اسماعیل هنیه رئیس دفتر سیاسی حماس که بود؟

اسماعیل هنیه یک سیاستمدار فلسطینی و رئیس دفتر سیاسی حماس بود. رسانه‌های ایران و حماس بامداد چهارشنبه ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴ خبر دادند که او در محل اقامت خود در تهران کشته شده است. حماس اسرائیل را عامل این حمله معرفی کرد. او بعد از شرکت در مراسم سوگند مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران کشته شد.

اسماعیل هنیه نخست‌وزیر دهمین دولت فلسطینی بود.

اسرائیل سال ۱۹۸۹ هنیه را به مدت سه سال زندانی کرد و بعد از آن همراه تعداد دیگری از رهبران حماس او را به منطقه مرج الزهور در مرز لبنان و سرزمین‌های فلسطینی تبعید کرد.

او سال‌ها در قطر زندگی می‌کرد و مدت زیادی بود به نوار غزه سفر نکرده بود. اسماعیل هنیه در سال ۲۰۱۷ به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس انتخاب و جانشین خالد مشعل شد. اما نام او سال ۲۰۰۶ پس از پیروزی غیرمنتظره حماس در انتخابات پارلمانی و زمانی که به نخست‌وزیری دولت تشکیلات خودگردان فلسطینی رسید، در رسانه‌ها مطرح شد.

هنیه در سال ۱۹۶۲ در اردوگاه پناهندگان الشاطی در غرب شهر غزه به دنیا آمد. والدین او در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از خانه خود در نزدیک شهری که حالا در اسرائیل اشکلون نامیده می‌شود، فرار کرده بودند. او در دانشگاه اسلامی غزه به تحصیل ادبیات عربی پرداخت، و همان جا وارد فعالیت‌های سیاسی جریانات اسلامی شد.

او در سال ۱۹۸۷، همزمان با اعتراضات فلسطینیان موسوم به «انتفاضه» فارغ‌التحصیل شد. او در همان ایام به دلیل شرکت در اعتراضات مدت کوتاهی توسط اسرائیل بازداشت شد. در سال ۱۹۸۸، با ظهور حماس به عنوان یک «جنبش مقاومت» در غزه، او دوباره دستگیر و به مدت شش ماه زندانی شد.

سال بعد هم هنیه دوباره دستگیر و به سه سال زندان محکوم شد. پس از آزادی در سال ۱۹۹۲، اسرائیل او را همراه رهبران ارشد حماس، عبدالعزیز رنتیسی، محمود زهار و بیش از ۴۰۰ عضو دیگر به جنوب لبنان تبعید کرد. این افراد بیش از یک سال را در اردوگاه مرج الزهور سپری کردند و همانجا از طریق پوشش رسانه‌ای گسترده‌، در جهان شناخته شدند.

هنیه دسامبر ۱۹۹۳ به غزه بازگشت و به ریاست دانشگاه اسلامی منصوب شد.

در سال ۱۹۹۷ پس از آزاد شدن احمد یاسین بنیانگذار حماس از زندان، هنیه به عنوان رئیس دفتر او منصوب شد. رابطه نزدیک بین این دو، هنیه را به جایگاه بالاتری در این گروه ارتقا داد و او نماینده حماس در تشکیلات خودگردان فلسطینی شد.

در سپتامبر ۲۰۰۳، هنیه و احمد یاسین در یک حمله هوایی اسرائیل به یک ساختمان مسکونی در شهر غزه به طور جزئی زخمی شدند. این دو لحظاتی پیش از برخورد بمب، پس از شنیدن صدای هواپیمای اسرائیلی که نزدیک می‌شد، از ساختمان خارج شده بودند.

شش ماه بعد، احمد یاسین پس از نماز صبح در حالی که از مسجد خارج می‌شد، هدف حمله هلیکوپترهای جنگی اسرائیلی قرار گرفت و کشته شد.

رهبری دولت فلسطینی

در سال ۲۰۰۶ با وجود اینکه محمود زهار مسن‌ترین رهبر ارشد حماس در آن زمان محسوب می‌شد، هنیه رهبری کارزار انتخاباتی حماس برای انتخابات ۲۵ ژانویه را به عهده گرفت. در این انتخابات نامزدهای این گروه ۷۴ کرسی از ۱۳۲ کرسی در شورای قانونگذاری فلسطینی را از آن خود کردند.

