عبدالناصر همتی؛ از تبلیغات جنگ تا گزینه پیشنهادی وزارت اقتصاد

عبدالناصر همتی ۶۷ ساله در فهرست وزرای پیشنهادی مسعود پزشکیان برای تصدی وزارت اقتصاد به مجلس معرفی شده است. او با انتقادات و حملاتش به رقبای اصولگرا در مناظره‌های ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰، به نامی آشنا در جامعه و رسانه‌ها تبدیل شد اما اصلاح‌طلبان و میانه‌روها حاضر نشدند از او حمایت کنند و در نهایت در انتخابات سه سال پیش با رایی کمتر از آرای باطله، سوم شد.

آقای همتی با کارنامه‌ اقتصادی سی‌ساله و بدون تجربه قابل اعتنای سیاسی، بار دیگر در انتخابات ریاست جمهوری چهاردهم نام‌نویسی کرد ولی این‌ بار صلاحیتش به تائید شورای نگهبان نرسید و به عنوان حامی مسعود پزشکیان از مردم خواست که پای صندوق‌های رای بیایند.

«پدر بیمه خصوصی ایران» از صدا و سیما آمد

عبدالناصر همتی سال ۱۳۵۹ کارش را از صدا و سیما آغاز کرد. در ۲۴ سالگی مدیر پخش اخبار این سازمان شد و تا سال ۱۳۶۸ در این سمت باقی ماند. هم‌زمان در دوران جنگ ایران و عراق، مسئول تبلیغات جنگ بود و در مدیریت خبرهای مربوط به جنگ نقش داشت. سال ۶۸ به عنوان معاون سیاسی صدا و سیما منصوب شد و تا ۱۳۷۳ این مسئولیت را بر عهده داشت.

او که سال ۱۳۷۲ از دانشگاه تهران مدرک دکترای علوم اقتصادی گرفته بود،‌ یک سال بعد و با پایان دوره کاری ۱۴ ساله‌اش در رادیو تلویزیون، در سن ۳۷ سالگی وارد مدیریت در حوزه‌های اقتصادی شد.

اولین تجربه مهم مدیریتی مهم او در بخش بیمه بود. فروردین ۱۳۷۳ در دوره دوم ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، به ریاست بیمه مرکزی ایران منصوب شد و به مدت ۱۲ سال، در سه دوره متوالی این مقام را حفظ کرد. او هم‌زمان ریاست شورای عالی بیمه را هم بر عهده داشت.

در دوران ریاست آقای همتی، بیمه‌های خصوصی در ایران توسعه و رونق یافت و به همین دلیل از او با عنوان «پدر بیمه‌های خصوصی» یاد می‌شود.

سال ۱۳۹۵، بعد از استعفای محمد ابراهیم امین، رئیس وقت بیمه مرکزی در واکنش به افشاگری‌‌های مربوط به «فیش‌های حقوقی» آقای همتی یک بار دیگر به ریاست بیمه مرکزی ایران رسید.

مدیر بانک بنیاد مستضعفان

عبدالناصر همتی بعد از ریاست در صنعت بیمه، وارد مدیریت در حوزه بانکی شد.

مرداد سال ۱۳۸۵ به عنوان مدیرعامل «موسسه مالی و اعتباری بنیاد» منصوب شد که متعلق به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، از نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی بود. این موسسه یک سال بعد به «بانک سینا» تغییر یافت که مدیریت آن در سال‌های اول شکل‌گیری بر عهده آقای همتی بود. او تا سال ۱۳۹۲ این سمت را بر عهده داشت.

نام او در این دوره به دلیل ارتباط با برنامه هسته‌ای و موشکی ایران در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار گرفت اما یک سال قبل از پایان دوره‌ ریاستش از این فهرست خارج شد. بانک سینا در حال حاضر در فهرست نهادهای تحریم‌شده از سوی آمریکا قرار دارد.

پس از آن، در سال ۱۳۹۲ به پیشنهاد علی طیب نیا، وزیر دارایی وقت، مدیرعامل بانک ملی ایران شد و تا سال ۱۳۹۵ در این سمت باقی ماند.

در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی پنج سال هم عضو کمیته اقتصادی شورای عالی امنیت ملی بود.

سفیری که سر از بانک مرکزی درآورد

سوم تیر ماه سال ۱۳۹۷ خبرگزاری رسمی دولت اعلام کرد که عبدالناصر همتی به عنوان سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در چین منصوب شده است. او چند هفته بعد در سخنرانی حسن روحانی در جمع سفرای ایران هم حاضر بود.

اما دقیقا یک ماه بعد از انتشار خبر انتصاب او به مقام سفارت، اعلام شد که هیئت دولت آقای همتی را به عنوان رئیس کل بانک مرکزی ایران، جانشین ولی‌الله سیف کرده است.

خبرگزاری ایرنا درباره این تصمیم نوشت: «همتی که قرار بود سفیر تام‌ الاختیار ایران در کشور استراتژیک چین باشد به پکن رفت اما سفر او نیمه‌کاره ماند و در لحظه آخر او را بازگرداندند و به بانک مرکزی فرستادند.»

