نگاهی به نامزدها و ماجراهای یک انتخابات جنجالی؛ فدراسیون فوتبال در تصرف تاج

انتخابات فدراسیون فوتبال ۱۱ اسفند برگزار خواهد شد. انتخاباتی که با توجه به اتفاقات دوره قبل با چالش‌ها و حواشی‌ گوناگونی همراه است.

انتخابات اسفند ۱۳۹۹ در شرایطی برگزار شد که مهدی تاج، رییس فعلی فدراسیون فوتبال و رییس وقت در آن سال، به دلیلی که «ناراحتی قلبی» عنوان می‌کرد، از یک سال قبل (۸ دی ماه ۱۳۹۸) استعفا کرده و حیدر بهاروند، رییس وقت سازمان لیگ، سرپرست موقت فدراسیون شده بود.

شهاب عزیزی‌خادم در آن انتخابات بعد از پیروزی در رقابت با کیومرث هاشمی در دور دوم، به عنوان رییس فدراسیون فوتبال انتخاب شد اما پیش از آن نایب رییس اول او، حیدر بهاروند، رد صلاحیت شده بود و نایب رییس دومش، منصور قنبرزاده، از حضور در انتخابات انصراف داده بود.

عزیزی‌خادم، رییس پیشین فدراسیون فوتبال، کمتر از یک سال بعد از انتخاباتش در ۲۸ بهمن ۱۴۰۰ با رأی هیأت رییسه فدراسیون از ریاست عزل شد و میرشاد ماجدی، به عنوان سرپرست موقت فدراسیون فوتبال انتخاب شد تا ۸ شهریور ۱۴۰۱ که مجمع فدراسیون، انتخابات دیگری برگزار کرد و مهدی تاج بعد از رقابت با میرشاد ماجدی و عزیز محمدی، با ۵۱ رأی، بار دیگر رییس فدراسیون فوتبال شد.

این دوره پر تنش در فدراسیون فوتبال اما در حالی ۱۱ اسفند ۱۴۰۳ به پایان می‌رسد که صندلی ریاست فدراسیون فوتبال همچنان در میان چهره‌هایی تکراری دست به دست می‌شود.

۲۰ دی ۱۴۰۳، مهدی تاج، شهاب عزیزی خادم، امیر عابدینی و علی کفاشیان، چهار نامزدی بودند که برای ریاست فدراسیون فوتبال ثبت‌نام کردند. در نهایت پس از کشمکش‌های فراوان و رد صلاحیت کفاشیان و عزیزی‌خادم، شنبه ۲۱ بهمن، طبق اعلام رسمی، تاج، عابدینی و بهاروند به عنوان نامزدهای ریاست فدراسیون فوتبال در انتخابات شرکت خواهند کرد.

هرچند که روز بعد امیر عابدینی در گفتگویی با تابناک اعلام کرده بود که «من هم روز شنبه از طریق منبعی مطلع شدم که گویا صلاحیت آقای تاج رد شده است.» در نهایت اما سایت رسمی فدراسیون فوتبال از قول هدایت ممبینی، دبیرکل فدراسیون نوشت: «اسامی اعلام شده در روز شنبه قطعی است و اظهارات بی‌پایه در این رابطه تکذیب می‌شود.

پرونده قضایی یا حکم ارکان قضایی فدراسیون؟

فرآیند تأیید صلاحیت نامزدهای ریاست فدراسیون فوتبال در این دوره، ابهام بزرگی در پی داشته است. این سئوال که آیا حکم ارکان قضایی فدراسیون فوتبال می‌تواند ملاکی برای در صلاحیت کاندیداهای انتخابات فدراسیون فوتبال باشد یا نه، بیش ازهر زمان دیگری بحث‌برانگیز شده است.

بررسی مقررات فدراسیون فوتبال ایران در پاسخ به این سئوال، گویای این است که فیفا برای بررسی صلاحیت کاندیداها، درباره محکومیت‌های کیفری و مجازات‌های انضباطی اعمال شده برای نامزدها، ماهیت جرم و تأثیر آن بر وظایفی را مدنظر قرار می‌دهد که نامزد مربوطه در پست مورد نظر دارد.

اما درباره ارزیابی صلاحیت نامزدها اساسنامه داخلی فدراسیون‌ فوتبال کشورها مدنظر است. در ماده ۳۹ اساسنامه شرط نامزدی در پست ریاست فدراسیون فوتبال، عدم وجود سابقه محکومیت کیفری، اعلام شده است.

شائبه‌های مربوط به فرآیند تأیید صلاحیت‌ها اما تمامی ندارد. حبیب‌الله حبیبی، ‌رئیس سابق و عضو فعلی کمیته بدوی انتخابات، در گفتگوی تلفنی با برنامه تلویزیونی فوتبال برتر به مجمع آنلاین فدراسیون در ۲۵ آذر و اضافه شدن دو نفر جدید به کمیته بدوی اشاره کرد و گفت: «یکی از این افراد حقوق‌بگیر سازمان لیگ و نفر دیگر هم کارمند دولت است و در نتیجه عضویت این افراد بر اساس اساسنامه فدراسیون غیرقانونی است.»

