ارتش آمریکا برای زیر نظر داشتن چین به فیلیپین باز می‌گردد

ایالات متحده موافقت فیلیپین برای ایجاد چهار پایگاه نظامی در این کشور را به دست آورده تا امکان نظارت بهتر بر فعالیت چین در منطقه دریای چین جنوبی و اطراف تایوان را داشته باشد.

با این توافق، آمریکا توانسته است زنجیره‌ای متشکل از متحدان خود را برای زیر نظر داشتن چین ایجاد کند که از کره جنوبی و ژاپن در شمال تا استرالیا در جنوب گسترده است.

تا کنون حلقه مفقوده در این زنجیره فیلیپین بود که با دو منطقه بالقوه حساس یعنی تایوان و دریایی جنوبی چین هم‌مرز است. فیلیپین این دریا را دریای غربی فیلیپین می‌نامد.

تا پیش از این آمریکا در قالب توافقنامه همکاری دفاعی گسترده (EDCA) دسترسی محدودی به این پنج سایت داشت، اما توافق اخیر دسترسی گسترده‌تر و "امکان کمک سریع‌تر در صورت وقوع بلایای طبیعی مرتبط با شرایط آب و هوایی در فیلیپین را فراهم می‌کند و واکنش به دیگر چالش‌های مشترک را سرعت می‌بخشد».

احتمالا این بخش از جمله به مقابله با تهدیدات چین در منطقه اشاره دارد.

این بیانیه پس از آن منتشر شد که لوید آستین وزیر دفاع آمریکا، روز پنجشنبه با فردیناند «بونگ بونگ» مارکوس جونیور رئیس جمهوری فیلیپین در مانیل دیدار کرد.

ایالات متحده نگفته است که پایگاه‌های جدید در کجا واقع است، اما احتمالا سه پایگاه در حزیره لوزون در لبه شمالی فیلیپین قرار دارد که تنها جزیره بزرگ نزدیک به تایوان است.

این توافق تا حدودی روند خروج ایالات متحده از مستعمره سابق خود در بیش از ۳۰ سال پیش را معکوس می کند و تحول کوچکی نیست.

گرگوری بی پولینگ، مدیر برنامه آسیای جنوب شرقی در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در واشنگتن می‌گوید: «هیچ حادثه‌ای در دریای چین جنوبی روی نمی‌دهد که برای مقابله با آن به دسترسی به فیلیپین نیاز نباشد».

او می‎‌افزاید: «ایالات متحده به دنبال پایگاه‌های دایم نیست. موضوع مربوط به محل است نه پایگاه!»

منظور او این است که آمریکا به جای پایگاه‌هایی با امکانات و تجهیزات مفصل، به دنبال دسترسی به محل‌هایی است که از آنها برای اجرای عملیات‌ «سبک و انعطاف‌پذیر» مانند تدارکات و نظارت استفاده کند و در صورت لزوم، بتواند نیروهایی هم به آنها اعزام کند.

به عبارت دیگر، این توافقنامه به منزله بازگشت به شرایط دهه ۱۹۸۰ نیست که فیلیپین محل استقرار ۱۵۰۰۰ نظامی آمریکایی و دو پایگاه نظامی آمریکا در کلارک فیلد و خلیج سوبیک بود که بزرگترین پایگاه‌های نظامی آمریکا در آسیا محسوب می‌شدند.

در سال ۱۹۹۱ دولت فیلیپین به این وضعیت پایان داد. فیلیپینی‌ها به تازگی دیکتاتوری فردیناند مارکوس را سرنگون کرده بودند و معتقد بودند که خارج شدن اربابان استعماری او باعث تقویت دموکراسی و استقلال ملی می‌شود.

جنگ ویتنام مدت‌ها بود که تمام شده بود، جنگ سرد رو به پایان بود و چین هنوز از نظر نظامی یک کشور ضعیف بود. بنابراین، در سال ۱۹۹۲، آمریکایی‌ها یا دست‌کم اکثر آنان به کشورشان بازگشتند.

اما حالا وضعیت عوض شده است. چین دیگر یک کشور از نظر نظامی ضعیف نیست و در مقابل فیلیپین قد علم کرده و این کشور، وحشت‌زده و ناتوان از مقابله، شاهد است که چین درصدد ترسیم مجدد نقشه دریای چین جنوبی است.

از سال ۲۰۱۴، چین پایگاه‌هایی را روی ده جزیره مصنوعی از جمله در عمق منطقه اقتصادی انحصاری فیلیپین ساخته است.

هرمان کرافت، استاد علوم سیاسی در دانشگاه فیلیپین می‌گوید که تا آن زمان روابط بین مانیل و پکن عاری از مشکلات عمده بود.

او می‌افزاید: «ما در دریای چین جنوبی موقعیتی داشتیم. اما در سال ۲۰۱۲ آنها سعی کردند کنترل تل آبی اسکاربارو را در دست بگیرند. سپس در سال ۲۰۱۴ ساخت جزایر را آغاز کردند و غصب زمین توسط چین روابط منطقه را تغییر داد».

خوزه کویزیا جونیور، سفیر سابق فیلیپین در ایالات متحده می‌گوید: «در برابر تهدیدهای چین، توانایی ما بسیار محدود است».

