اروپا با غبطه به اقتصاد اسپانیا نگاه می‌کند

یک بعد از ظهر سرد نیمه زمستان در سِگوویا، در مرکز اسپانیا است و گردشگران در پای چشمه رومی شهر جمع شده‌اند، و به طاق‌های معروف آن نگاه می‌کنند و سلفی می‌گیرند.

بسیاری از بازدیدکنندگان اسپانیایی هستند، اما افرادی از دیگر کشورهای اروپا، آسیا و آمریکای لاتین نیز حضور دارند که جاذبه آثار تاریخی سگوویا، طعم غذا و موقعیت چشمگیرش در آن سوی کوه‌های شمال مادرید آنها را جذب کرده است.

النا میرون، راهنمای محلی با کلاه بره صورتی رنگ بر سرش که قرار است گروهی گردشگر را در شهر بگرداند می‌گوید: «یک موقع در زمان شیوع کووید بود که فکر کردم شاید هرگز، هرگز همانند گذشته هیچ گردشگری به اینجا سفر نکند.»

«اما اکنون همه چیز بسیار خوب است و من احساس می‌کنم امسال، سال نیکویی خواهد بود، مانند سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ و من خوشحالم، زیرا می‌توانم با این شغلی که دوست دارم امرار معاش کنم.»

اسپانیا در سال ۲۰۲۴ به رکورد ۹۴ میلیون بازدید کننده رسید و با فرانسه با ۱۰۰ میلیون بازدیدکننده برای تبدیل به بزرگترین قطب گردشگری خارجی جهان رقابت می‌کند.

گسترش صنعت گردشگری پس از کووید، دلیل اصلی است که رشد چهارمین اقتصاد بزرگ منطقه یورو به راحتی از آلمان، فرانسه، ایتالیا و بریتانیا پیشی گرفته و تولید ناخالص داخلی آن در سال گذشته ۳/۲ درصد رشد داشته است.

در مقابل، در سال ۲۰۲۴، اقتصاد آلمان رشد منفی ۰/۲ درصد داشت، در حالی که نرخ رشد اقتصادی فرانسه ۱/۱ درصد، ایتالیا نیم درصد و نرخ پیش‌بینی شده برای بریتانیا ۰/۹ درصد بودند.

همه اینها نشان می‌دهد که چرا نشریه اکونومیست اسپانیا را به عنوان بهترین اقتصاد جهان رتبه‌بندی کرده است.

کارلوس کوئرپو، وزیر بازرگانی اسپانیا در دولت ائتلافی به رهبری سوسیالیست‌ها، می‌گوید: «مدل اسپانیایی موفق است زیرا یک مدل متعادل است و این همان چیزی است که تداوم رشد را تضمین می‌کند.» او خاطرنشان می کند که اسپانیا منشأ ۴۰ درصد رشد اقصادی حوزه یورو در سال گذشته بود.

اگرچه آقای کوئرپو بر اهمیت گردشگری در این زمینه تأکید دارد، اما او همچنین به رشد بخش‌های خدمات مالی، فناوری و سرمایه‌گذاری به عنوان عواملی اشاره می‌کند که به اسپانیا کمک کردند تا از شرایط رکودی زمان همه‌گیری که تولید ناخالص داخلی در یک سال ۱۱ درصد کاهش یافت، خارج شود و مسیر رو به بالا را در پیش بگیرد.

او می‌افزاید: «ما بدون نشانه آسیب و با مدرن کردن اقتصاد خود و در نتیجه افزایش ظرفیت رشد تولید ناخالص داخلی در حال خروج از شرایط کووید بوده‌ایم.»

دریافتی اسپانیا از بودجه‌ بهبود اقتصادی پس از کووید که اتحادیه اروپا تحت عنوان «برنامه نسل بعد» برای کشورهای عضو در نظر گرفته به روند مدرن سازی اقتصاد اسپانیا کمک کرده است.

قرار است اسپانیا در چارچوب این برنامه تا سال ۲۰۲۶ تا ۱۶۳ میلیارد یورو (۱۶۹ میلیارد دلار) دریافت کند که این کشور را در کنار ایتالیا به بزرگترین دریافت‌کننده سهم از این بودجه تبدیل می‌کند.

اسپانیا این پول را در شبکه ملی راه آهن، توسعه مناطق کم آلاینده در شهرها و شهرک‌ها و همچنین در صنعت خودروهای الکتریکی و پرداخت یارانه به کسب وکارهای کوچک سرمایه‌گذاری می‌کند.

ماریا یسوس والدموروس، استاد اقتصاد در مدرسه بازرگانی آی‌ای‌‌اس‌ای (IESE) اسپانیا می‌گوید: «هزینه‌های دولتی بالا بوده است و تقریبا نیمی از رشد اقتصادی ما از زمان همه‌گیری ناشی از آن است.»

به گفته او، سایر اقتصادهای بزرگ اروپایی به دلیل اتکای بیشتر به صنعت در مقایسه با اسپانیا «در اثر عواملی مانند بهای بالای انرژی، فشار رقابت چین و سایر کشورهای آسیایی، هزینه انتقال به الگوی زیست محیطی پایدار و حمایت از تجارت خارجی مشکلات بیشتری داشته و رشد آنها اندک یا متوقف بوده است.»

از زمان کووید، چالش عمده اقتصادی دیگر برای اسپانیا، بحران افزایش هزینه زندگی در نتیجه تنگناهای زنجیره تامین مواد و حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ بوده است.

در ژوئیه همان سال، تورم با نرخ سالانه ۱۱ درصد به اوج خود رسید و قیمت بالای انرژی به شدت به اسپانیایی‌ها ضربه زد، اما در پایان سال ۲۰۲۴، تورم به دو درصد کاهش یافت.

