درخواست ایران برای کمک جهانی برای مهار آتشسوزی جنگلهای هیرکانی؛ هواپیماهای ترکیه به ایران رسید
با گسترش دامنه آتشسوزی در آتش جنگل الیت چالوس، ایران خواستار کمک فوری بینالمللی برای اطفای حریق بخشی از جنگلهای هیرکانی شد که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. گزارش شده که هواپیماهای ویژه اطفای حریق ترکیه به مرزن آباد رسیدهاند. روسیه، بلاروس و آذربایجان هم برای کمک ابراز آمادگی کردهاند.
آتش نخستینبار از ۲۰ روز پیش در جنگلهای هیرکانی زبانه کشید. این جنگلها که در یک مسیر هزار کیلومتری در امتداد ساحل دریای خزر قرار دارد.
این آتشسوزی یک هفته پیش تقریبا مهار شده بود اما با توجه به شرایط جوی بار دیگر زبانه کشید. بر اساس گزارشها، عملیات مهار آتش به شکل همزمان زمینی و هوایی در حال پیگیری است.
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست ایران امروز اول آذر از اعزام دو هواپیمای اطفای حریق و یک هلیکوپترترکیه برای مهار آتشسوزی خبر داد.
او گفت: «امروز دو فروند هواپیمای تخصصی اطفای حریق، یک فروند هلیکوپتر و هشت نیرو از سوی دولت ترکیه اعزام میشوند. همچنین این ظرفیت نیز وجود دارد که در صورت نیاز، از دولت روسیه کمک دریافت شود.»
وزارت دفاع ایران اعلام کرده است که «هفت فروند بالگرد در حال عملیات هستند که دو فروند از آنها ماموریت هلیبورن نیروها و انتقال تیمهای عملیاتی به ارتفاعات را بر عهده دارند.»
محلیها میگویند «۴۰ هکتار نقطهای سوخته»، استاندار میگوید به تعداد انگشتان دست
آتشسوزی وسیع در منطقه جنگلی الیت مرزنآباد چالوس در حالی ادامه دارد که از هفته پیش بخشهایی از پوشش گیاهی این منطقه در آتشسوزی از بین رفته است.
بخش راستیآزمایی بیبیسی با بررسی دادههای نقشههای آتش ناسا یافته است که آتش سوزی ابتدا در ۱۰ آبان (اول نوامبر) در محلی کوهستانی که تقریبا حدود شش کیلومتری روستای الیت قرار دارد، آغاز شده است.
بر اساس این تصاویر آتش در همان ۲۴ ساعت اول خاموش شده است تا اینکه دو هفته بعد در ۲۴ آبان (۱۵ نوامبر) از سر گرفته میشود و اینبار بسیار وسیعتر از آتشی است که ۱۴ روز پیش ایجاد شده بود.
آمارهای متناقضی درباره اینکه چه حجمی از جنگلها سوخته اعلام شده است. سینا اسفندیاری، دهیار الیت روز ۲۹ آبان گفت که «تا الان بالای ۴۰ هکتار نقطهای سوخته» است. این در حالی است که استاندار مازندران در مصاحبهای در پاسخ به اینکه چند هکتار دچار حریق شده گفت: «به تعداد انگشتان یک دست.» و در پاسخ به سوال دیگر خبرنگار که پرسید ۷-۸ هکتاری میشود، ادامه داد: «حداکثر»
کوچک جلوه دادن آتشسوزی جنگلهای الیت مرزنآباد انتقاد فعالان محیطزیست را به دنبال داشته است. محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پیگیر آتش سوزی علف رازهای کوههای الیت منطقه چالوس هستیم. علیرغم حضور دستگاهای ذیربط و نیروهای مردمی..و استفاده از ۶ فروند بالگرد و هواپیما هنوز مهار کامل نشده است، بدلیل عدم مهار آتش و جهت جلوگیری از گسترش آتش به جنگل های اطراف، هماهنگی درخواست کمک سریع از کشورهای دوست انجام گرفت.»
کاربرد کلمه «علفزار» برای جنگلهای چندین میلیون ساله هیرکانی واکنشهای بسیاری را در شبکههای اجتماعی بدنبال داشت. کاربران شبکههای اجتماعی میگویند که این اظهارات در راستای «بیاهمیت جلوه دادن این فاجعه است.»
