عاصم منیر فرمانده جدید ارتش پاکستان کیست؟ از ریاست سرویس اطلاعاتی تا فرماندهی ارتش

سمیرا حسین، بی‌بی‌سی، اسلام آباد

دولت پاکستان فرمانده جدید ارتش را معرفی کرده و به چندین ماه اظهارنظر در این باره که چه کسی عهده دار این مقام- که بسیاری آن را مقتدرترین سمت در کشور می دانند، پایان داد.

ژنرال عاصم منیر، که قبلا رئیس سرویس اطلاعات نظامی پاکستان (آی اس آی) بود جانشین ژنرال قمر جاوید باجوا می‌شود که ۲۹ نوامبر بازنشسته خواهد شد.

ژنرال منیر که بلندپایه‌ترین ژنرال ارتش پاکستان است از متحدین ژنرال باجوا محسوب می شود.

در کشوری که ارتش همواره در سیاست داخلی و خارجی نفوذ زیادی داشته، انتصاب عاصم منیر در زمانی صورت می‌گیرد که پاکستان یک دوره بی ثباتی و پرمخاطره را می گذراند.

عمران خان، نخست وزیر سابق که در ماه آوریل توسط مخالفانش برکنار شد، بر سر انتصاب رئیس ارتش با دولت جدید و ارتش اختلاف داشته است.

پاکستان همچنین با بحران اقتصادی مواجه است: صادرات در حال کاهش است و در همین حال بهای مواد غذایی به سرعت افزایش می یابد. از سوی دیگر این کشور تلاش دارد خساراتی را که سیل ویران کننده چند ماه قبل وارد کرده، جبران کند.

هنگامی که ژنرال عاصم منیر در پایان ماه نوامبر پُست جدیدش را تحویل می گیرد از یک طرف روابط آتی با هند رقیب پاکستان را که دارای سلاح هسته ای است، تعیین خواهد کرد و از طرف دیگر چگونگی مناسبات کشورش را با دولت طالبان در افغانستان روشن خواهد ساخت.

فهد حسین، مشاور ویژه نخست وزیر پاکستان می گوید: "این (فرماندهی ارتش) یک سِمت سیاسی نیست ولی اگر به این پُست نگاه کنید می بینید نقش سیاسی داشته است."

در طی ۷۵ سالی که از تاسیس پاکستان می گذرد ارتش سه بار قدرت را به دست گرفته و برای تقریبا چهار دهه کشور را اداره کرده است.

طلعت مسعود، یک ژنرال سابق در ارتش پاکستان می گوید: "دموکراسی ما ضعیف است. ارتش همواره سعی کرده از دموکراسی سوء استفاده کند."

ژنرال عاصم منیر از میان یک فهرست شش نفره از نامزدهای احتمالی انتخاب شد. تصمیم نهایی در باره این که فرمانده ارتش بعدی چه کسی خواهد بود، به طور معمول با نخست وزیر است.

ولی این روند غالبا به کشمکشی بین فرمانده ارتشی که در حال کنار رفتن است و نخست وزیر می انجامد چون هر دو سعی دارند کسی که با سیاست های آنان بیشتر موافق است، برگزیده شود.

ولی این بار اختلاف نظرها حتی عمیق تر بود. شهباز شریف، نخست وزیر کنونی، از برادر بزرگترش، نواز شریف، نخست وزیر سابق، که گمان می رود در حال آماده شدن برای بازگشت سیاسی است، مشورت گرفت.

عمران خان، رقیب سیاسی آن دو به طور علنی در باره این انتصاب صحبت کرد و گفت رهبری کنونی فاسد است و نباید اجازه گرفتن این تصمیم را داد.

علیرغم تکذیب عمران خان و ارتش، اکثر مردم معتقدند که عمران خان در انتخابات سال ۲۰۱۸ با کمک ارتش و سرویس اطلاعاتی پاکستان پیروز شد.

ولی عمران خان آوریل امسال پس از این که گفته شد با ارتش اختلاف پیدا کرده، از کار برکنار شد.

از آن هنگام عمران خان به طور علنی از ارتش و نقش بیش از حد ارتش در سیاست پاکستان انتقاد کرده و حتی اعضای ارتش را متهم کرده که در سوء قصد به جان او در اوایل این ماه که منجر به اصابت گلوله به پای او شد، نقش داشته اند.

طرفداران عمران خان می خواهند او دوباره قدرت را به دست بگیرد و بسیاری از آنان ارتش را متهم می کنند که برای برکناری او برنامه ریزی کرده بود.

اگر چه این اتهامات رد می شود ولی عمران خان توانسته طرفداران زیادی را که دارد متقاعد کند که ارتش به او و کسانی که از او پشتیبانی می کنند، مستقیما صدمه زده است.

در هفته جاری ژنرال باجوا، که دو دوره در سمت فرماندهی ارتش خدمت کرده، به نقش ارتش در سیاست در طول ۷۰ سال گذشته اذعان کرد.

او که در مراسم بزرگداشت کسانی که در حین انجام وظیفه جان خود را از دست داده بودند سخنرانی می کرد گفت که وضعیت تغییر خواهد کرد.

وی گفت: "به این دلیل است که ارتش پس از تفکر زیاد تصمیم گرفت در هیچ موضوع سیاسی مداخله نکند" او در ادامه سخنرانی اطمینان داد که در آینده نیز این سیاست عدم مداخله به طور جدی ادامه خواهد یافت.

سایر فرماندهان سابق ارتش پاکستان هم در گذشته اظهارات مشابهی کرده اند که بی نتیجه بود.

فهد حسین می گوید در دوره فرماندهی ژنرال باجوا، مداخله ارتش در سیاست بیشتر شده بود.

«دولت و احزاب مخالف نمی توانند در یک اطاق با هم بنشینند. هیچ نشانه ای از هر گونه گفتمان سیاسی دیده نمی شود. هیچ اقدامی برای یافتن یک راه حل سیاسی به عمل نمی آید.»

با در نظر گرفتن این شرایط، فهد حسین معتقد است که ارتش دوباره قدرت را به دست خواهد گرفت.

طلعت مسعود، می گوید: «برای فرمانده بعدی این فرصت بزرگی است که سعی کند ماهیت ارتش را به نحوی تغییر دهد که در سیاست مداخله نکند و تنها به مسائل حرفه ای اش بپردازد. ولی ممکن است این یک خوش خیالی باشد.»