جلسه شورای حکام؛ سه کشور اروپایی: پیشنهاد مشروط تمدید ضربالاجل مکانیسم ماشه همچنان روی میز است
منبع تصویر، Christian Bruna/Getty Images
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در سومین روز نشست فصلی خود برای اولین بار بعد از جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای ایران را در دستور کار قرار داد. در جریان بررسی پرونده ایران سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا در بیانیهای مشترک که در جلسه بررسی پرونده ایران خوانده شد گفتند که با وجود فعال شدن مکانیسم ماشه، اگر ایران شروط آنها را برآورده کند، بازگشت تحریمهای شورای امنیت میتواند به تعویق بیفتند .
در این بیانیه مشترک آنها گفتند که «نزدیک به دو هفته از زمان ارائه اطلاعیه به شورای امنیت برای فعالسازی مکانیسم ماشه گذشته است؛ اقدامی که یک بازه ۳۰ روزه را پیش از بازگرداندن قطعنامههای قبلاً تعلیقشده، آغاز کرد. سه کشور اروپایی (E3) به ایران و جامعه بینالمللی بهروشنی اعلام کردهاند که همچنان به دیپلماسی پایبند هستند. اکنون برعهده ایران است که بهسرعت گامهای عملی بردارد تا نشان دهد در یافتن یک راهحل دیپلماتیک جدی است و بهطور معنادار با پیشنهاد ما وارد تعامل شود؛ پیشنهادی که در طول بازه ۳۰ روزه پیش از اجرای مکانیسم ماشه همچنان روی میز باقی خواهد ماند.»
براساس این بیانیه آنها با اشاره به این پیشنهادات گفتند: «در ماه ژوئیه امسال، سه کشور اروپایی (E3) به ایران یک تمدید محدود و یکباره برای جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه پیشنهاد دادند، مشروط بر اینکه ایران موافقت کند مذاکرات مستقیم و بدون شرط با آمریکا را از سر بگیرد، به تعهدات الزامآور خود در چارچوب پادمانهای حقوقی بازگردد و به موضوع ذخایر اورانیوم با غنای بالا رسیدگی کند. این اقدامات، منصفانه و دستیافتنی بودند و هدفشان بازگرداندن نظارت کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر برنامه هستهای ایران بود؛ شرطی ضروری برای احیای یک روند دیپلماتیک جدی و پایدار. ایران تصمیم گرفت این پیشنهاد را نپذیرد.»
ماسیمو آپارو، معاون رافائل گروسی مدیرکل آژانس، نیز در پاسخ به پرسش بیبیسی فارسی مبنی بر اینکه آیا این امکان وجود دارد که «شیوهنامه» تازه میان ایران و آژانس که در مصر انجام شد بتواند سه کشور اروپایی را متقاعد کند تا ایده تمدید مکانیسم ماشه را دوباره مطرح کنند، گفت که باور دارد چنین احتمالی وجود دارد «اما تنها در صورتی که ایران این شیوهنامه تازه را بهطور کامل اجرا کند. او گفت که ایران باید عمل کند، نه فقط حرف بزند.»
کمی پیش نیز آمریکا و سه کشور اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) در بیانیه مشترک دیگری که در شورای حکام قرائت شد ابراز امیدواری کردند ایران فورا درخواستهای آقای گروسی را اجرا کند اما هشدار دادند «اگر این شورا تا نشست بعدی خود شاهد ازسرگیری کامل و جامع اجرای موافقتنامه پادمان نباشد، ما باید آماده باشیم ایران را پاسخگو کنیم.»
آنها افزودند: «امیدواریم ایران از این فرصت استفاده کند و فورا اقدامهای درخواستی مدیرکل را به اجرا بگذارد از جمله تهیه گزارشهای درباره اورانیوم غنیشده در سطوح مختلف، تأسیسات آسیبدیده، بهروزرسانی پرسشنامههای مربوط به اطلاعات طراحی و ازسرگیری کامل بازرسیهای آژانس در تمامی مراکز و تأسیسات هستهای مشمول پادمان در ایران، چه آسیبدیده باشند چه ندیده باشند.»
ساعاتی پیش از این عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفت کشورش «فعلا هیچ دسترسی به آژانس نمیدهد» و اجرای توافق را از جمله موکول به تحولات در جلسه شورای حکام کرد.
بررسی پرونده هستهای ایران در شورای حکام یک روز پس از توافق بین آقای عراقچی و رافائل گروسی مدیرکل آژانس، در مصر بر سر شیوه تازه بازرسیهای آژانس در ایران انجام شد.
مدیرکل آژانس در بازگشت از مصر در جلسه صبحگاهی شورای حکام در وین حاضر شد و خواستار اجرای فوری توافق دیروز با ایران شد.
آقای گروسی درباره دیدار و توافق روز گذشته با وزیر خارجه ایران گفت «برای ما دلگرمکننده بود که شاهد تمایل ایران برای عدم خروج از معاهده منع گسترش سلاح های هستهای و ادامه همکاری در چارچوب رژیم بینالمللی عدم اشاعه باشیم.»