حسن روحانی در حکم انتصاب آقای همتی از او خواست برای «ساماندهی بازار پولی و ارزی» در ایران «اقدام عاجل و کامل» به عمل آورد.

تغییر رئیس بانک مرکزی ایران در شرایطی انجام شد که دولت حسن روحانی به دلیل افزایش قیمت بی‌سابقه قیمت ارز و سکه طلا در پی خروج دولت دونالد ترامپ از برجام، زیر فشار شدید منتقدان و افکار عمومی قرار داشت و بازاریان در چند شهر از جمله تهران به دلیل بی‌ثباتی اقتصادی، مغاز‌ه‌هایشان را تعطیل کرده بودند.

در دوره ریاست آقای همتی بر بانک مرکزی، که با بازگشت تحریم‌های گسترده آمریکا و همه‌گیری کرونا همراه شد، نرخ تورم میانگین سالانه از زیر ۱۰ درصد به بالای ۴۰ درصد رسید و قیمت دلار در بازار آزاد هم با افزایش بیش از ۱۲۵ درصدی به حدود ۲۳ هزار تومان رسید.

او هم مانند رئیس قبلی بانک مرکزی موفق نشد دولت و نهادهای تصمیم‌گیری دیگر را مجاب کند که از قیمت‌گذاری دستوری و دلار ۴۲۰۰ تومانی دست بردارند.

از سوی دیگر سهامداران بازار سرمایه آقای همتی را یکی از عوامل اصلی سقوط بازار می‌دانستند و رئیس بانک مرکزی را متهم می‌کردند که نرخ سود بانکی را به نفع سرمایه‌گذاری در بورس تعدیل نکرده، بلکه آن را با دستکاری بالا برده و با حراج اوراق بدهی دولتی، بخشی از سرمایه بالقوه بورس را جذب این اوراق کرده است.

نامزدی که می‌خواست «صدای سوم» باشد

عبدالناصر همتی که ریاست بانک مرکزی را در شرایط نابسامان بازار ارز و طلا تحویل گرفته بود، با وضعیت نابسامان‌تری تحویل داد تا در اردیبهشت ۱۴۰۰ نامزد سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شود.

شعار اصلی او بهبود معیشت مردم بود و می‌گفت «برای اقتصاد برنامه دارم و مطمئنم که قابل تحقق است». او که عضو حزب کارگزاران سازندگی است، برای فاصله گرفتن از وابستگی‌های حزبی و گروهی، خود را «صدای سوم» معرفی کرد که به گفته او «صدای بخش اعظم خاموش مردم است که به وضعیت موجود اعتراض دارند.»

عبدالناصر همتی و محسن مهرعلیزاده، دو نامزد غیر اصولگرا در میان هفت نفری بودند که شورای نگهبان صلاحیت آنها را تایید کرده بود.

روش‌های تبلیغاتی متفاوت آقای همتی، از جمله حضور همسرش سپیده شبستری، به عنوان نماینده او در یک برنامه تلویزیونی، و همین طور حملات او به رقبایش در مناظره‌های تلویزیونی خبرساز شد.

او از رد صلاحیت‌های گسترده در آن انتخابات انتقاد کرد و بدون به حساب آوردن محسن مهرعلیزاده -که در نهایت به نفع او کنار رفت- رقابت با پنج نامزد اصولگرا را «مبارزه ناعادلانه پنج به یک» خواند و خواهان حمایت مردم شد. پنج رقیب دیگر او ابراهیم رئیسی، سعید جلیلی، محسن رضایی، علیرضا زاکانی و امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی بودند.

آقای همتی در جریان مناظره‌ها حملات خود را روی ابراهیم رئیسی متمرکز کرد چون می‌گفت ««کاندیدای اصلی آقای رئیسی است و مابقی پوششی هستند.»

او آقای رئیسی و جریان اصولگرا را متهم کرد که «سال‌ها رابطه با خارج کشور را معطل کرده‌اند به خاطر این‌که به رابطه با دنیا اعتقادی ندارند.»

آقای همتی با اشاره به فضایی که برای تحریم انتخابات به وجود آمده بود از مردم ناراضی از وضعیت خواست برای «اعتراض» به او رای بدهند.

در مناظره آخر در پاسخ به انتقادهایی که از او به عنوان رئیس بانک مرکزی می‌شد، فهرستی از اسامی ۱۱ نفر از بدهکاران بزرگ بانکی را روی میز ابراهیم رئیسی گذاشت.

در نهایت این جنجال‌ها و هشتگ‌هایی مانند #موج_همتی چندان برای او کارساز نشد و با کسب هشت و نیم درصد آرا، در انتخاباتی با پایین‌ترین درصد مشارکت، در میان چهار نفری که در رقابت‌ها مانده بودند، سوم شد.

او که در این سه سال‌ بارها از سیاست‌های دولت ابراهیم رئیسی انتقاد کرده، بار دیگر با تکرار حرف‌ها و شعارهای قبلی، و انتقاد از وضعیت معیشتی مردم و افزایش شدید فقر، در انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری ۱۴۰۳ ثبت نام کرد و رد صلاحیت شد.

عبدالناصر همتی در یک نگاه