کمیته بدوی، در نهایت علی کفاشیان و شهاب عزیزی‌خادم را که رقبای مهدی تاج به حساب می‌آمدند، رد صلاحیت و مهدی تاج، امیر عابدینی و حیدر بهاروند را تأیید صلاحیت کرد.

این موضوع باعث شد رسانه‌های مخالف تاج از جمله تابناک به موضوع محکومیت قضایی او اشاره کنند: اتهام تصرف غیرقانونی در وجوه متعلق به فدراسیون از طریق به کارگیری محمدرضا ساکت که به تحمل ۳۹ ضربه شلاق تعزیری و استرداد وجوه متعلق به فدراسیون فوتبال، منجر شد. حکمی که نهایتاً به ۳۷ ضربه شلاق تعزیری و پرداخت ۴۰ میلیون ریال جزای نقدی تبدیل شد.

ابهامات درباره تأیید صلاحیت تاج اما آنقدر بالا گرفت که عباس موسوی، رئیس کمیته تدوین و تطبیق مقررات فدراسیون فوتبال، با اینکه در حمایت از مهدی تاج به تلویزیون رفته بود، در پاسخ به پرسش مجری برنامه در همین رابطه، به ناچار پاسخ داد: «کسی كه محکوم شده باشد به شلاق و یا محکوم شده باشد به جزای نقدی قطعاً صلاحیت حضور در انتخابات را ندارد.»

اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه اما پیش از این‌ها گفته بود: «صرف داشتن پرونده قضائی نمی‌تواند مانع شرکت در انتخابات باشد.» در نهایت هم مهدی تاج به رغم محکومیت قضایی، تأیید صلاحیت شد.

اعتراض‌ها به رد صلاحیت کفاشیان و عزیزی‌خادم

مفاد اساسنامه فوتبال و بحث‌های مطرح شده درباره آن باعث شد که موافقان علی کفاشیان و شهاب عزیزی‌خادم، رؤسای دوره‌های قبل فدراسیون فوتبال، در اعتراض به رد صلاحیت این دو نفر، به این نکته اشاره کنند که هر دوی آن‌ها از سوی کمیته اخلاق فدراسیون فوتبال محکوم شده بودند و این موضوع طبق اساسنامه فدراسیون فوتبال دلیلی بر رد صلاحیت نیست.

علی کفاشیان در تیر ۱۳۹۸، به دلیل پرونده‌ای موسوم به «ام‌پی‌سیوا» از سوی کمیته اخلاق فدراسیون فوتبال به ۵ سال محرومیت از حضور در فوتبال محکوم شده بود.

موضوع این پرونده مربوط به قرارداد حق‌پخش تلویزیونی چهار دیدار مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ بود که به مبلغ ۳۱۶ هزار دلار با شرکت ام‌پی‌ سیلوا بسته شده بود اما این پول به جای واریز به حساب مورد تأیید فدراسیون فوتبال، به حسابی ناشناس ریخته شد.

محکومیت شهاب عزیزی‌خادم از سوی کمیته اخلاق اما به نسبت علی کفاشیان ماجرای تازه‌تری است. کمیته اخلاق فدراسیون فوتبال در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ عزیزی خادم را به دلیل نقض مقررات اخلاقی فوتبال متخلف شناخت و به دو سال محرومیت از فوتبال محکوم کرد.

هیأت رییسه فهرستی تهیه کرده بود و در آن به ۴۳ تخلف عزیزی‌خادم اشاره داشت که بیشتر آن‌ها به تصمیم‌گیری‌های رییس، بدون نظر هیأت رییسه، هزینه‌های اضافه که برای آن‌ها مجوزی دریافت نشده بود، اشاره داشتند. البته ارتباط او با امیر اسکندری که اعتقاد ویژه‌ای به «قدرت‌های ماوراءالطبیعه» داشت هم یکی از بندهای این لیست بود. عزیزی خادم هر بار می‌خواست درباره او حرف بزند از واژه «خوبان عالم» استفاده می‌کرد.

سید عباس موسوی، رئیس کمیته تدوین و تطبیق مقررات فدراسیون فوتبال، ۱۲ دی ۱۴۰۳، در یک کنفرانس خبری، گفت با اینکه محرومیت دو ساله عزیزی‌خادم ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ تمام شده اما بار دیگر او به دو سال محرومیت تا ۲۸ فروردین ۱۴۰۴ محکوم شده است.

۱۳ بهمن ۱۴۰۳ کمیته استیناف فدراسیون فوتبال اعلام کرد که او در پرونده مربوط به شکایت هیأت رییسه بخشیده شده است و محرومیت او به شش ماه تقلیل یافت. بر این اساس محرومیت عزیزی‌خادم به پایان رسید اما این موضوع باعث تغییر تصمیم کمیته بدوی انتخابات و تأیید صلاحیت او نشد.

