آتشبس پابرجا، اما شکننده در سویدا؛ آینده سوریه چه خواهد شد؟
- نویسنده, جان دونیسون
- شغل, گزارشگر بیبیسی
بیبیسی تلاش کرده به شهر سویدا در جنوب سوریه برود. این شهر محل درگیریهای فرقهای بین افراد مسلح دروزی و شبهنظامیان بادیهنشین بوده که در آن صدها نفر کشته شدهاند. در حال حاضر آتشبس شکنندهای برقرار است، اما شرایط در منطقه همچنان بسیار پرتنش است.
روز دوشنبه، ما به ده کیلومتری سویدا رسیدیم؛ آخرین نقطهای که حضور در آن امن تلقی میشد.
یکی از فرماندهان ارتش سوریه هنگام نزدیک شدن به ما هشدار داد: «تکتیراندازهای دروزی در جاده پیش رو مشغول عملیات هستند. این بزرگترین خطر است.»
در مسیر خود از روستاهای متروکه دروزی عبور کردیم که الان در کنترل کامل دولت سوریه هستند.
درهفته گذشته، این بزرگراه آشکارا به میدان نبرد تبدیل شده بود. مغازهها و مراکز کسب سوختهاند و پیادهروها پر از پوکه گلوله است.
حدود هر یک کیلومتر، گروههای کوچکی از سربازان ارتش سوریه استراحت میکنند. مردان جوان، همه با لباس سیاه، چای داغ مینوشیدند و اسلحههایشان در کنارشان بود.
چهار روز قبل دولت سوریه نیروهای خود را برای برقراری آتشبس به محل اعزام کرد. هدف از این اقدام پایان دادن به یک هفته خشونت فرقهای بین اقلیت مذهبی دروز و قبایل بدوی بود که بیش از ۱۰۰۰ کشته برجای گذاشته است.
در حال حاضر به نظر میرسد که این آتشبس پابرجا، اما شکننده است.
همچنان که به سمت جنوب میرفتیم، با صدها بادیهنشین مسلح روبرو شدیم که در کنار جاده تجمع کرده بودند.
آنها با چفیههای قرمز و سفیدرنگ خاص خود، روحیهای ستیزهجویانه داشتند و بیمحابا تیرهوایی شلیک میکردند، در حالیکه سربازان دولتی سوریه با نگرانی آنها را زیر نظر داشتند.
آنها گفتند که در صورت نقض آتشبس، آمادهاند تا دوباره سلاح به دست گیرند.
جنگجویان بادیهنشین خواهان آزادی افراد زخمیشان هستند که هنوز در داخل شهر باقیماندهاند و میگویند که گروگان گرفته شدهاند.
اوایل این هفته، یکی از رهبران بادیهنشین به من گفت: «اگر دروزیها به توافق پایبند نباشند، ما دوباره وارد سویدا خواهیم شد، حتی اگر آنجا گورستان ما شود.»
صدها نفر در هفته گذشته کشته شدهاند. افراد دروزی ادعا میکنند که نیروهای دولتی سوریه در کنار بدویها قرار گرفتهاند و مرتکب اعدامهای خودسرانه و سایر موارد نقض حقوق بشر شدهاند.
در همین حال، هلال احمر سوریه توانسته است برخی از زخمیها را از سویدا خارج کند. در بیمارستان اصلی شهر درعا در جنوب سوریه، شاهد انتقال برخی از زخمیان بودیم.
احمد ۲۷ ساله که هنوز با عصا راه میرفت، لباس نظامی ارتش سوریه را به تن داشت اما پای چپش کاملا بانداژ شده بود.
او با چهرهای درهم گفت: «یک نارنجک منفجر شد و ترکش به من اصابت کرد. میخواهم نکتهای را روشن کنم، وقتی وارد سویدا شدیم، خانههای سر راه ما کاملا سوخته بودند، اجساد کودکان سوخته بود، کودکانی هم بودند که سرشان بریده شده بود. وضعیت بدتر از حد تصور بود.»
بیبیسی نتوانسته ادعاهای او را تایید کند.
بیرون از بیمارستان، با ریحام برماوی، هماهنگکننده هلال احمر سوریه، صحبت کردم.
او با فاجعهبار خواندن وضعیت، گفت که کمبود دارو و جعبههای کمکهای اولیه وجود دارد: «عملهای جراحی بسیار زیادی مورد نیاز است.»
او تازه موفق شده بود شماری از مجروحان را از سویدا خارج کند، اما گفت که احتمالاً جاده برای تلاش مجدد برای تخلیه پزشکی در آن روز بسیار خطرناک بود، زیرا تکتیراندازها به آمبولانسها شلیک میکردند.
اما آینده سوریه چه خواهد شد؟
هفته گذشته شاهد جدیترین خشونتهای فرقهای از زمان قیام سوریه بودیم که به روی کار آمدن احمد شرع، رهبر شورشیان اسلامگرا، در اواخر پارسال منجر شد.
این خشونتها پس از چند دهه حکومت دیکتاتوری بشار اسد رخ داد.
رائد صالح، وزیر مدیریت بحران و واکنش اضطراری، در یک پناهگاه برای آوارگان در استان سویدا به من گفت: «همه ما باید بیشتر برای سوریه تلاش کنیم و متحد باشیم.»
«چالشهای زیادی پیش رو داریم، اما بسیار هم امیدواریم. ما در جوامع مختلف خود افراد خردمندی داریم، بنابراین معتقدم که میتوانیم از این مرحله دشوار عبور کنیم و به صلح و عدالت برسیم.»
اما در جاده منتهی به شهر سویدا، ما شاهد چنین چیزی نبودیم.
