«الماس در گام لامینور» در آپارات

۱۸ مهر ۱۴۰۴ - ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵

این هفته در آپارات فیلم «الماس در گام لامینور» ساخته حسن صلح‌جو به نمایش در‌ می‌آید.

درباره فیلم «الماس در گام لامینور»

در «الماس در گام لامینور»، یک زوج هنرمند سلاخی شده، آشکارا و بی محابا از آن چه بر آنها در ایران رفته است، سخن می‌گویند.

این فیلم زندگی این دو نفر در روزهای اوج مبارزات زنان و نوجوانان ایران علیه حکومت جمهوری اسلامی در جریان جنبش مهسا را ثبت کرده است.

در عین حال الماس در گام لامینور داستان ناگفته مبارزه داریوش مهرجویی با سانسور در ایران هم هست.

در ۲۲ مهرماه سال ۱۴۰۲، داریوش مهرجویی، فیلمساز برجسته و شناخته‌شده بین‌المللی ایرانی و همسر فیلمنامه‌نویسش، وحیده محمدی‌فر، در خانه‌شان در ایران به به شکلی فجیع کشته شدند. چند ماه پیش از این واقعه، آقای مهرجویی به طور علنی و جسورانه علیه سانسور فیلم‌هایش اعتراض کرده بود.

این مستند با نمایش تصاویر نادر و صمیمی از مهرجویی و همسرش در آخرین ماه‌های زندگی‌شان، فرصتی منحصر به فرد برای تماشای زندگی یک هنرمند در جامعه‌ای بسته را فراهم می‌کند. در «الماس در گام لامینور»، یک فیلمساز به قتل رسیده درباره میراث خود در مبارزه با سانسور در کشورش صحبت می‌کند.

توضیح تصویر، نمایی از فیلم «الماس در گام لامینور»

ویژگی فیلم «الماس در گام لامینور»

مستند «الماس در گام لامینور» محصول سال ۱۴۰۳ است. فیلمبردای بخش‌های عمده این فیلم در استراسبورگ فرانسه و در زمان سفر داریوش مهرجویی و خانواده‌اش به این کشور در سال ۱۴۰۱انجام شده است. فیلمساز با ساخت این مستند موفق می شود در روایتی بسیار نزدیک و صمیمی زیست هنرمندانه یک فیلمساز و تقلا و مبارزه اش با سانسور را در یک جامعه بسته به خوبی به تصویر بکشد.

«فیلم الماس در گام لامینور» همچنین مروری موفق بر فیلم‌ها و اندیشه‌های داریوش مهرجویی به عنوان یک فیلمساز درخشان، پیشرو و منحصربه فرد در تاریخ سینمای ایران است.

دیدگاه کارگردان

''قتل یک هنرمند تنها از طریق فیزیکی اتفاق نمی‌افتد. هر بار که یک اندیشه سانسور می‌شود، در واقع فکری به قتل می‌رسد. داریوش مهرجویی پیش از قتل فیزیکی‌اش در هشتاد و سه سالگی، بارها و بارها سانسور شده بود...''

داریوش مهرجویی، پیشگام سینمای ایران و یکی از بانیان «موج نوی سینمای ایران»، در طول بیش از ۵۰ سال فعالیت خود، تأثیرات عمیقی بر هنر فیلمسازی در ایران گذاشت. فیلم پیشگامانه او «گاو» (۱۹۶۹) نقشی اساسی در شناساندن سینمای ایران به عرصه بین‌المللی ایفا کرد و نقطه عطفی بود که سینمای ایران را بر نقشه جهانی قرار داد.

وقتی این پروژه را آغاز کردم، هدفم ساختن پرتره‌ای از یک فیلمساز بزرگ بود که به مناسبت تولد ۸۴ سالگی او به نمایش درآید. در حین فیلمبرداری، جنبش «زن، زندگی، آزادی» در ایران آغاز شد که لایه‌ای دیگر به فیلم ما افزود، زیرا مهرجویی نظر قوی در مورد این جنبش داشت. با این حال، قتل تراژیک و ناگهانی مهرجویی به‌طور عمیقی تمرکز کارم را تغییر داد.

در جستجوی عمیق‌تر در زندگی و میراث او، متوجه شباهت‌های چشمگیر بین مبارزات او و دیگر هنرمندانی شدم که تحت رژیم‌های توتالیتر و در جوامع بسته زندگی می‌کنند. صرف‌نظر از اینکه چه کسی قدرت را در دست دارد، مبارزه اصلی این هنرمندان علیه سانسور است، چه نوع آشکاری که توسط مقامات اعمال می‌شود و چه فشارهای اجتماعی مخفیانه و به همان اندازه سرکوبگر که مانع بیان خلاق می‌شوند.

زندگی، هنر و مرگ تراژیک مهرجویی، سرنوشتی را منعکس می‌کند که اغلب هنرمندان مستقل در چنین محیط‌های سرکوبگر با آن روبرو می‌شوند. این درک مرا مجبور کرد که تمرکزم را تغییر دهم و به بررسی میراث سینمایی مهرجویی و روایت گسترده‌تر هنرمندی بپردازم که در جامعه‌ای که اغلب سعی در سرکوب صداهای مستقل و شجاع دارد، به سکوت کشانده شد.

توضیح تصویر، حسن صلح‌جو، فیلمساز - پوستر فیلم «الماس در گام لامینور»

درباره کارگردان

حسن صلح‌جو از سن ۱۶ سالگی ودر دوران دبیرستان، با هنرعکاسی و فیلمسازی در انجمن سینمای جوانان ایران آشنا شده و با عکس‌ها و فیلم‌های کوتاهش حضور موفقی در جشنواره‌های فیلم و عکس در دهه هفتاد در ایران داشته است. او با فیلم 'فصل شب' به عنوان بهترین فیلم جوایز متنوعی در جشنواره‌های داخلی به دست آورد و با این فیلم حضور موفقی هم در جشنواره‌های خارجی داشت. در آن سال‌ها شماری از عکس‌ها و فیلم‌های اودر جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی به نمایش درآمد، اما پس از مدتی به دلیل اعتراض به اعمال محدودیت و سانسور در نمایش فیلم‌های کوتاه از ادامه کار او در عرصه فیلمسازی جلوگیری شد. پس از آن او با گذراندن دوره عروسکی، دو مجموعه عروسکی را برای کودکان نوشت و در قالب گروه عروسکی جی جی بی جی برای تلویزیون دو سریال عروسکی ساخت. او پس از خروج از ایران، به بی بی سی فارسی پیوست و تحصیلات سینمایی خود را ادامه داد. در این سال‌ها او مستند های رادیویی و تلویزیونی زیادی ساخته و مسوولیت برنامه سینمایی آپارات را بر عهده داشته است.

لیست زیر اشاره ای دارد به برخی از ساخته‌های دیگر او به عنوان فیلمساز در سال‌های اخیر:

دختر ملا (۲۰۱۹)

داستان‌های ایرانی نیویورکی (۲۰۱۶)

تصویر نهان (۲۰۱۴)

بابا فیلم دارد (۲۰۱۳)

سیمین، ساکن جزیره سرگردانی (۲۰۱۲)

سنگی در آب بینداز (۲۰۱۱)

پرندگانی که در خواب دیده ام (۲۰۱۰)

در جستجوی درمانگر (۲۰۰۸)

سخن گفتن ماهی (۲۰۰۷)