دیدار ترامپ و پوتین؛ چرا در آلاسکا و چرا بدون زلنسکی؟

    • نویسنده, بی‌بی‌سی

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید روز جمعه با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، دیدار می‌کند؛ اقدامی که بخشی از تلاش‌های چندماهه او برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین است.

این تازه‌ترین گام در مسیر تلاش ترامپ برای پایان جنگ است. سه دور گفت‌وگو میان روسیه و اوکراین که به درخواست ترامپ در تابستان امسال برگزار شد، هنوز دو طرف را به صلح نزدیک نکرده است.

چرا پوتین و ترامپ دیدار می‌کنند؟

پیش از آن‌که ترامپ در ماه ژانویه به قدرت برسد، وعده داده بود که جنگ روسیه در اوکراین را پایان خواهد داد و چندین بار گفته بود که ظرف ۲۴ ساعت پس از آغاز ریاست‌جمهوری‌اش به آن پایان می‌دهد.

از آن زمان، دولت او سخت تلاش کرده تا جلوی جنگ را بگیرد، اما به موفقیتی دست پیدا نکرده است.

در ابتدا، این گفت‌وگوها امیدواری‌هایی ایجاد کرد اما این حس خوش‌بینی کم‌رنگ شد.

ماه گذشته، ترامپ به بی‌بی‌سی گفت که پس از چندین دیدار استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا، با پوتین، از عملکرد رهبر روسیه ناامید شده است.

با افزایش این ناامیدی، ترامپ مهلتی برای پوتین تعیین کرد تا با آتش‌بس فوری موافقت کند وگرنه با تحریم‌های شدیدتر آمریکا مواجه شود.

همزمان با پایان این مهلت، ترامپ به جای اعلام تحریم‌های بیشتر، گفت که او و پوتین جمعه آینده، ۱۵ اوت، به صورت حضوری دیدار خواهند کرد.

به گفته ترامپ، این دیدار پس از گفت‌وگوهای «بسیار ثمربخش» ویتکاف با پوتین در مسکو برنامه‌ریزی شد.

محل برگزاری دیدار کجاست؟

در حالی‌که مکان‌هایی مانند رم، مجارستان و حتی امارات متحده عربی برای این دیدار مطرح شده بود، انتخاب نهایی بسیار به رئیس‌جمهور آمریکا نزدیک‌تر بود.

ترامپ در شبکه اجتماعی خود، «تروث سوشال»، نوشت که دیدار او با پوتین روز ۱۵ اوت در «ایالت بزرگ آلاسکا» برگزار خواهد شد.

او گفت: «جزئیات بیشتر بعدا اعلام می‌شود.»

ترامپ پیش‌تر گفته بود که محل دیدار «به دلایل متعدد بسیار محبوب» خواهد بود.

مکان دقیق دیدار در آلاسکا هنوز اعلام نشده است.

آیا اوکراین در دیدار حضور خواهد داشت؟

به نظر نمی‌رسد چنین باشد، هرچند گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی حاکی از آن است که در صورت موفقیت این دیدار، ممکن است جلسه‌ای سه‌جانبه با حضور ترامپ، پوتین و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، برگزار شود.

هنوز مشخص نیست چه کسان دیگری جز ترامپ و پوتین در این نشست حضور خواهند داشت.

زلنسکی ماه‌هاست از آمریکا خواسته که اروپا را در این مذاکرات وارد کند تا رویکرد سخت‌گیرانه‌تری در برابر مسکو شکل بگیرد.

زلنسکی گفته است: «جنگ در اروپا است، اوکراین بخشی جدایی‌ناپذیر از اروپا است و ما در حال مذاکره برای پیوستن به اتحادیه اروپا هستیم. بنابراین، اروپا باید در این روندها حضور داشته باشد.»

ترامپ و زلنسکی و همچنین رهبران اروپایی با یکدیگر در تماس بودند.

پس از دیدار فرستاده ویژه‌اش با پوتین در روسیه، ترامپ با رهبران اروپایی گفت‌وگو کرد و آنها را از برنامه‌اش برای دیدار با پوتین و مذاکره درباره یک توافق احتمالی صلح مطلع کرد.

زلنسکی گفت روز سه‌شنبه «گفت‌وگویی ثمربخش» با ترامپ داشته و به او گفته است که روسیه «وحشیگری حملات خود» را افزایش داده است.

رئیس‌جمهور اوکراین همچنین پیش‌تر گفته بود که هیچ توافقی با کرملین بدون مشارکت اوکراین را نخواهد پذیرفت.

متحدان اوکراین چه می‌گویند؟

متحدان اروپایی تاکید کرده‌اند که هر گفت‌وگوی صلحی با روسیه باید شامل کی‌یف باشد.

این موضع در بیانیه مشترک رهبران بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، آلمان، لهستان، فنلاند و کمیسیون اروپا آمده است.

یک مقام کاخ سفید گفته که ترامپ مایل است دیداری سه‌جانبه با حضور زلنسکی برگزار کند، اما فعلا این نشست همان دیدار ترامپ و پوتین است که در ابتدا از سوی رهبر روسیه درخواست شده بود.

زلنسکی هر توافق بدون حضور کی‌یف را رد کرده است.

ترامپ پیش‌تر گفته بود که ممکن است ابتدا تنها با پوتین دیدار کند و به خبرنگاران گفته بود که قصد دارد «با روسیه آغاز کند».

اما رئیس‌جمهور آمریکا همچنین گفته که «شانس» برگزاری یک نشست سه‌ جانبه با پوتین و زلنسکی وجود دارد.

