عکاسانی که می‌خواهند تصاویر «افتضاح» ویکیپدیا را اصلاح کنند

ویکیپدیا یکی از پربازدیدترین صفحه‌های اینترنتی جهان است، ولی به گفته برخی از ویراستاران داوطلب که با آن همکاری می‌کنند، با مشکل ادامه‌دار انتشار تصاویر نامناسب، به‌خصوص از افراد مشهور، روبرو است.

تعداد عکس‌های قدیمی یا نامناسب از افراد مشهور در ویکیپدیا آن قدر زیاد است که حتی در اینستاگرام صفحاتی برای بدترین‌ها ساخته شده است.

دلیل بروز چنین مشکلی این است که عکاسان حرفه‌ای که برای مثال از چهره‌های معروف در مراسم فرش قرمز عکس می‌گیرند، برای آژانس‌های معروف کار می‌کنند و اگر کسی بخواهد از این عکس‌ها استفاده کند باید هزینه‌اش را پرداخت کند.

ویکیپدیا هم که عمدتا داوطلبان اداره‌اش می‌کنند، بودجه‌ای برای این کار ندارد.

برخی علاقه‌مندان پروژه‌ای به نام «ویکی‌پرتره» راه انداخته‌اند تا شماری از عکاس‌های داوطلب در سراسر جهان را به کار بگیرد و آنها را به جشنواره‌های فیلم و کنفرانس‌ها و سایر رویدادها بفرستد.

کوین پیروی، یکی از بنیانگذاران این پروژه، می‌گوید: «این مشکل همواره پس ذهن ما به‌عنوان ویراستاران ویکیپدیا بوده است.»

او از آستین تگزاس، جایی که به همراه، جنیفر لی، دیگر بنیانگذار پروژه، در حال پوشش جشنواره «SXSW» (جنوب از جنوب غربی) بودند، با بی‌بی‌سی صحبت کرد. آنها حتی یک غرفه عکاسی ویژه برای گرفتن پرتره‌های حرفه‌ای راه‌اندازی کرده بودند.

خانم لی گفت: «بعضی‌ها حسابی از عکس‌های افتضاح ویکیپدیا ناراحت می‌شوند و می‌خواهند دنیا را از دست آنها خلاص کنند. بعضی از این عکس‌ها خیلی خنده‌دار هستند و به اشکال کج و کوله انسانی شباهت دارند.»

گالری خلافکاران

ویکیپدیا قوانین سفت و سختی در مورد عکاسی و کپی‌رایت (حق طبع و نشر) دارد و بنابراین عکس‌هایی که در آن بارگذاری می‌شوند باید یا توسط خود شخص گرفته شده باشند یا مشکلی از جهت مالکیت نداشته باشند؛ در نتیجه خیلی از عکس‌هایی که اضافه می‌شوند را علاقه‌مندان گرفته‌اند نه عکاس‌ها.

در بعضی موارد این به معنای تصاویری نامشخص است هرچند که گاهی اوضاع خیلی بدتر هم می‌شود. یک مثال برجسته تصویر امیل واکیم، کمدین، است. وقتی این عکس حذف شد، یکی از ویراستاران گفت: «عکس نداشتن بهتر از چیزی است که الان آنجاست.»

عکس کایل بارتلی، فوتبالیست انگلیسی، که در سال ۲۰۱۱ گرفته شد، یکی دیگر از مواردی است که با واکنش گسترده کاربران شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان مشکل عکس ویکیپدیا روبرو شد.

پروژه تا اینجای کار

«ویکی‌پرتره» کارش را از ابتدای سال ۲۰۲۴ آغاز کرد. عکاس‌ها حقوق نمی‌گیرند و بیشترشان ساکن آمریکا هستند، ولی داوطلبانی از سراسر دنیا با آن همکاری می‌کنند.

جنیفر و کوین می‌گویند کسانی که برای آنها عکس می‌گیرند، علاقه‌مندان به ویکیپدیا و عکاس‌های تفننی و عکاس‌های حرفه‌ای هستند که می‌خواهند رزومه‌شان را پربارتر کنند. تاکنون ۵۵ نفر برای ویکیپدیا عکس گرفته‌اند و متعهد به ادامه این کار هستند.

برایان برلین یکی از این عکاسان است. این معلم عکاسی دبیرستان و استند‌آپ کمدین ساکن نیویورک، اولین عکسی که برای ویکی‌پرتره گرفت از جشنواره فرینج ادینبورگ بود.

او همچنین در جشنواره فیلم نیویورک و ساندنس حاضر شد و عکس‌هایی از کیران کالکین و میکی مدیسون گرفت. برلین به بی‌بی‌سی گفت: «داشتن عکس بهتر از یک نفر، اطلاعات بیشتری را در اختیار کسی که به ویکیپدیا دسترسی دارد، می‌گذارد.»

برایان گرچه برای این کار پول نگرفته است، اما معتقد است که عکاسی از مراسم فرش قرمز عکاس بهتری از او ساخته است. یکی از تجربه‌های مورد علاقه او عکاسی از الایجا وود، بازیگر ارباب حلقه‌ها، است: «او آدم خیلی مهربانی است و انجام این کار خیلی باحال بود.»

جشنواره ادینبورگ و کن و مراسم اهدای جایزه نوبل از دیگر رویدادهایی هستند که تا کنون پوشش داده شده‌اند و مسئولان پروژه می‌گویند که عکس‌های آنها حدود ۱۰۰ میلیون بار در یک ماه دیده شده‌اند.

حالا شماری از نام‌های مهم صنعت سرگرمی در کنار تصویر ویکیپدیا، تصویر ویکی‌پرتره هم دارند.

در حالی که این تصاویر توجه‌ها را به خود جلب کرده است، پروژه افتخار می‌کند از افرادی مانند فیلمسازان کمتر شناخته شده که تصویری در ویکیپدیا نداشته‌اند، عکس گرفته است.

فرانک سان کارگردان و فیلمبرداری است که به طور تفننی عکاسی می‌کند. عکس‌هایی که او برای ویکی‌پرتره گرفته شامل تصاویر فلورنس پیو و بن استیلر است. او که در نیویورک اقامت دارد عکس‌هایش را در جشنواره‌های کن و ساندنس و تورنتو گرفته است.

او به خوبی تجربه‌اش با لیتیسیا دوش، بازیگر و نویسنده و کارگردان فرانسوی، را به یاد دارد: «گفت، عکسم افتضاح است و سال‌ها قبل گرفته شده است. خیلی دوست دارم که این زودتر به‌روز شود چون هر وقت مردم اسم من را جستجو می‌کنند، این عکس قدیمی را می‌بینند. فکر کنم الان راضی شده باشد.»

آینده چگونه به نظر می‌رسد؟ ویکی‌پرتره امیدوارست که افراد بیشتری را از سراسر جهان برای پوشش دادن رویدادهای کشورهای مختلف جذب کند.

در حالی که عکاسی ورزشی در دستور کار قرار دارد، هیچ برنامه‌ای برای ویدیو در نظر گرفته نشده است. این در حالی است که زرق و برق مراسم‌های فرش قرمز بیشترین جذابیت را دارد.

جنیفر لی گفت: «رویای ما این است که بتوانیم به مراسم مت گالا و اسکار دسترسی پیدا کنیم. این وقتی که است که می‌دانیم از عهده کار برآمده‌ایم.»