هائیتی و اسرائيل در صدر فهرست «قتل‌های هدفمند خبرنگاران»

کمیته حفاظت از خبرنگاران، مستقر در نیویورک، در گزارش سال ۲۰۲۴ خود می‌گوید: «دو کشور کوچک هائيتی و اسرائيل مسئول بیشترین قتل‌های هدفمند خبرنگاران بدون رسیدگی هستند.» این نهاد گفته است که یک سال گذشته خونین‌ترین سال برای خبرنگاران در غزه و لبنان بوده است.

سازمان ملل متحد دوم نوامبر را روز بین‌المللی پایان دادن به مصونیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران نام‌گذاری کرده است.

کمیته حفاظت از خبرنگاران به همین مناسبت در گزارشی شاخص سالانه مصونیت از مجازات را منتشر کرده است، شاخصی که یک دوره ده ساله از ۱ سپتامبر ۲۰۱۴ تا ۳۱ اوت ۲۰۲۴ را پوشش می‌دهد.

گزارش کمیته حفاظت از خبرنگاران اسرائيل را به «قتل‌‌ هدفمند» خبرنگاران در غزه و لبنان متهم کرده و می‌گوید این کشور از سال ۲۰۰۸ قتل‌های هدفمند خبرنگاران را آغاز کرده است.

این کمیته می‌گوید در جنگ اسرائيل و غزه در حال تحقیق درباره قتل هدفمند احتمالی ۱۰ خبرنگار است، هرچند آمار آنها ممکن است به مراتب بیشتر باشد.

بنا به این گزارش «اسرائیل از زمان آغاز جنگ در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، شمار قابل توجه روزنامه‌نگار فلسطینی را کشته است.»

بنا به بررسی این کمیته در یک سال اخیر در غزه، کرانه باختری و لبنان دست‌کم ۱۳۴ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای کشته شده‌اند که مرگبارترین سال از ۱۹۹۲ تاکنون است. در میان خبرنگاران کشته شده ۱۲۶ خبرنگار فلسطینی، ۲ خبرنگار اسرائیلی و شش نفر هم لبنانی بوده‌اند.

کارلوس مارتینز د لا سرنا، مدیر برنامه کمیته حفاظت از خبرنگاران در نیویورک می‌گوید از زمان شروع جنگ در غزه، خبرنگاران سنگین‌ترین بها یعنی جانشان را برای تهیه گزارش پرداخته‌اند.

او افزود: «هر بار که یک خبرنگار کشته، مجروح، دستگیر یا مجبور به تبعید می‌شود، تکه‌هایی از حقیقت را از دست می‌دهیم. مسئولان این تلفات با محاکمه‌های دوگانه روبرو هستند: یکی تحت قوانین بین المللی و دیگری در برابر نگاه نابخشودنی تاریخ.»

دست‌‌کم «۲۲۰ مورد» بازداشت خبرنگاران در سه سال حکومت طالبان

در همین حال، مرکز خبرنگاران افغانستان می‌گوید طی ۲۳ سال گذشته «۱۲۸ خبرنگار و کارمند رسانه از جمله ۲۰ زن» در افغانستان جان خود را از دست داده‌اند و به دلیل «فرهنگ معافیت از مجازات» عدالت در بیشتر موارد اجرا نشده است.

این مرکز غیردولتی می‌گوید که در سه سال حکومت طالبان از آگست/اوت ۲۰۲۱ تا ۱۵ آگست/اوت ۲۰۲۴) «دست‌کم ۴۴۷ رویداد نقض حقوق خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ها» از جمله «سه کشته، ده‌ها مورد تهدید و خشونت و بیشتر از ۲۲۰ مورد بازداشت» را ثبت کرده است.

این مرکز در بیانیه‌اش «از حکومت طالبان نیز می‌خواهد عدالت را در مورد خبرنگاران قربانی تامین کند و ضمن احترام به حقوق بنیادی خبرنگاران و رسانه‌ها، مقرراتی که آزادی رسانه‌ها را به شکل بی‌سابقه‌ای محدود کرده است، لغو کند.»

اما حبیب غفران، سخنگوی وزارت فرهنگ طالبان می‌گوید این وزارت تلاش کرده که به مشکلات رسانه‌ها و خبرنگاران از جمله خشونت‌ها «رسیدگی صورت بگیرد.»

او افزوده است که سه سال گذشته حکومت آنها از «امن‌ترین سال‌ها برای خبرنگاران» بوده است و «ادعاهای خشونت علیه خبرنگاران که از آدرس‌های مختلف نشر شده، حقیقت ندارد.»

در همین حال، سازمان غیرانتفاعی «دفاع از جریان آزاد اطلاعات در ایران » می‌گوید ۳۰۸ مورد برخورد قضایی – امنیتی با روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای را در سال ۲۰۲۴ در ایران ثبت کرده است و هفت روزنامه‌نگار در زندان‌های ایران هستند.

سازمان گزارشگران بدون مرز چند ماه پیش در گزارش سالانه خود ایران و افغانستان را در قعر جدول آزادی مطبوعات در جهان قرار داد.

در گزارشی که این سازمان در ماه مه (اردیبهشت) درباره شاخص آزادی مطبوعات در جهان نشر کرد به وضعیت ۱۸۰ کشور جهان در این زمینه پرداخت و در رتبه بندی خود افغانستان را در جایگاه ۱۷۸ و ایران را در رتبه ۱۷۶ قرار داد.