عربستان سعودی و امارات برای کاهش قیمت نفت چه کاری میتوانند بکنند؟
سمیر هاشمی، بیبیسی
منبع تصویر، Getty Images
بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان امروز چهارشنبه نشست مهمی برگزار کردهاند تا تصمیم بگیرند که از ماه سپتامبر چه مقدار نفت میتوانند به بازار اضافه کنند.
این اتفاق تنها چند هفته پس از سفر جو بایدن، رئیسجمهور ایالات متحده به عربستان سعودی رخ میدهد. بایدن به عربستان رفت تا شخصاً این کشور را متقاعد کند که نفت بیشتری تولید کند و به کاهش قیمتها کمک کند.
نفت خام از فوریه تاکنون به طور مداوم بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله میشود که باعث افزایش هزینههای زندگی در بسیاری از کشورها شده است.
چرا این نشست مهم است؟
کاخ سفید امیدوار است ۱۳ عضو اصلی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) تصمیم بگیرند که عرضه نفت را افزایش دهند. اما ضرورتاً چنين اتفاقی نمیافتد.
اوپک در سال ۱۹۶۰ به عنوان یک کارتل با هدف ثابت نگه داشتن عرضه جهانی نفت و قیمت آن تشکیل شد.
عربستان سعودی بزرگترین تولیدکننده در این کارتل است و بایدن پس از دیدار با محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، گفت که انتظار دارد عرضه افزایش یابد.
منبع تصویر، Getty Images
با این حال، مقامات سعودی همچنین تأکید کردهاند که هرگونه تصمیم برای افزایش عرضه با مشورت اوپک پلاس انجام خواهد شد.
اوپک پلاس یک گروه بزرگتر متشکل از ۲۳ کشور صادرکننده نفت از جمله روسیه است که هر ماه در وین گرد هم میآیند تا تصمیم بگیرند چه مقدار نفت خام در بازار جهانی بفروشند.
چه چیزی میتواند قیمت نفت را کاهش دهد؟
در آوریل ۲۰۲۰ اوپک پلاس مجموعهای از کاهشها را در زمینه عرضه اعمال کرد که در طول همهگیری ویروس کرونا با کاهش تقاضا ادامه یافت. اوپک از سال ۲۰۲۱ به آرامی در حال بازیابی این عرضه از دست رفته است.
در آخرین گردهمایی این گروه، اوپک پلاس تصمیم گرفت تعداد بشکههای تولیدی خود را برای ماه اوت اندکی افزایش دهد.
اما باز کردن کامل شیرها ممکن است چندان آسان نباشد. حداقل روی کاغذ، چندین عضو کارتل، مانند آنگولا، نیجریه و مالزی در حال حاضر برای رسیدن به اهداف عرضه ماهانه فعلی خود دچار مشکل هستند.
مصادف با این ماجراها، عرضه روسیه نیز به دلیل تحریمهای غرب کاهش یافته است. در همین حال، مسکو ارسال محمولههای خود را به مشتریان آسیایی مانند چین و هند افزایش داده است.
عربستان سعودی شانه به شانه در کنار همسایه خود، امارات متحده عربی، تنها دو بازیگر اصلی هستند که مقداری ظرفیت اضافی دارند.
با این حال، هدف تولید عربستان در ماه اوت، ۱۱ میلیون بشکه نفت در روز است که کارشناسان انرژی میگویند همین الان هم در سطح بسیار بالایی قرار دارد و فضای کمی برای افزایش بیشتر باقی میگذارد.
شاید آنچه که فشار زیادتری بر تصمیم این دو کشور میآورد، عدم اطمينان درباره تقاضای انرژی در ماههای آتی باشد.
افزایش نرخ بهره، جنگ در اوکراین و رکود اقتصادی در بسیاری از کشورهای غربی، همگی میتوانند تقاضا را به شدت کاهش دهند.
کارشناسان فکر میکنند این عوامل ممکن است این گروه را محتاط نگه دارد و تمایلی به افزایش چشمگیر تولید خود نداشته باشند.
کارن یانگ، کارشناس ارشد موسسه خاورمیانه در واشنگتن دیسی گفت: «نگرانی برای عربستان سعودی و اوپک پلاس این است که ناشناختههای زیادی وجود دارد. هیچ کس نمیداند که وضعیت بازارهای نفت در شش ماه دیگر یا سال آینده چگونه خواهند بود.»
او افزود این بدان معناست که سعودیها و امارات متحده عربی میخواهند از منابع ذخيره خود با احتیاط استفاده کنند.
کارن یانگ گفت: «آنها نمیخواهند در شرایطی قرار بگیرند که از ظرفیت اضافی محدود خود برای افزایش تولید استفاده کنند و سپس ناگهان، اگر تقاضا در آینده افزایش یابد یا کاهش یابد ... جایی برای انجام تعدیل نداشته باشند.»
قبل از حمله به اوکراین، روسیه پس از آمریکا و عربستان سعودی سومین تولیدکننده بزرگ نفت در جهان بود و ۸ تا ۱۰ درصد از عرضه جهانی نفت را به خود اختصاص داده بود.
منبع تصویر، Getty Images
تحلیلگران بازار میگویند که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه میخواهد قیمتهای بالای نفت را حفظ کند تا هزینه جنگ اوکراین را بپردازد و از تأثیر تحریمهای فلجکننده اقتصادی غرب جلوگیری کند.
برای عربستان سعودی، اتحاد میان اعضای گروه اوپک پلاس بسیار مهم است و از هر تصمیمی که میتواند آن را به خطر بیندازد، اجتناب میکند.
حالا تکلیف قیمتها چه میشود؟
خود اوپک پیشبینی میکند که تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۳ افزایش خواهد یافت که البته با سرعت کمتری نسبت به امسال خواهد بود.
تحلیلگران آن میگویند که این امر تا حدی ناشی از پیشرفت در مهار ویروس کرونا در چین است.
در همین حال، برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی و اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده حاکی از آن است که با وجود نگرانیهای فزاینده از تورم در کشورهای مختلف و تضعیف رشد اقتصادی، تقاضای نفت به شدت افزایش خواهد یافت.
این به این معنی است که تولیدکنندگان نفت ممکن است مجبور شوند نفت را با سریعترین ميزان در پنج سال استخراج کنند تا عرضه و تقاضا را متعادل کنند – که با توجه به محدودیتهای ظرفیت و عدم سرمایهگذاری در جريان نفت و پالایش، توقعات زیادی است.
بن کیهیل، کارشناس ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی در واشنگتن میگوید: «نوسانهای زیادی در بازارها وجود دارد، اما کمتر کسی انتظار کاهش مداوم قیمت به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه را دارد.»
قیمت بنزین در ایالات متحده در سال جاری به بالاترین حد در ۱۳ سال گذشته رسیده است.
ایالات متحده از آوریل - به عنوان بخشی از برنامه خود برای افزودن حدود ۱۸۰ میلیون بشکه به بازار در یک دوره شش ماهه که در پایان اکتبر به پایان میرسد - حدود یک میلیون بشکه در روز از ذخایر استراتژیک نفت خود (SPR) آزاد میکند.
اما آقای کيهيل يک بار هشدار داده است که وقتی این جریان آزادسازی متوقف شود، عرضه از این که هست سختتر خواهد شد و باعث افزايش فشار روی قيمتها میشود.
او افزود: «ما هنوز هیچ نشانهای از سرمایهگذاری عمده در جهت افزایش تولید ندیدهایم. بنابراین، اگر تقاضا افزایش یابد، عرضه کافی برای متعادل کردن بازارها نخواهیم داشت».
