فینال لیگ قهرمانان اروپا؛ مسابقه دو سر بُرد برای دورتموند

دورتموند-رئال مادرید؛ یک فینال غیرمنتظره در لیگ قهرمانان اروپا. دورتموند تیمی است که فصل اخیر بوندسلیگا را در رتبه پنجم و پایین‌تر از بایر لورکوزن، اشتوتگارت، بایرن مونیخ و لایپزیگ به پایان رساند.

رئال هم پس از آنکه پارسال از منچسترسیتی شکست خورد، این بار پیش از رویارویی با سیتی در یک چهارم نهایی، بخت کمتری برای صعودش نسبت به تیم پپ گواردیولا تصور می‌‌شد.

از منظری دیگر اما، دو تیمی که به صورت سنتی در لیگ قهرمانان تجربه ثبت نتایج خوب دارند، به فینال رسیده‌اند.

درباره رئال، که پرافتخارترین تیم لیگ قهرمانان اروپاست، نیاز به توضیح نیست. اما دورتموند هم در میان قدرت‌های متوسط فوتبال اروپا، در اغلب فصل‌های لیگ قهرمانان حضور داشته و پیش‌تر دو بار دیگر هم به فینال رسیده است.

در فصل ۱۹۹۷-۱۹۹۶ دورتموند در فینال این رقابت‌ها در ورزشگاه المپیک مونیخ مقابل یوونتوس قرار گرفت و سه بر یک به پیروزی رسید.

در آن دوره ستارگانی مثل زین‌الدین زیدان، کریستین ویری و الساندرو دل‌پیرو در ترکیب یووه حضور داشتند. اما دورتموند توانست با گل‌های هانس ریدله (دو گل) و توماس ریکن به پیروزی برسد. گل دل‌پیرو هم برای بازگرداندن یووه به بازی کافی نبود.

یازده سال پیش هم دورتموند با سرمربیگری یورگن کلوپ به فینال لیگ قهرمانان رسید و در یک بازی نزدیک مقابل بایرن مونیخ شکست خورد.

به این ترتیب این سومین فینال دورتموند در لیگ قهرمانان است، آن هم مقابل پرافتخارترین باشگاه این رقابت‌ها.

جدایی بنزما و پروژه تغییر در رئال

رئال مادرید درحالی به فینال رسیده که وقتی فصل شروع شد، بخت اول قهرمانی در لالیگا هم محسوب نمی‌شد.

کافی است به یاد بیاوریم که در تابستان ۲۰۲۳،وقتی کریم بنزما از رئال جدا شد، همه منتظر بودند یک مهاجم کلاسیک بزرگ و گران‌قیمت به سانتیاگو برنابئو برود، اما چنین نشد.

در آن روزها نام‌هایی مثل ویکتور اوسمینه، مهاجم ناپولی، و گونسالو راموس پرتغالی در رسانه‌ها مطرح بود. اما در عمل مشخص شد که فلورنتینو پرس قصد ندارد پول زیادی در جذب جانشین بنزما هزینه کند .

اوسمینه در ناپولی ماند و راموس هم از بنفیکا به پاری‌‌سن‌ژرمن پیوست. بنزما هم، که در فصل ۲۳-۲۰۲۲ در ۴۳ بازی، ۳۱ گل زده بود، کارش را با الاتحاد در عربستان آغاز کرد.

هنر کارلو آنچلوتی در سازگار کردن فرم بازی با نیروی انسانی و قابلیت‌های انفرادی بازیکنان، درست در همین موقعیت به کمک رئال آمد.

از یک سو به جای جذب مهاجم بزرگ و گرانقیمت، فقط خوسلو ۳۳ ساله از اسپانیول جذب شد و از سوی دیگر آنچلوتی برای جود بلینگام. هافبک هجومی تازه‌جذب‌شده، وظایفی ویژه‌ طراحی کرد.

آنچلوتی حدود ۱۵ سال قبل شکل بازی ویژه‌ای را در میلان طراحی و اجرا کرده بود: تیمی که یک هافبک طراح اما از نظر جسمی ضعیف به نام آندره پیرلو را داشت و چندین هافبک دونده و موفق در نبردها هم در آن حضور داشتند.