این‌ که پوتین با چنین دیداری موافقت کند یا نه، مشخص نیست. او تاکنون چندین بار از گفت‌وگوی مستقیم خودداری کرده و از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار به اوکراین بیش از سه سال پیش، این دو رهبر رودررو دیدار نکرده‌اند.

دو طرف از این دیدار چه می‌خواهند؟

ترامپ بارها هدف خود را روشن کرده است: پایان دادن به جنگ که یکی از وعده‌های انتخاباتی‌ او بود.

او گفت: «هر کاری بتوانم برای متوقف کردن کشتار انجام خواهم داد.»

رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شده توافق بین دو کشور «بسیار نزدیک» است.

هرچند هر دو کشور می‌گویند که خواستار پایان جنگ هستند، اما اوکراین و روسیه چیزهایی می‌خواهند که طرف مقابل به شدت با آن مخالف است.

اوکراین قاطعانه اعلام کرده که کنترل روسیه بر مناطقی که تصرف کرده، به‌ویژه کریمه را نخواهد پذیرفت.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، این ایده را به‌طور کامل رد کرده و گفته است: «چیزی برای گفت‌وگو وجود ندارد. این برخلاف قانون اساسی ماست.»

تاکنون پوتین از خواسته‌های حداکثری خود درباره قلمرو، بی‌طرفی اوکراین و اندازه آینده ارتش آن کوتاه نیامده است.

او بخشی از دلیل حمله‌اش را باور به غربی شدن اوکراین و اتهام به ائتلاف دفاعی غرب، ناتو، برای استفاده از این کشور به عنوان پایگاهی برای نزدیک کردن نیروهایش به مرزهای روسیه اعلام کرده است.

با این حال، کاخ سفید تلاش دارد با یک طرح احتمالی هر دو طرف را راضی کند.

به گزارش شبکه همکار بی‌بی‌سی، «سی‌بی‌اس نیوز»، دولت ترامپ در حال تلاش برای متقاعد کردن رهبران اروپایی به پذیرش توافق آتش‌بسی است که بخش‌هایی از خاک اوکراین را به روسیه واگذار کند.

بر اساس منابع آگاه، این توافق به روسیه اجازه می‌دهد شبه‌جزیره کریمه را در کنترل خود نگه دارد و منطقه دونباس در شرق اوکراین، شامل دونتسک و لوهانسک، را تصرف کند.

روسیه در سال ۲۰۱۴ به ‌طور غیرقانونی کریمه را اشغال کرد و نیروهایش بر بیشتر منطقه دونباس مسلط هستند.

طبق این طرح، روسیه باید از مناطق خرسون و زاپوریژیا، که در حال حاضر بخشی از کنترل نظامی آن را در دست دارد، عقب‌نشینی کند.

ترامپ به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «تبادل سرزمین‌هایی به نفع هر دو طرف انجام خواهد شد، ولی یا بعدتر یا فردا درباره آن صحبت خواهیم کرد.»

چرا دیدار در آلاسکا برگزار می‌شود؟

دلایل متعددی وجود دارد.

این منطقه خاک آمریکا است که کار مسائل امنیتی را به شکل چشمگیری ساده‌تر می‌کند.

همچنین این انتخاب، ترامپ را در موقعیت میزبانی همتای روس خود در سرزمینی قرار می‌دهد که آمریکا بیش از یک قرن و نیم پیش از روسیه خریداری کرده بود.

یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور روسیه گفت که این مکان «کاملا منطقی» است و تاکید کرد که دو کشور همسایه هستند و تنگه برینگ آنها را جدا می‌کند.

او افزود: «روسیه و آمریکا همسایگان نزدیکی هستند که با هم مرز دارند. منطقی است که هیئت ما به سادگی از تنگه برینگ پرواز کند و چنین نشست مهم و مورد انتظاری میان رهبران دو کشور در آلاسکا برگزار شود.»

آخرین بار که آلاسکا میزبان یک رویداد دیپلماتیک مهم آمریکا شد، مارس ۲۰۲۱ بود؛ زمانی که تیم تازه منصوب‌شده سیاست خارجی و امنیت ملی جو بایدن با همتایان چینی خود در انکوریج دیدار کردند.

آن نشست با اتهام چینی‌ها به آمریکایی‌ها مبنی بر «تحقیر و ریاکاری» به شکلی تند به پایان رسید.

به گفته ناظران، انتخاب آلاسکا دلایل مهم دیگری نیز دارد.

آمریکا عضو دادگاه کیفری بین‌المللی که حکم بازداشت پوتین را صادر کرده، نیست و صلاحیت آن را به رسمیت نمی‌شناسد و به همین خاطر هیچ خطری مبنی بر دستگیری او در صورت سفر به آنجا برای مذاکرات وجود ندارد.

دیدارهای مستقیم قبلی چگونه بوده است؟

ترامپ و پوتین در فوریه امسال برای نخستین بار از زمان تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، به صورت تلفنی گفت‌وگو کردند.

اندکی پس از آن تماس، ترامپ اعلام کرد که گفت‌وگوهایی میان روسیه و آمریکا آغاز خواهد شد که به‌طور بحث‌برانگیزی، اوکراین را کنار می‌گذاشت.

دو رهبر همچنین توافق کردند که به کشورهای یکدیگر سفر کنند.

آخرین بار که یک رئیس‌جمهور آمریکا به‌طور حضوری با پوتین دیدار کرد، سال ۲۰۲۱ و پیش از حمله روسیه به اوکراین بود؛ زمانی که جو بایدن در نشست ژنو سوئیس با رئیس‌جمهور روسیه ملاقات کرد.