او می‌افزاید چینی‌ها بارها وعده‌های خود در مورد نظامی نکردن پایگاه‌های جدید در دریای چین جنوبی را زیر پا گذاشته‌اند. چینی‌ها این منطقه را نظامی کرده‌اند که ما را در معرض تهدید بیشتری قرار می‌دهد و فقط ایالات متحده قدرت آن را دارد که آنها را متوقف کند. فیلیپین به تنهایی از پس چنین کاری بر نمی‌آید».

بنابراین فیلیپین بار دیگر به آمریکا متوسل شده اما این بار قرار نیست هزاران تفنگدار دریایی و نفرات نیروی هوایی ایالات متحده به فیلیپین اعزام شوند و وقت اضافی خود را در محله‌های تفریحات شبانه شهرهای این کشور سپری کنند.

تاریخچه حضور نظامیان آمریکایی و برخی اقدامات خشونت‌آمیز و سوء استفاده آنها در فیلیپین هنوز موضوعی حساس است. زمانی که نفرات آمریکایی به کشورشان بازگشتند، حدود ۱۵۰۰۰ کودک خود را با مادران فیلیپینی آنها برجا گذاشتند.

رناتو ریس، دبیرکل «اتحاد میهنی جدید»، یک گروه چپ‌گرا، می‌گوید: «ما سابقه‌ای طولانی نابرابری در روابط خود داریم. فیلیپین مجبور شده است هزینه‌های اجتماعی این رابطه را به دوش بکشد. سابقه تجاوز جنسی، کودک آزاری و برجای نهادن زباله‌های سمی وجود دارد».

بنابراین، بازگشت ایالات متحده به فیلیپین با مخالفت شدید گروه‌های چپ این کشور مواجه شده است.

اگرچه تعداد نیروهای اعزامی به اندازه قبل نخواهد بود، اما آمریکا اکنون درخواست دسترسی به چندین مکان جدید را دارد که برخی از آنها رو به دریای چین جنوبی و برخی دیگر رو به شمال و تایوان است. گزارش‌های غیر رسمی به گزینه‌هایی در کاگایان، زامبالس، پالاوان و ایزابلا اشاره می‌کنند.

اولی رو به تایوان دارد، دومی به اسکاربارو و سومی به جزایر اسپارتی. هرگونه تأسیسات جدید ایالات متحده در داخل پایگاه‌های فعلی فیلیپین مستقر خواهد بود و نیروهای ایالات متحده در گروه‌های کوچک و به صورت چرخشی عازم ماموریت در فیلیپین می‌شوند.

به گفته آقای پولینگ، هدف این است که از توسعه‌طلبی ارضی چین در دریای چین جنوبی جلوگیری شود و در عین حال مکانی را برای ایالات متحده برای زیر نظر داشتن تحرکات نظامی چین در اطراف تایوان در اختیار آمریکاییان قرار دهد.

او می گوید: «بدون این اتحاد، فیلیپین امکاناتی برای بازدارندگی چین ندارد. این کشور موشک‌های براهموس را از هند می‌خرد. ایالات متحده می‌خواهد موشک‌های کروز تاماهاوک را در پایگاه‌های خود مستقر کند. دو کشور همراه هم می‌توانند جلوی کشتی‌های چینی بایستند».

با افزایش نگرانی در مورد درگیری بر سر تایوان، فیلیپین می‌تواند نقش یک «منطقه دسترسی تدارکاتی پشت جبهه» را برای ایالات متحده و همچنین اردوگاهی برای تخلیه امن فیلیپینی‌ها از تایوان ایفا کند.

آقای پولینگ می‌گوید: «مردم فراموش می‌کنند که بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ فیلیپینی در تایوان زندگی می‌کنند».

پروفسور کرافت تاکید دارد که فیلیپین در آستانه تبدیل به یک عضو تمام عیار در ائتلاف آمریکایی برای به چالش کشیدن یا مقاومت در برابر ظهور چین جدید نیست.

فیلیپین نقشی مانند استرالیا و ژاپن را برعهده ندارد که مستقیما منافع چین را در دریای چین جنوبی یا دریای چین شرقی به چالش می‌کشند.

رئیس جمهوری فیلیپین خواهان روابط خوب با ایالات متحده است اما او همچنین برای منافع اقتصادی، در پی روابط خوب با چین است.

چبن نیز اعلام کرده است که قصد ندارد اجازه دهد توافقنامه جدید بین فیلیپین و آمریکا روابطش با این همسایه را برهم بزند.

نشریه دولتی گلوبال تایمز چین در سرمقاله‌ای که همزمان با ورود وزیر دفاع آمریکا به مانیل منتشر شد، ایالات متحده را به «تله گذاشتن برای فیلیپین» و «تلاش برای سوق دادن فیلیپین به خط مقدم رویارویی با چین» متهم کرد.

آقای ریس که معتقد است چین به همان اندازه آمریکا یک قدرت امپریالیستی سرمایه داری است، می‌گوید: «ما یک بار دیگر در وسط دعوا گرفتار آمده‌ایم.»

او معتقد است که «فیلیپین هنوز ذهنیت استعماری دارد و به ایالات متحده به عنوان برادر بزرگ خود نگاه می‌کند».