تغییر سفیر ایران در کابل؛ طالبان: به نفع هر دو کشور خواهد بود

 پس از افشای اظهارات منسوب به بهادر امینیان، سفیر ایران در کابل ختم ماموریت او اعلام و حسن کاظمی قمی عضو شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران موسوم به سپاه قدس به جای او تعیین شده است. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان از تعیین حسن کاظمی قمی به عنوان نماینده جدید ایران در کابل استقبال کرده است.

آقای مجاهد به طلوع‌نیوز کابل گفته است: «ما به این باور هستیم که این تغییر نو هم ان‌شاءالله مفید به هردو کشور خواهد بود، کدام ملاحظه در این مورد ما نداریم».

امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان امروز نیز با دیپلمات‌های ایران در کابل و شماری از نمایندگان رسانه‌های ایرانی بدون حضور آقای امینیان دیدار کرد و خواستار همکاری دو کشور در زمینه‌های مختلف شد.

حسن کاظمی قمی دو ماه پس از روی کار آمدن طالبان، در اکتبر ۲۰۲۱ به عنوان نماینده ویژه رئیس جمهور در افغانستان تعیین شد. او قبلا به عنوان سفیر و سرکنسول در بغداد و هرات خدمت کرده است.

آقای قمی اولین سفیر ایران در عراق پس از سرنگونی حکومت صدام حسین بود که با میانجیگری نوری مالکی، نخست وزیر وقت عراق، هدایت دو دور مذاکره مستقیم با رایان کروکر سفیر آمریکا را برعهده داشت.

دیوید پترائوس، فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق و افغانستان که بعدها رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) شد آقای کاظمی قمی را «عضو نیروی قدس سپاه پاسداران» دانسته است. 

آقای کروکر بعدها در یک مستند بی‌بی‌سی فارسی به عنوان «مردی با کاپشن بهاری» گفت آقای کاظمی قمی «شدیدا تحت کنترل بود و به محض اینکه موضوع جدیدی مطرح می‌شد که در دستور کار نشست نبود، با قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران تماس می‌گرفت و با او مشورت می‌کرد.»

آقای قمی این اظهارات را رد کرد.

برخی از دیپلمات‌های ارشد ایران عضو سپاه قدس هستند، چارت سازمانی سپاه قدس به دلیل ماهیت فعالیتش در مورد گروه‌های شبه نظامی تحت حمایت سپاه شفاف نیست.

سفارت ایران در کابل شام جمعه در توییتی که ساعاتی بعد آن را حذف کرد، نوشته بود: «برخلاف ادعای برخی رسانه‌های معاند، خاتمه ماموریت دکتر امینیان، هیچ ارتباطی با اظهارات منتشره اخیر منتسب به ایشان در مورد افغانستان نداشته و طبق روال معمول دیپلماتیک، ماموریت ایشان در پایان سه سال خدمت پایان یافته و جناب آقای کاظمی قمی به عنوان رئیس جدید نمایندگی تعیین شده‌اند.»

پس از ۳ دسامبر و افشای سخنان آقای امینیان در رسانه‌ها در مورد طالبان، دیدار دیگری از او با هیچ مقام حکومت طالبان از جمله با وزیر خارجه حتی برای خداحافظی در کابل گزارش نشد.

در ۴ دسامبر، سیدحسین مرتضوی، معاون سفارت ایران در کابل با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان دیدار کرد و همان روز این سفارت بیانیه‌ایی اظهارات منتسب به سفیر را «جعلی» خواند.

در بیانیه سفارت آمده است: «در اخبار جعلی منتشره، ادعاهائی دروغین به نقل از بولتنی که آن نیز از یک نوار صوتی نقل قول می‌کند، مطرح می‌شود که نه تنها زمان و مکان، بلکه مخاطبین و گوینده آن نیز مشخص نیست.»

سفارت ایران در توییت دیگری در شام جمعه تاکید کرد که «ایشان طبق روال معمول دیپلماتیک، در پایان سه سال خدمت، به جمهوری اسلامی ایران باز می‌گردند.»

سفیر ایران در کابل علیه طالبان چه گفته بود؟

در متن زمان دقیق صحبت‌های سفیر نیامده است اما اشاره‌های سفیر به حمله شاهچراغ در شیراز که روز چهارشنبه ۴ آبان/عقرب (۲۶ اکتبر) رخ داد، نشان می‌دهد که زمان سخنان سفیر مربوط به حدود یک ماه پیش از افشای آن بوده است.

او ظاهرا در میان جمعی «خودی» در تهران صحبت کرده است و نکات آن در میان فایل‌های خبرگزاری فارس نزدیک به سپاه پاسداران پیدا شده است.

در بیانیه سفارت ایران در کابل جزئیات تحلیل سفیر در مورد طالبان رد نشده است و تنها تاکید شده که «نشر چنین گزارش‌های غیرواقعی و مغرضانه، نخواهد توانست مانعی در روابط عمیق میان دو کشور ایجاد نماید.»

سفیر ایران ظاهرا از پایان ماموریت خود پس از ۳ سال صحبتی نکرده است و تاکید کرده که محیط افغانستان پیچیده است در حدی که «وقتی بعد از یک هفته [به کابل] بر می‌گردم احساس می‌کنم که از دنیا عقب افتاده‌ام، یعنی از روند تحولات عقب افتاده‌ام.»

او افزوده که بعد از تحولات اخیر، حالا ایران «یکی از حامیان طالبان» شده است. او افزوده که «ایران در عرصه افغانستان بسیار آسیب ‌پذیر است.»

او گفته «حتی آمریکا ۳ بار از طریق نمایندگان ایران در نیویورک پیام داده که داعش درصدد است تا علیه سفارت شما عملیات کند.»

در این فایل از آقای امینیان نقل شده که گفته «القاعده، جریان‌های اسلامی و ... همه در آنجا [افغانستان] فعال هستند.»

طالبان حضور جنگجویان القاعده در افغانستان را شدیدا رد کرده است، در حالی که ایمن الظواهری، رهبر القاعده در یک حمله هواپیماهای بی‌سرنشین آمریکایی در ۳۰ جولای/ژوئن در خانه‌ای در شش‌درک مرکز کابل کشته شد.

براساس این فایل آقای امینیان طالبان را «برای افغانستان، منطقه و جهان یک فاجعه و مصیبت بزرگ» دانسته ولی گفته که «ایران چاره‌ای جز استفاده از این فرصت ندارد تا آن‌ها [طالبان] را مانند قوم مغول متمدن کند.»

در این گزارشها به چالش‌هایی که ایران با طالبان دارد، اشاره شده ولی او گفته که «ایران چاره‌ای ندارد جز اینکه در کنار طالبان بایستد و از آن‌ها استفاده کند.»

در گزارشی که برخی رسانه‌ها از این فایل و سخنان او نقل کرده، سفیر پیشین ایران در کابل طالبان را متهم به ارتباط با اسرائیل می‌کند و از «حمایت» موساد، سازمان اطلاعات اسرائیل از طالبان صحبت کرده است.

این در حالی است که حماس از اولین گروه‌هایی بود که به قدرت رسیدن طالبان را تبریک گفته بود و اسماعیل هنیه با ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان در ترکیه دیدار کرد. آقای مجاهد گفته بود طالبان از «داعیه فلسطینی‌ها حمایت می‌کند و قضیه فلسطین قضیه تمام امت اسلامی است.»