شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
فرار از کرهشمالی؛ «من آزادی را در شلوار جین پارهپاره دیدم»
- نویسنده, هیوجونگ کیم
- شغل, بیبیسی کرهای
کانگ جیهیون و کوان بوم توانستند در کودکی و دهه ۱۹۹۰ در کره شمالی جدامانده از کشورهای دیگر جهان به موهبت لباس و دیویدیهای قاچاق علاقه خود به مد و لباس را بپرورند و زنده نگه دارند. اکنون کانگ و کوان پس از آنکه به ترتیب در سال ۲۰۰۹ و ۲۰۱۲ ازکره شمالی فرار کردند در کره جنوبی طراح مد هستند.
با شدت گرفتن کنترل دولت کره شمالی بر دسترسی به فرهنگ و اطلاعات خارج از این کشور، این دو زن در گفتگو با هیو یونگ کیم خبرنگار بیبیسی کره گفتند چون در کرهشمالی بزرگ شده بودند جرات نمیکردند به علاقهمندیهای خود بپردازند و آنها را پرورش دهند.
«چرا گداهای خارجی اینجا آمدهاند؟» این اولین واکنش کانگ جی هیون بود وقتی برای اولین بار فردی را دید که شلوار جین پاره مد روز پوشیده است.
او پانزده ساله بود و همراه پدرش به کنار دریاچه آسمان (چانجی به زبان کرهای) بر فراز کوه پکتو، بلندترین کوه کرهشمالی رفته بود.
آنها گروهی از گردشگران را دیدند که بعضی از آنها شلوار جین پاره پوشیده بودند.
خیال کردند شلوار جین نمادی از امپریالیسم آمریکاست و این افراد لابد آدمهای فقیری بودند که شلوارهای پاره پوشیده بودند. کانگ از دیدن چنین وضعیتی شگفتزده شده بود.
پدرش به او گفت: «امکان ندارد گردشگر خارجی که امکان چنین سفری را داشته باشد، فقیر باشد شاید این مدل شلوار پاره مد روز است؟»
اولین برخورد او با شلوار جین پاره مد روز باعث شد که دریابد آزادی چه معنایی دارد همچنان که در گفتگو با بیبیسی میگوید: «این همان لحظهای بود که زندگی مرا دگرگون کرد».
«باد زرد»
کنترل شدید کرهشمالی بر جریان آزاد اخبار و اطلاعات و فرهنگ خارج از این کشور موضوع تازهای نیست. کانگ در دوران کودکی و نوجوانی خود در کره شمالی هنوز میتوانست انواع لباسهای کوناگون را ببیند چون در آن دوران سرکوب به اندازه سالهای اخیر شدید نشده بود.
در دهه ۱۹۹۰، مادرش از نزدیک مرز لباسهایی میخرید که به طور قاچاق از چین و ژاپن وارد میشدند و آنها را به بازار میبرد تا بفروشد و بتواند در دوران قحطی فراگیر و بحران اقتصادی عمومی در کره شمالی زندگی را بگذراند.
کانگ در آن زمان میتوانست با بلوز و شلوارهایی با یراقدوزی توری ظریف و فانتزی بیرون برود.
«مسئولان در آن زمان هنوز کار تفتیش و بازرسی را شروع نکرده بودند این ماجراها از حدود سال ۲۰۰۰ شروع شد. روز به روز بیشتر نام «باد زرد» را میشنیدیم و سختگیریها و شدت عملها بیشتر میشد».
«باد زرد» اصطلاحی بود که مقامات کرهشمالی برای اشاره به «روند مبتذل و منحط» به ویژه مربوط به فرهنگ سرمایهداری استفاده میکردند.
کانگ به خاطر میآورد: «بازرسان دولتی سختگیریها و بازرسیها را انجام میدادند. اگر شلوار جین پوشیده بودی پاچههای شلوارت را قیچی میکردند و باید شلوار را به آنها تحویل میدادی».
پس از پایان دوران مدرسه کانگ مدتی به عنوان حسابدار مشغول کار شد و مدتی هم به شغل کتابداری مشغول شد اما آنچه از ته دل دوست داشت کار طراحی لباس بود. او در نهایت توانست به چین برود جایی که دیدن شلوارهای جین پاره مد روز و لباسهای بیآستین عادی بود.
«درابتدا فقط دلم میخواست کاری متفاوت با دیگران انجام دهم و هیچ قصد فرار نداشتم اما پس از مدتی دریافتم که باید برای تحقق رویاهایم به کره جنوبی بروم».
در سال ۲۰۰۹ و در ۲۰ سالگی کره شمالی را برای همیشه ترک کرد.
«من میخواستم آزادی و شادمانی را در لباسها بازیابم».
بازداشت به جرم پوشیدن شلوار دم پا گشاد
«خودم در کرهشمالی بودم اما دل و جانم در جاهای دیگر دنیا بود».
کوان بوم در گفتگو با بیبیسی کره از فیلمهایی که در دوران نوجوانی تماشا میکرد میگوید که چطور از چگونگی زندگی آدمهای دیگر بیرون از کره شمالی متعجب میشد.
«پدرم در جنگ با کره جنوبی اسیر جنگی بود. او به دلیل همین پیشینه هرگز نتوانست شغل مناسبی در کرهشمالی پیدا کند».
خوشبختانه مادر کوان به یاری بستگانش در چین توانست زندگی خوبی برای آنها فراهم کند. خانواده آنها تنها خانواده روستا بود که استطاعت مالکیت دستگاه پخش دیویدی داشت.