مدیرکل آژانس گفت در جریان توافق اخیر، ایران بازرسی کامل از همه تاسیسات اتمی و گزارشدهی موردنیاز درباره تمام تأسیسات مورد حمله، از جمله مواد هستهای موجود در آنها را پذیرفته است. او خواستار اجرای فوری این توافق شد.
این توافق دیروز در قاهره و به میانجیگری بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر، انجام شد و طرفها پس از آن به دیدار عبدالفتاح سیسی، رئیسجمهور مصر، رفتند.
بهرنگ تاجدین، خبرنگار بیبیسی فارسی، که برای پوشش این نشست به وین رفته، میگوید از صحبتهای دیپلماتها به نظر میآید که تفاهمنامه ایران و آژانس شرایط را نسبت به یک هفته قبل تغییر قابل توجهی داده است.
به گفته او، این «شیوه.نامه» امکان موافقت اروپاییها با حرکت به سوی کاهش تنشها و مثلاً به تعویق انداختن بازگشت تحریمهای شورای امنیت را افزایش داده است؛ هر چند که همه این را منوط به پایبندی عملی ایران به این تفاهم میدانند. به نوعی از نظر آنها روزنه امید باز است، ولی توپ همچنان در زمین ایران است.
موضوعاتی که قرار است در وین بررسی شود هم تعهدات ایران به آژانس و هم نحوه اجرای تعهدات ایران بر اساس توافق برجام است.
پیش از این سه کشور اروپایی روند بازگشت تحریمهای شورای امنیت را آغاز کردند اما ایران امیدوار است با توافق جدید با آژانس این اقدام متوقف شود.
رضا نجفی، سفیر ایران در آژانس، امروز (جهارشنبه) در سخنرانی در شورای حکام گفت آغاز روند بازگشت تحریم های شورای امنیت توسط سه کشور اروپایی را محکوم کرد و گفت این اقدام «فضای گفتوگوی سازنده را به شدت محدود کرده است.»
خبرنگار بیبیسی از نماینده ارشد یک کشور اروپایی در مقر آژانس پرسید آیا این شیوهنامه ممکن است باعث شود سه کشور اروپایی و ایالات متحده به پیشنویس قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین اجازه تصویب بدهند و در نتیجه تمدید ششماهه قطعنامه ۲۲۳۱ تضمین شود؟
او پاسخ داد: «هنوز هیچ جزئیاتی از آن چه توافق شده در دست نیست، بنابراین در این مرحله تقریباً غیرممکن است بتوان پاسخی قطعی داد. اما اگر قرار باشد مکانیسم ماشه تمدید شود، که در این مرحله بعید به نظر میرسد، در شورای امنیت قطعنامه جدید و مناسب دیگری ارائه خواهد شد.»
عراقچی: به آژانس الان دسترسی نمیدهیم
منبع تصویر، Reuters
آقای عراقچی درباره توافق دیروز با آقای گروسی گفت: «باید تاکید کنم بر اساس این توافق هیچ دسترسی به بازرسان آژانس الان داده نمی شود.»
یک دیپلمات ارشد فرانسوی پس از این به خبرگزاری فرانسه گفت که ایران باید «در اسرع وقت» دسترسی بازرسان آژانس را مطابق با توافق میان دو طرف برای از سرگیری همکاری فراهم کند.
وزیر خارجه ایران که پس از مصر به تونس سفر کرد به تلویزیون ایران گفت: «نفس این توافق هیچ دسترسی ایجاد نمیکند. براساس گزارش هایی که ایران بعدا خواهد داد نوع دسترسیها باید در زمان خودش مورد مذاکره قرار بگیرد.»
«اعتبار این توافق تا وقتی است که هیچ اقدام خصمانهای از جمله فعال شدن سازوکار موسوم به ماشه علیه ایران صورت نگیرد. فکر میکنم برخوردهایی که در شورای حکام نسبت به این موضوع خواهد شد بسیار تعیین کننده است.»
ایران میگوید این توافق بر اساس «قانون الزام دولت ایران به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» است که یک روز پس از آتشبس با اسرائیل، در مجلس شورای اسلامی تصویب شد.
مصر که میانجی ایران و آژانس بوده، ابراز امیدواری کرده است که این توافق «آغاز واقعی یک رابطه جدید میان دو طرف باشد.» چین هم از این توافق استقبال کرده است.
این نخستین دیدار سطح بالا میان ایران و آژانس از زمان تعلیق همکاری تهران با این نهاد پس از جنگ ۱۲ روزه بود. تأسیسات هستهای ایران طی این جنگ هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفت.
آخرین بازرسیهای آژانس از تاسیسات اتمی ایران مربوط به یک روز پیش از حملات اسرائیل به ایران است. بازرسان فقط از نیروگاه اتمی بوشهر بازدید کردهاند و در ایران حضور ندارند.
ایران آژانس را متهم کرده بود در محکوم کردن حملات اسرائیل و آمریکا کوتاهی کرده است.