به این ترتیب آنچلوتی فرم خاصی را در میلان جا انداخت؛ آرایش ۱-۲-۳-۴ که بعدها به «آرایش کاج» معروف شد.

جدایی بنزما و پروژه تغییر در رئال

در این آرایش پیرلو در حالی به نزدیکترین هافبک به خط دفاع تبدیل شد که پیش‌تر در تیم دیگری، بازیکنی با خصوصیات پیرلو در آن پست ندیده بودیم.

جنارو گتوزو و آمبروزینی که از نظر خلاقیت و بازی با توپ، در سطح بسیار پایین‌تری نسبت به پیرلو بودند، جلوتر از او بازی می‌کردند و دو هافبک هجومی مثل کاکا و روی کاستا هم عقب‌تر از آندره‌آ شوچنکو بازی می‌کردند.

این بار هم رئال مادرید پس از جدایی بنزما، بازیکنانی به ظاهر نامتناسبی داشت و آنچلوتی بایست، مثل کاری که در میلان کرده بود، فرم بازی خاصی را انتخاب کند تا جای خالی بنزما پر شود و البته در جریان بازی رئال، توازن بین دفاع و حمله ایجاد شود.

سرمربی ایتالیایی این بار هم موفق به خلق و اجرای یک فرم تازه متناسب با قابلیت‌های بازیکنانش شد.

ایجاد تعادل با ۲-۲-۴ لوزی

به این ترتیب رئال را در همان نخستین بازی فصل لالیگا با آرایش ۲-۴-۴ لوزی دیدیم؛ با توجه به اینکه رئال چندین هافبک میانی سطح بالا مثل تونی کروس، آرولین شاومنی، ادواردو کاماوینگا، لوکا مودریچ، فدریکو والورده و بلینگام دارد و دو نیروی هجومی سرعتی این تیم مثل وینیسوس جونیور و رودریگو هم برای بازی به عنوان تنها مهاجم مرکزی مناسب نیستند، آنچلوتی تصمیم گرفت با سیستم ۲-۴-۴ لوزی، از یک سو ۴ نفر از هافبک‌های میانی نخبه خود را همزمان در ترکیب قرار دهد و وینیسیوس و رودریگو را هم کنار هم در خط حمله قرار دهد تا در شرایطی که رئال نمی‌توانست با یک مهاجم مرکزی بازی کند، از دو مهاجم سرعتی نزدیک به هم استفاده کند.

دو نکته دیگر هم برای اجرای مناسب سیستم ۲-۴-۴ لوزی، ضرورت داشت؛ از یک سو داشتن مدافعان کناری با گرایش و توانایی هجومی، که دنیل کاراواخال و فرلاند مندی می‌توانستند این نقش را بازی کنند.

از سوی دیگر داشتن یک هافبک هجومی با مهارت در دریبل‌زنی، اضافه شدن به مهاجمان در زمانبندی مناسب و ظرفیت گلزنی مناسب در طول فصل؛ قابلیت‌هایی که همگی در سطح بالا در شکل بازی بلینگام دیده می‌شد.

به این ترتیب آنچلوتی در همان هفته‌های ابتدایی لالیگا، نه تنها موفق به بازسازی فنی خود و ایجاد توازن و تعادلی تازه میان فاز دفاع و فاز حمله شد، بلکه به عنوان مدعی اول کسب قهرمانی لالیگا بازی می‌کرد.

از وسواس به ۲-۴-۴ تا انعطاف فرمی

جالب اینکه آنچلوتی همین چند روز پیش در آستانه برگزاری فینال لیگ قهرمانان، در گفت و گو با روزنامه تایمز درباره همین بخش در فلسفه مربیگری‌اش صحبت کرد: «در اوایل کار سرمربیگری خودم، یک ایده مرکزی در بعد فرمی داشتم؛ اینکه ۲-۴-۴ بازی کنم. به همین دلیل در پارما که بودم، فرصت جذب روبرتو باجو را رد کردم؛ تصمیمی که اشتباه من بود و از سر وسواس به ۲-۴-۴ این اشتباه را مرتکب شدم. به مرور فهمیدم که باید فرم بازی تیم را براساس ظرفیت‌های فنی بازیکنانم طراحی کنم و اصولا نباید به یک آرایش خاص یا یک شکل بازی وسواس داشته باشم».