سایر نامزدها هم اوضاع بهتري ندارند

بسیاری از رسانه‌های داخلی امیر عابدینی و حیدر بهاروند را در تیم تاج و هم‌راستا با عقاید او می‌دانند. عابدینی در مصاحبه‌ای در ۱۴ دی ۱۴۰۳ با ورزش ۳، پیش از ثبت‌نام در انتخابات گفته بود که اگر تاج بیاید، هیچ رقابتی در انتخابات ندارد.

هر سه نفر آن‌ها، مهدی محمدنبی را به عنوان نایب رییس اول معرفی کرده‌اند و بهاروند علاوه بر نامزدی در ریاست فدراسیون، به عنوان نایب رییس دوم تاج هم معرفی شده است. همین موضوع به خودی خود نشان از هم‌سو بودن این سه نفر دارد.

به همین دلیل است که حساسیت روی این دو نفر به نسبت کمتر از تاج است. وگرنه هم حیدر بهاروند و هم امیر عابدینی، در کارنامه‌های خود شائبه‌هایی از جنس سایر نامزدها کم ندارند.

تیر ۱۳۹۸، حیدر بهاروند به دلیل حواشی فینال جام حذفی بین دو تیم داماش و پرسپولیس، ۵ سال از فعالیت‌های فوتبالی محروم شد و بعد از اعلام حکم در مصاحبه‌ای گفت:‌ « در حال حاضر در محل کارم هستم و رایی که صادر شده برای خودشان است، این رای وجاهت قانونی ندارد و اجرایی هم نخواهد شد.»

بعد از این مصاحبه، خبرگزاری تسنیم از اختلاف‌های عمیق در بدنه مدیریتی فدراسیون با قضات کمیته اخلاق خبر داد و در نهایت سایت رسمی فدراسیون فوتبال اعلام کرد که کمیته استیناف، احکام کمیته اخلاق را باطل کرده است.

علاوه بر این‌ها بهاروند به دلیل پرونده باز قضایی در دوره قبل انتخابات فدراسیون فوتبال، رد صلاحیت شد. محمود اسلامیان، عضو سابق هیأت رییسه فدراسیون، درباره این رد صلاحیت گفت: «۱۶ میلیون پرونده در دادگستری‌ها وجود دارد و هر مدیری در جمهوری اسلامی هم پرونده دارد. اگر بهاروند محکوم شده بود، برای رد صلاحیتش بحثی نبود اما اینکه قبل از محکومیت، رد صلاحیت شده، کم سابقه است.»

درباره امیر عابدینی هم شائبه‌های مالی بسیاری وجود دارد. گره خوردن با امیرمنصور آریا/ مه‌آفرید خسروی در داماش گیلان یکی از پربحث‌ترین دوران کاری عابدینی است.

خسروی در دهه ۹۰ به فساد اقتصادی متهم و خرداد ۱۳۹۳ به جرم اختلاس سه هزار میلیارد تومانی اعدام شد و عابدینی یک تنه داماش را به نابودی کشاند. ابهام درباره درآمد حاصل از فروش بازیکنانی چون مهدی مهدوی‌کیا، علی کریمی، کریم باقری، مهرداد میناوند و علیرضا جهانبخش به باشگاه‌های معتبر اروپایی همیشه درباره او مطرح بوده است.

انتخابات با چهره‌های همیشگی

فارغ از اینکه همه این کشمکش‌ها درباره رد صلاحیت یا تأیید صلاحیت نامزدهای ریاست فدراسیون فوتبال درست باشد یا غلط، یک واقعیت درباره انتخابات فدراسیون فوتبال وجود دارد و آن اینکه سال‌هاست فدراسیون فوتبال زیر نظر مهدی تاج و همراهانش اداره می‌شود.

فرآیند انتخاب رییس فدراسیون، در حالی از سوی اعضای مجمع فدراسیون انجام می‌شود، که بخش قابل توجهی از اعضای مجمع یعنی رؤسای هیأت‌های فوتبال استان‌ها، از سوی رییس فدراسیون فوتبال انتخاب می‌شوند.

سال‌هاست منتقدان با اشاره به این روند «معيوب» به آنچه انتخابات فدراسیون فوتبال را بی‌معنى کرده، اشاره داشته‌اند اما گویا اصلاح این شرایط و خارج شدن فدراسیون از اداره تاج، سخت شده است.

ضمن اینکه هر زمان مدیری از زیرمجموعه‌های فدراسیون، می‌خواهد شکایتش را نزد فیفا و نهادهای بین‌المللی ببرد، تاج با اهرم تعلیق فدراسیون فوتبال سر می‌رسد و آن فرد به کارشکنی در مسیر موفقیت تیم ملی محکوم می‌شود.

البته که موافقان تاج برخی دستاوردهای او را برجسته می‌کنند و به صعود بی‌دردسر تیم ملی به جام جهانی در دوره ریاست او، ورود زنان به ورزشگاه‌ها و ورود کمک داور ویدئویی(VAR) به فوتبال ایران اشاره می‌کنند.