در پی این پیروزی محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطینی از حماس خواست تا دولت جدید تشکیل دهد. اما هفته‌ها مذاکره برای تشکیل ائتلاف با گروه فلسطینی فتح و دیگر جناح‌های فلسطینی شکست خورد و هنیه مجبور شد دولتی عمدتاً متشکل از نیروهای نزدیک به خود و چند تکنوکرات تشکیل دهد.

هنیه هنگام ارائه برنامه دولت خود، از ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا خواست تا تهدیدهایشان را برای قطع کمک به تشکیلات خودگردان فلسطینی عملی نکنند. آنها کمک خود را به نفی خشونت و به رسمیت شناختن اسرائیل از طرف حماس مشروط کرده بودند.

او تأکید کرد که فلسطینی‌ها حق دارند به مبارزه خود برای استقلال ادامه دهند، اما در عین حال گفت که می‌خواهد با میانجی‌های بین‌المللی برای حل مناقشه گفتگو کند. او گفته بود: «دولت ما از هیچ تلاشی برای رسیدن به صلح عادلانه در منطقه، پایان دادن به اشغال و بازستاندن حقوق (فلسطینی‌ها) دریغ نخواهد کرد».

سال ۲۰۰۷ زمانی که گردان‌های قسام کنترل امنیتی نوار غزه را به دست گرفتند،‌ محمود عباس،‌ رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی، هنیه را برکنار کرد. اما او این تصمیم عباس را نپذیرفت و آن را غیرقانونی خواند. هنیه در آن زمان گفت که دولت او به انجام وظایفش ادامه خواهد داد و «مسئولیت‌های ملی خود در قبال مردم فلسطین را رها نخواهد کرد».

هنیه بعدها خواهان برقراری آشتی فلسطینی با جنبش فتح -به رهبری محمود عباس- شد و بارها اعلام کرد که حاضر است در چارچوب آشتی همه‌جانبه از مقام خود کناره‌گیری کند. او در نهایت دوم ژوئن سال ۲۰۱۴ این کار را کرد و به نفع رامی حمدالله از مقامش کناره گرفت.

در سال ۲۰۱۸، ایالات متحده آمریکا اسماعیل هنیه رهبر سیاسی جنبش اسلامی فلسطینی حماس را به عنوان تروریست طبقه‌بندی کرد و تحریم‌هایی علیه او اعمال کرد.

وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیه‌ای نوشت: «هنیه ارتباط نزدیکی با شاخه نظامی حماس دارد و حامی مبارزه مسلحانه، از جمله علیه غیرنظامیان بوده است». آمریکا همینطور هنیه را متهم کرد که «در حملات تروریستی علیه شهروندان اسرائیلی دست داشته است».

موضع او درباره حمله ۷ اکتبر حماس

پس از آغاز حمله ۷ اکتبر حماس موسوم به «طوفان الاقصی»، که در آن بیش از هزار و ۲۰۰ غیرنظامی و نظامی کشته و بیش از ۲۴۰ نفر ربوده شدند، ویدیویی منتشر شد که همه رسانه‌های جهان آن را منتشر کردند. در این ویدیو اسماعیل هنیه در دفتر خود در دوحه با دیگر اعضای بلندپایه این گروه در حال تماشای یکی از کانال‌های عربی دیده شد. تصاویر تلویزیونی نیروهای کتائب عزالدین القسام، شاخه نظامی حماس، را در حال تسخیر خودروهای نظامی اسرائیلی نشان می‌داد. او و همراهانش سپش نماز «شکر» خواندند.

از خانواده هنیه چه می‌دانیم؟

اسماعیل هنیه حدود شانزده سالگی با دختر عمویش آمال هنیه ازدواج کرد و آنها صاحب ۱۳ فرزند – هشت پسر و پنج دختر – شدند.

دختران هنیه عبارتند از سنا، متولد ۱۹۸۶، بثینه، متولد ۱۹۸۷، خوله، متولد ۱۹۹۲، لطیفه، متولد ۱۹۹۸ و ساره، متولد ۲۰۰۴.

هشت پسر او عبارت بودند از: عبدالسلام متولد ۱۹۸۱، همام متولد ۱۹۸۳، وسام متولد ۱۹۸۴، معاذ متولد ۱۹۸۵، عاد متولد ۱۹۹۴، حازم متولد ۱۹۹۴ و کشته شده در حمله اسرائیل. امیر متولد ۱۹۹۵ و کشته شده در حمله اسرائیل و محمد متولد ۱۹۹۶ و کشته شده در حمله اسرائیل.