«کمکم همسایهها فیلمها و مجموعههای تلویزیونی کره جنوبی را به خانه ما میآوردند تا تماشا کنیم. پردههای ضخیم خانه را میکشیدیم و در قسمتهای مختلف سریال «پلکانی به سوی بهشت» و «زمستان سوناتا» غرق میشدیم...»
«من خودم را تصور میکردم که لباسهایی مثل لباس قهرمانان این فیلمها میپوشم».
یک بار گروهی از مأموران جلوی او را گرفتند و او را بازخواست کردند که چرا چنین لباسی پوشیده است.
کوان را سه روز بازداشت کردند. سرانجام مادر و پدرش جریمه درخواستی را پرداخت کردند و او آزاد شد.
اما این ماجرا فقط یکی از چندین باری است که کوان به دلیل نوع پوشاک خود بازخواست و بازجویی شده است.
در ۱۷سالگی او فرار کرد، ابتدا از رودخانه تومِن وارد چین شد و سپس در مسیری صعب و طولانی به سوی جنوب شرقی آسیا رفت و از آنجا در سال ۲۰۱۲ به کره جنوبی رسید.
«سرانجام به جایی رسیدم که میتوانستم شور و علاقه درونیام را بیان کنم».
کاهش پیشداوری در مورد فراریان
کانگ جی هیون پس از کسب مدرک مد و پوشاک از دانشگاه هانیانگ و کار در این عرصه، اکنون شرکت طراحی مد و لباس خودش را به نام «ایستوری» در کره جنوبی اداره میکند.
او با طراحان پوشاک با زمینهها و پیشینههای مشابه همکاری میکند. او و شرکتهای همکارش با بخشی از سود کار خود از افراد فراری از کره شمالی حمایت میکنند.
کانگ در وبسایت خود نوشته است: «بیشتر اوقات دیگران تصور میکنند مردم کره شمالی کمونیستهای بیعاطفهای هستند و تفاوتی میان تصویری که از رژیم این کشور دارند و مردم قائل نمیشوند. بسیاری از فراریان کرهشمالی تمایلی به آشکار کردن هویت خود ندارند و برای سازگاری با جامعه کره جنوبی با مشکلات فراوانی روبهرو هستند».
کانگ میخواهد با استفاده از ابزار طراحی مد این پیام را منتقل کند که افرادی مانند او هیچ فرقی با مردم عادی کره جنوبی ندارند.
کوان بوم به تازگی به عنوان طراح اصلی با یک شرکت مد و پوشاک همکاری میکند. او همچنین شرکت مد و پوشاک خودش به نام «جی بی» را افتتاح کرده است که عناصری از «هانبوک»، لباس سنتی کرهای را در پوشاک مدرن امروزی وارد کرده است.
کنترل و نظارت سفت و سخت
از دهه ۱۹۹۰ در کره شمالی پوشیدن شلوار جین ممنوع شد اما فقط در سالهای اخیر با افزایش فشار و سختگیری نسبت به فرهنگ خارجی این مقررات دوباره مطرح شده است.
در سال ۲۰۲۰ کره شمالی با ارائه «قانون مقابله با ایدئولوژی و فرهنگ ارتجاعی» برای هر فردی که به نوعی به اشاعه فرهنگ خارجی بپردازد مجازات اعدام تعیین کرد.
اوایل امسال گزارش شد نوجوانی به دلیل تماشا و پخش فیلمهای کرهجنوبی به ۱۲ سال کار با اعمال شاقه محکوم شده است.
در گزارش سال ۲۰۲۴ سازمان حقوق بشر کره شمالی که وزارت اتحاد کرهجنوبی در ماه ژوئن منتشر کرد آمده است که جوانی ۲۲ ساله به دلیل تماشا و به اشتراک گذاشتم فیلم و موسیقی کرهجنوبی به مجازات اعدام در ملاءعام محکوم شده است.
کوان میگوید مادرش که هنوز در کرهشمالی است این روزها هنگام مکالمه تلفنی بیشتر احتیاط میکند و نگران است که تماس آنها شنود شود و به دردسر بیفتد.
کارشناسان بر این باورند که کیم جونگ اون تلاش میکند که راه نفوذ فرهنگ کرهجنوبی و غرب را به جامعه کرهشمالی سد کند.
جونگ یونگ سون، استاد و پژوهشگر مؤسسه اتحاد علومانسانی دانشگاه کُنکوک میگوید:«رژیم کرهشمالی به دلیل حمایت از روسیه در معرض فشارهای خارجی شدیدی قرار گرفته است. رکود اقتصادی باعث شده است که وضعیت داخلی کشور بحرانی شود».
«تأثیر فرهنگ خارجی تهدیدی در برابر ایدئولوژی حاکم تلقی میشود که تمام اهالی کره شمالی باید وفاداری بیقید وشرطی نسبت به خاندان کیم داشته باشند».
«من فکر نمیکنم هیچ دورنمایی از بهبود اوضاع وجود داشته باشد».
برای کانگ و کوان رؤیاهای تازه در افق میدرخشند.
کانگ میگوید: «امیدوارم روزی مادرم بتواند لباسهایی را بپوشد که من طراحی کردهام و در برابر دیگران به آنها افتخار کند».
کوان میخواهد با بهرهگیری از طرح لباسهای سنتی کرهای مد جدیدی در جهان ابداع کند.
«گاهی فکر میکنم اگر تبدیل به یک فرد تأثیرگذار شوم آیا صدایم بهتر شنیده خواهد شد؟»