پیشنهاد تشکیل یگان ویژهای برای اطفای حریق جنگلها در ستاد مدیریت بحران
برخی مقامهای استانی درباره گسترش بیشتر این آتشسوزی هشدار دادهاند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری گیلان به پیشبینیهای سازمان هواشناسی طی روزهای آینده اشاره کرد و گفت که عدم بارش، افزایش دما و وزش باد گرم در ارتفاعات میتواند وضعیت را وخیمتر کند.
محمدعلی ویشکایی گفته است: «چنین شرایطی زمینه گسترش آتشسوزی در جنگلها و مراتع را تقویت میکند.»
فرماندار نوشهر هم به دهیاران دستور داد با توجه به گرمای هوا و بالا رفتن احتمال آتش سوزی، همه مسیرهای منتهی به جنگل مسدود شوند.
مهرداد خزایی، مدیرکل منابع طبیعی مازندران منطقه نوشهر هم گفته است فقط افراد متخصص اجازه ورود به منطقه را دارند.
او گفت: «آتش از ارتفاعات بهسمت رودخانه رسیده است و بخشهایی هم خاموش شده است، اما در دره هنوز نقاطی با شعله سطحی باقی مانده است.»
حجم گسترده دود در منطقه، شرایط عملیات را برای پرسنل زمینی و همچنین عملیات پروازی بالگردها و هواپیماها، با چالشهای جدی مواجه کرده و سرعت مهار نهایی آتش را کاهش داده است.
با توجه به شرایط جوی، تشدید خشکسالیها و استمرار کمبارشی، شینا انصاری تاکید کرد: «نیاز مبرم داریم که یگان ویژهای را در ستاد مدیریت بحران برای اطفای حریق جنگلها، اعم از جنگلهای زاگرس و هیرکانی داشته باشیم تا از گسترش آتشسوزیها جلوگیری شود.»
تهدید برخورد قضایی با «کسانی که در مهار آتش قصور کنند»
اخبار ضد و نقیضی درباره مهار آتش در روزهای گذشته منتشر شده است. مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران در گفتگو با رسانهها با اعلام اینکه آتشسوزی شامگاه ۲۴ آبان شروع شده و تیمهای امدادی و عملیاتی به سرعت وارد عمل شدند، گفت: «این آتشسوزی به صورت لکهای ادامه دارد.»
این در حالی است که سازمان امداد و نجات جمعیت هلالاحمر ایران از ادامه عملیات امدادی و مهار آتشسوزی بزرگ جنگلهای الیت شهرستان چالوس خبر داده بود که به گفته این نهاد در این حادثه تاکنون پنج نفر آسیب دیدهاند.
از سوی دیگر، روز ۲۹ آبان ویدیویی از سینا اسفندیاری، دهیار روستای الیت چالوس منتشر شد که در آن گفته بود که روزهای اول نهادهای دولتی حتی حرف فعالان محیطزیست مبنی بر جدی بودن آتشسوزی را باور نمیکردند.
روز گذشته گزارشهایی مبنی بر «بازداشت» آقای اسفندیاری به دلیل این اظهارات و «آزاد شدن او به دلیل فشارهای مردمی» منتشر شد. خبرگزاری فارس این خبر را «شایعه و کذب» خواند.
رئیس کل دادگستری استان مازندران گفته است که کسانی که در مهار این آتشسوزی قصور کنند، «طبق قانون با برخورد قضایی مواجه خواهند شد.»
تاکنون هیچ شخص یا اشخاصی به عنوان عامل آتشسوزی شناسایی نشدهاند. بیشترین گونه آسیب در این آتشسوزی درختان آسیبدیده، بلوط گزارش شده است.
به گفته کارشناسان، خشکسالی و کمبود بارش در ایران باعث شده است که فصل آتشسوزی جنگلی در زاگرس و جنگلهای هیرکانی شمال تا ماههای آخر پاییز طولانی شود.
جنگلهای منحصر به فرد هیرکانی (خزری) ایران در فهرست آثار طبیعی یونسکو ثبت شده است.
این جنگلهای درختان پهنبرگ در شمال ایران، در ۸۵۰ کیلومتر از ساحل جنوبی دریای خزر و نیمرخ شمالی رشته کوههای البرز امتداد دارند و بین ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال قدمت دارند.
