده خواسته‌اند که بر آن‌ها فشار وارد کنند.

این شورا از کشورهای منطقه خواسته که در «خلع آن‌ها از تسلط نامشروع کنونی و جایگزینی نظام مردم‌سالار» مردم افغانستان را کمک کنند.

در نامه این شورا آمده است: «افراط‌گرایی و افزایش خشونت در پاکستان ریشه در وضعیت حاکم امروز افغانستان دارد و رویکرد تروریستی و حمایت از طالبان، سایر کشورها را نیز تهدید می‌کند.»

سخنرانی وزیر خارجه طالبان

امیرخان متقی در سخنرانی خود در جمع شرکت‌کنندگان این اجلاس از ازبکستان به خاطر میزبانی این نشست و «از برخی کشورها» به خاطر زمینه‌سازی شرکت هیأت طالبان در آن تشکر کرد.

وزیر خارجه طالبان گفت: «ما سرنوشت مشترکی داریم و برای سرنوشت مشترکمان تلاش‌های مشترک و هماهنگ انجام خواهیم داد تا از فرصت‌های جدید برای برقراری ثبات و امنیت در منطقه و مبارزه مسئولانه با تهدیدات مشترک استفاده کنیم. افغانستان به نوبه خود علاقه‌مند به تعامل نزدیک و هماهنگ با منطقه است.»

او همچنین درباره اهمیت ژپواستراتژیک افغانستان حرف زد و این که این کشور «اکنون تحت حاکمیت یک دولت مسئول و متعهد» قرار دارد.

او تاکید کرد: «یک افغانستان باثبات و صلح آمیز می‌تواند نقش محوری در امنیت، ثبات و ارتباط اقتصادی منطقه ایفا کند».

آقای متقی اضافه کرد که «جنگ های تحمیلی در افغانستان چندین دهه» فرصت های اقتصادی و تجاری بسیاری را نه تنها از افغانستان بلکه از کشورهای منطقه از بین برده بود و اکنون این فرصت برای افغانستان فراهم شده است تا به شریک مهم اقتصادی و تجاری منطقه تبدیل شود.»

وزیر خارجه طالبان با بیان این که که آماده‌اند «به عنوان یک دولت مسئول به وظایف خود» عمل کنند، گفت «هرگز اجازه نخواهیم داد که افغانستان به کانون درگیری های منفی و مرکز رقابت های نامشروع تبدیل شود».

آقای متقی همچنین تاکید کرد که «افغانستان بر قول خود پایبند است که به هیچ فرد یا گروهی اجازه نخواهد داد که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری در منطقه یا جهان استفاده کند و یا در افغانستان مواد مخدر کاشته یا قاچاق کند.»

او همچنین بر «تعامل مثبت و جدی سیاسی، امنیتی و اقتصادی با منطقه تاکید کرد و گفت: «بی ثباتی افغانستان به نفع هیچ کس نیست، زیرا منجر به بی‌ثباتی کل منطقه، رشد مواد مخدر، قاچاق اسلحه، مهاجرت و سایر مشکلات مشابه می‌شود.»

نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، روسیه و چین

در عین حال، در حاشیه این اجلاس نشست چهارجانبه وزرای خارجه ایران، چین، روسیه و پاکستان برگزار شد‌.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران گفت: «محرومیت تحصیلی زنان و دختران و سلب فرصت حضور اجتماعی زنان و دختران در افغانستان برای ما نگران کننده است.

او افزود: «توصیه اکید ما به هیأت حاکمه موقت افغانستان عمل به وعده خود مبنی بر تشکیل دولت فراگیر با مشارکت همه اقوام افغانستان است.»

خبرگزاری تسنیم در گزارشی گفته است که وزیران خارجه چهار کشور در بیانیه مشترکی پس از این دیدار نسبت به وضعیت امنیتی مرتبط با «تروریسم در افغانستان» اظهار نگرانی کرده و گفته‌اند: «تمامی گروه‌های تروریستی شامل داعش، القاعده، جنبش اسلامی ترکستان شرقی، تحریک طالبان پاکستان، ارتش آزادیبخش بلوچستان، جیش العدل و غیره، مستقر در افغانستان، تهدیدی جدی برای امنیت منطقه‌ای و جهانی هستند.»

در این دیدار تاکید شده که «تمام اعضای جامعه بین‌المللی در افغانستان باثبات و صلح‌آمیز منافع دارند، کشوری که باید محلی برای همکاری بین‌الملللی باشد تا صحنه رقابت‌های ژئوپلتیکی.»

در نشست همچنین از مقام‌های طالبان خواسته شده که یک حکومت فراگیر با مشارکت عملی همه اقوام و نهادهای سیاسی ایجاد کنند و تمام اقدامات محدودکننده علیه زنان و اقلیت‌های قومی را لغو کنند.

در بیانیه مشترک این چهار کشور همچنین تاکید شده که آن‌ها با ایجاد مجدد پایگاه‌های نظامی در داخل و اطراف افغانستان به شدت مخالف هستند.

تاکنون هیچ کشوری حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است، هرچند برخی کشورهای همسایه افغانستان از جمله چین و ایران با طالبان تعامل دیپلماتیک نزدیکی داشته‌اند.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در تابستان ۲۰۲۱، چند نشست در کشورهای منطقه از جمله روسیه برگزار شد تا درباره وضعیت سیاسی افغانستان و نگرانی‌های امنیتی بحث شود. کشورهای همسایه افغانستان همواره به تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان تاکید کرده‌اند. تمام اعضای کابینه حکومت طالبان مردان میان‌سال مذهبی و اکثر آن‌ها متعلق به قومیت پشتون هستند.

طالبان در حدود ۱۸ ماه گذشته تغییری در سیاست‌های خود به وجود نیاورده‌اند و محدودیت‌های روزافزونی علیه زنان وضع کرده‌اند.