آنجلوتی در ادامه می‌گوید:‌ «برای نمونه در لیگ قهرمانان چند فصل پیش با شاختار دونتسک بازی داشتیم که تیم خیلی خوبی بود. سرمربی تیمشان دزربی بود. من می‌دانستم که دزربی دوست دارد ما از بالای زمین کار پرسینگ را انجام بدهیم تا از خطوط اول دفاعی ما عبور کند. به بازیکنانم گفتم که ما در این بازی عقب می‌نشینیم و پرسینگ را انجام نمی‌دهیم، چون این چیزی است که حریف دوست دارد ما انجام بدهیم. همین رویکرد را هم در پیش گرفتیم و آن بازی را ۵ بر صفر بردیم».

ادین ترزیچ؛ از هواداری تا سرمربیگری دورتموند

در فینال لیگ قهرمانان هم انتظار می‌رود آنچلوتی فوتبالی متوازن را ارائه دهد. در ترکیب رئال انتظار غافلگیری‌های ویژه نمی‌رود. داوید آلابا و شاومنی مصدوم هستند و البته آندری لونین دروازه‌بان اوکراینی هم بیمار شده و شاید پس از ماه‌ها دوباره تیبوا کورتوا را در چارچوب دروازه رئال ببینیم.

دورتموند هم چند بازیکن مصدوم دارد که مهمترین آنها سباستین هالر است؛ مهاجم ساحل عاجی که پس از مبارزه با بیماری سرطان به ترکیب دورتموند برگشت و در دور رفت بوندسلیگا ۱۴ بازی انجام داد، مصدوم شد و پس از بهبود، به تازگی دوباره آسیب دیده است.

این یک فصل به یاد ماندنی برای دورتموند و هوادارانش است؛ پس از پایان آخرین بازی فصل گذشته، درحالی که دورتموند در آستانه قهرمانی بوندسلیگا، روی اشتباهات خودش فرصت قهرمانی را از دست داده بود، هواداران این تیم در ورزشگاه خانگی ادین ترزیچ را حسابی تشویق کردند و او هم حسابی گریه کرد؛ سرمربی ۴۱ ساله دورتموند که در شب فینال لیگ قهرمانان میان دورتموند و بایرن مونیخ در سال ۲۰۱۳ به عنوان هوادار دورتموند، با شال زرد رنگ در ورزشگاه حاضر شده بود و در سال ۲۰۱۸ به عنوان دستیار در تیم اول دورتموند کارش را آغاز کرد.

در ادامه ترزیچ مدیر ورزشی دورتموند شد اما از تابستان ۲۰۲۲ به عنوان سرمربی تیم اول کارش را آغاز کرد.

ترزیچ که دوره بازیگری ۴ ساله‌اش را در یک تیم کوچک به نام کلوپنبورگ با ۳۱ بازی و ۸ گل زده به پایان رسانده، در آلمان معروف است به مهارت ویژه در شناسایی و انتخاب بازیکنان جوان و تحلیل بازی حریفان.

مورد ویژه بلینگام، سانچو و فولکروگ

دورتموند در سبک بازی استحکام لورکوزن را ندارد و به خصوص در فاز دفاع تیم آسیب‌پذیری است اما کار بزرگی که ترزیچ انجام داده، شکل‌دهی یک تیم رقابتی در سطح اول اروپا با حداقل هزینه است.

همین تابستان گذشته بلینگام از دورتموند جدا شده و به رئال پیوسته و ترزیچ هزینه خاصی برای جانشینی او نکرده است.