دولت اسپانیا معتقد است که تخصیص یارانه به منظور کاهش هزینه مصرف سوخت و ترغیب مردم به استفاده از حمل و نقل عمومی در کاهش آثار افزایش قیمت انرژی و تاثیر چند بار افزایش حداقل دستمزد، نقش کلیدی داشته است.

همچنین در اوج بحران انرژی در اروپا، اسپانیا و پرتغال در مورد اقدام موسوم به «استثنا ایبریَن» با اتحادیه اروپا مذاکره کردند که به آنها اجازه داد افزایش قیمت گاز مورد استفاده برای تولید برق را محدود کنند و در نتیجه، هزینه سوخت مصرف‌کنندگان را کاهش دهند. [اقدام «استثنا آیبریَن» سقفی برای قیمت برق تولید شده از گاز طبیعی در مزایده‌های روزانه انرژی ایبریا ارائه می‌داد.]

به گفته آقای کوئرپو، چنین اقداماتی به توانایی اسپانیا برای مقابله با آسیب‌پذیری سنتی خود در برابر نوسانات اقتصادی کمک کرده است.

او گفت: «اسپانیا در برابر شوک‌های متوالی از جمله شوک تورمی که با جنگ در اوکراین وارد شد، مقاوم‌تر شده است و من فکر می‌کنم این جنبه‌ای از سپر محافظتی کلی است که ما برای مصرف‌کنندگان و شرکت‌هایمان ایجاد کرده‌ایم.»

تولید انرژی سبز کشور به عنوان یکی دیگر از زمینه‌های مساعد نه فقط در تضمین دسترسی به برق، بلکه سرمایه‌گذاری نیز تلقی می‌شود. اسپانیا دومین زیرساخت بزرگ انرژی‌های تجدیدپذیر در اتحادیه اروپا را دارد.

به گفته وِین گریفیث، مدیر عامل شرکت سیاد و کوپرا، برای اسپانیا به عنوان دومین سازنده خودرو در اروپا، این یک موهبت است. اگرچه اسپانیا در تولید خودروهای الکتریکی از بقیه اروپا عقب‌تر است، اما آقای گریفیث ظرفیت عظیمی را در این زمینه می‌بیند.

او می‌گوید: «[در اسپانیا] ما همه عوامل لازم برای موفقیت در این زمینه را داریم: افراد رقابت‌پذیر، آموزش‌دیده و همچنین پشتیبانی یک سیاست انرژی از آن. اگر شما از انرژی آلوده‌ساز استفاده کنید، ساخت خودروهای بدون آلایندگی فایده‌ای ندارد.»

علیرغم این نکات مثبت، ضعف دیرینه اقتصاد اسپانیا نرخ بالای بیکاری مزمن بوده است که بالاترین نرخ در اتحادیه اروپا و تقریبا دو برابر میانگین نرخ میانگین اتحادیه است. با این حال، شرایط در سه ماهه آخر سال ۲۰۲۴ بهتر شد و نرخ بیکاری اسپانیا به ۱۰/۶ درصد کاهش یافت، که پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۰۸ است.

در همین حال، تعداد افراد شاغل در اسپانیا اکنون به ۲۲ میلیون نفر رسیده است که یک رکورد مثبت است. اصلاحات ساختار کار و ترغیب به ثبات شغلی به عنوان عوامل کلیدی برای این زمینه تلقی می‌شوند.

این اصلاحات محدودیت بیشتری برای کارفرمایان در استفاده از قراردادهای موقت ایجاد کرد و باعث حرکت به سوی انعطاف بیشتر در قراردادهای دایم شد. این رویکرد بدون ایجاد مانع در ایجاد فرصت‌های شغلی، تعداد قراردادهای موقت را کاهش داد.

همچنین، اگرچه ورود مهاجران باعث داغ شدن بحث‌های سیاسی شده است، اما برای کشوری که جمعیت بومی آن به سرعت رو به پیری است، جذب نیروی کار مهم است.

پدرو سانچز، نخست وزیر سوسیالیست، صراحتا بر نیاز به مهاجران تأکید و سهم آنها در اقتصاد را «بنیادی» توصیف کرده است.

کمیسیون اروپا پیش‌بینی کرده است که اسپانیا در سال جاری میلادی در بین اقتصادهای بزرگ بلوک به رشد خود ادامه خواهد داد و نرخ رشد آن همچنان از میانگین اتحادیه اروپا جلوتر خواهد بود. اما چالش‌هایی هم در افق ظاهر می‌شوند.

وابستگی شدید به گردشگری - و واکنش منفی فزاینده مردم محلی به تعداد زیاد گردشگران و نحوه مدیریت این صنعت - یک نگرانی است.

نگرانی دیگر بدهی دولتی گسترده اسپانیا است که مقدار آن بیشتر از تولید اقتصادی سالانه این کشور است.

ماریا یسوس والدموروس هشدار می‌دهد که «این عدم تعادلی است که ما باید آن را اصلاح کنیم، نه فقط به این دلیل که هنجارهای مالی جدید اتحادیه اروپا آن را ایجاب می‌کند، بلکه به این دلیل که می‌تواند باعث بی‌ثباتی مالی شود.»

علاوه بر این، بحران مسکن در سراسر کشور گسترش یافته است و میلیون‌ها اسپانیایی برای یافتن مسکن به بهای مناسب با مشکل مواجه هستند.

برای دولت اقلیت سانچز با چشم‌انداز سیاسی مبهم و سیاست قطبی شده، دشوار است با چنین مشکلاتی مقابله کند. اما، در حالیکه دولت تلاش می‌کند این مشکلات را حل کند، اسپانیا جایگاه خود به عنوان موتور رشد اروپا را حفظ کرده است.