گروسی در نشست شورای حکام: بازرسان باید فورا وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را روشن کنند
منبع تصویر، Getty Images
در آغاز نشست دورهای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مدیرکل این نهاد سازمان ملل، یک بار دیگر خواستار دسترسی بازرسان آژانس به آن دسته از سایتهای هستهای ایران شد که هدف حملههای آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند. رافائل گروسی همچنین گفت بازرسان باید وضعیت ذخایر غنیشده اورانیوم ایران را «فورا» روشن کنند. درخواستهای آقای گروسی از جمله مواردی است که در پیشنویس قطعنامه پیشنهادی بریتانیا، فرانسه، آلمان و آمریکا آمده است. ایران میگوید که تصویب این قطعنامه «اشتباهی بزرگ» است و آن را بیپاسخ نمیگذارد.
مدیرکل آژانس در بیانیهای خطاب به شورای حکام، از تهران خواست که «اجرای کامل و مؤثر اقدامات پادمانی» را تسهیل کند.
رافائل گروسی تأکید کرد که بازرسان باید «فورا» آخرین وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای بالا و پایین ایران را روشن کنند: «ضروری است که آژانس بتواند هرچه زودتر (وضعیت) این مواد را راستیآزمایی کند.»
آقای گروسی در پاسخ به سوال بهرنگ تاجدین، خبرنگار اعزامی بیبیسی فارسی به وین درباره «مسئله بیاعتمادی ایران» که جلوی انجام بازرسیهای آژانس از تاسیسات آسیبدیده را گرفته، چه کار میخواهد بکند؟ گفت: «تنها کاری که من میتوانم بکنم گفتگو با ایران است. این تاسیسات داخل ایرانند؛ تاسیسات ایرانیاند. وقتی ازما خواسته شد، تلاش کردیم امکان گفتگوهای دو جانبه با آمریکا رو هم فراهم کنیم. گفتگوهایی که ممکن است در این بحث مفید باشند یا نباشند.»
مدیرکل آژانس در ادامه تاکید کرد که «با این گزاره که تلاشهای ما جواب نداده است موافق نیستم. وقتی به تاسیسات حمله شد، یک خط قرمز زیر پا گذاشته شد. هم خرابی هست، هم قربانی هست، هم اینکه یک قانون جدید در ایران تصویب شده است که ما باید با تعهداتشان وفقش بدیم. پس شرایط چندان آسانی نیست؛ این را درک میکنم. یک وضعیت سیاسی و اجتماعی وجود دارد که باید حل شود و من به اصرار کردن [بر ازسرگیری بازرسیها] ادامه میدهم. این ماموریت من و این وظیفه من است.»
پیش از این بریتانیا، فرانسه، آلمان و آمریکا با تدوین پیشنویس یک قطعنامه که بیبیسی فارسی نسخهای از آن را دیده است، از ایران خواستهاند که به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به تاسیسات هستهای بمبارانشده و ذخایر اورانیوم غنیشده آن کشور را بدهد.
در این پیشنویس همچنین از ایران خواسته شده که به ابهامات مطرح درباره برنامه هستهایاش جواب دهد.
یکی از خواستههای اصلی این است که مدیر کل آژانس گزارشهایی فصلی درباره پایبندی ایران به تعهدات پادمانیاش در چارچوب انپیتی تهیه کند و آنها را علاوه بر شورای حکام، در اختیار شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار دهد.
جلسه امروز شورای حکام، نخستین نشست این شورا از پایان دوره ۱۰ ساله قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت است که برجام را مورد تایید بینالمللی قرار داد.
در ۱۰ سال گذشته، بنابر توافق برجام، دبیرکل آژانس موظف بود که مرتبا در نشستهای فصلی شورای حکام، درباره پرونده ایران گزارش بدهد.
اما ایران، روسیه و چین میگویند که بازگردانده شدن قطعنامههای پیشین شورای امنیت در پی فعال شدن مکانیسم ماشه را بهرسمیت نمیشناسند؛ آنها تاکید میکنند که اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۲۶ مهر (۱۸ اکتبر) منقضی شده است و مأموریت گزارشدهی مدیرکل آژانس در مورد راستیآزمایی و نظارت بر برنامه اتمی ایران بر اساس این قطعنامه پایان یافته است و رافائل گروسی دیگر نباید در این زمینه اقدامی انجام دهد.
دیپلماتهای غربی میگویند که پیشنویس قطعنامه ارائهشده به شورای حکام بیشتر جنبه «فنی» دارد و هدف آن ارائه دستورالعمل تازه به آژانس برای گزارشدهی منظم و بازررسی از تاسیسات هستهای ایران است.
در آغاز اجلاس امروز شورای حکام، یک دیپلمات ارشد اروپایی به بهرنگ تاجدین، خبرنگار بیبیسی در این نشست، گفت که تدوینکنندگان قطعنامه فعلا برنامهای برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل ندارند.
این دیپلمات افزود که قطعنامه پیشنهادی آمریکا و متحدان غربیاش به درخواست آژانس بینالمللی انرژی اتمی تهیه شده تا این نهاد الزام قانونی لازم برای ازسرگیری گزارشهای دورهایاش داشته باشد. هرچند کمی بعد رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، هرگونه درخواست از سوی این نهاد برای تدوین یک قطعنامه را تکذیب کرد.
هشدار ایران درباره تصویب قطعنامه
در این پیشنویس، برخلاف قطعنامه ماه ژوئن آژانس که پیش از حمله اسرائیل صادر شد، ایران به نقض تعهدات خود متهم نشده است.
با این حال، ایران هشدار داده است که به تصویب هر قطعنامهای علیه این کشور در شورای حکام واکنش نشان خواهد داد.
نمایندگی ایران در آژانس در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تصویب این پیشنویس، مسیر همکاری مثبت ایران را با آژانس به شکلی اجتنابناپذیر تحت تأثیر قرار خواهد داد.»
ایران تصویب احتمالی این قطعنامه را «اشتباهی بزرگ» توصیف کرده است.
ایران در ماه سپتامبر با میانجیگری مصر در مورد شیوهای جدید برای همکاری با آژانس، با این نهاد به توافق رسید اما پس فعال شدن مکانیسم ماشه از طرف بریتانیا، فرانسه و آلمان و بازگشت تحریم های شورای امنیت سازمان ملل متحد، ایران اعلام کرد که دیگر این توافق را به رسمیت نمیشناسد.