در یک مورد خاص، ترزیچ یکی از بهترین بازیکنان تیمش به خصوص در لیگ قهرمانان اروپا یعنی جیدون سانچو را به عنوان بازیکن قرضی در اوایل فصل جاری از منچستریونایتد جذب کرده و او یکی از بهترین بازیکنان دورتموند در بخش دوم فصل در بوندسلیگا و لیگ قهرمانان اروپا بوده است.

از سوی دیگر اگر دورتموند قهرمان لیگ قهرمانان شود، ۲۰ میلیون یورو پاداش می‌گیرد اما در صورت قهرمانی رئال، یکی از بندهای قرارداد انتقال بلینگام به رئال مادرید فعال خواهد شد و براساس آن باشگاه رئال باید ۴۰ میلیون یورو به دورتموند پرداخت کند.

جذب نیکلاس فولکروگ مهاجم ۳۱ ساله از وردربرمن هم دیگر تصمیم مهم و مثبت ترزیچ بود؛ مهاجمی که خیلی دیر در آلمان به سطح اول رسید اما در چند سال اخیر آنقدر خوب کار کرده که در جام جهانی ۲۰۲۲ هم در دو بازی در ترکیب اصلی آلمان قرار گرفت.

فولکروگ در فصل جاری ۱۲ گل در بوندسلیگا زده و سه گل هم در لیگ قهرمانان ثبت کرده است.

کافی است یادآوری کنیم که مبلغ انتقال فولکروگ از وردربرمن به دورتموند ۱۵ میلیون یورو بوده است.

درواقع تجربه کاری ترزیچ به عنوان مدیر ورزشی، باعث شده او بتواند تصمیمات استراتژیک مناسبی در بازسازی دورتموند، با حداقل هزینه بگیرد.

تمرکز ترزیچ روی رکورد رئال

ترزیچ در سبک بازی، پافشاری روی حفظ مالکیت توپ و حتی پرسینگ شدید در نیمه زمین حریف ندارد اما هافبک‌ها و نیروهای هجومی این تیم در قطع پاس‌ها در نیمه حریف و طراحی حملات سریع، به محض بازپس گیری توپ مهارت دارند.

به عنوان نمونه دورتموند در دو بازی رفت و برگشت مقابل پی.اس.جی متوسط ۳۸ درصد مالکیت توپ را داشت اما ۷ ضربه در چارچوب زد.

تیم او با سیستم ۳-۳-۴ یا ۱-۲-۳-۴ بازی می‌کند و جولین برندت، سانچو و فولکروگ هسته کارهای هجومی این تیم را شکل می‌دهند.

مت هوملز که ۱۱ سال پیش در ترکیب دورتموند در فینال لیگ قهرمانان حضور داشت، این بار در کنار نیکو شلوتنبرگ در قلب دفاع قرار می‌گیرد. جولین ریرسن نروژی و یان متسن هلندی هم مدافعان راست و چپ خواهند بود. گرگور کوبل سوییسی که فصل خوبی هم با دورتموند داشته، در چارچوب دروازه قرار خواهد گرفت.

ترزیچ در آستانه این بازی، با یادآوری رکورد تاریخی رئال مادرید گفته: «آنها در ۴۰ سال اخیر، تنها تیم اروپا هستند که هر بار به فینال رسیده‌اند، پیروز شده‌اند. رئال ۸ بار در ۴۰ سال اخیر فینالیست لیگ قهرمانان شده و هر بار در فینال پیروز شده اما ما به ومبلی می‌رویم که این رکورد را خراب کنیم؛ کاری که توان انجامش را داریم.»

این فینالی خاص است؛ فینالی که دورتموند، در آن چه بازنده باشد، چه برنده، پاداش خوبی نصیبش خواهد شد.

بلینگام این فرصت را دارد که، در صورت قهرمانی با رئال مادرید، شانس انتخابش به عنوان بهترین بازیکن سال اروپا و جهان را بیشتر کند. آنچلوتی هم شاید برای چهارمین بار به عنوان سرمربی فاتح لیگ قهرمانان شود؛ افتخاری که پیش‌تر یک بار با میلان و دو بارهم با رئال مادرید به‌دست آورده است.