حمله به پایگاه نظامی آمریکا در اردن؛ گزینه‌های آمریکا برای واکنش چیست؟

جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، قول داده است که به حمله مرگبار روز یکشنبه به پایگاه نظامی آمریکا در اردن پاسخ قاطعانه بدهد. اما چالش پیش روی ایالات متحده تعادل مناسب بین بازدارندگی و تشدید تنش است.

عدم اقدام قاطعانه شاید به ارسال پیامی از سر ضعف تعبیر شود که فقط مشوق حملات بیشتر خواهد شد. اقدام بیش از حد قاطعانه هم ممکن است به تشدید تنش با ایران و متحدانش منجر شود.

پس گزینه‌های آمریکا چیست و چگونه عمل می‌کنند؟

ایالات متحده در حال حاضر تعدادی گزینه نظامی برای انتخاب دارد که وزارت دفاع، سیا و آژانس امنیت ملی آن‌ها را مطرح کرده‌اند.

این گزینه‌ها به شورای امنیت ملی و سیاست‌گذاران ارائه می‌شود و رئیس جمهوری تصمیم نهایی را می گیرد و گزینه انتخابی را تایید می‌کند.

گزینه ۱: به پایگاه‌‌ها و فرماندهان گروه‌های متحد ایران ضربه بزند

این بدیهی‌ترین گزینه‌ است که در گذشته هم از آن استفاده شده است.

تعداد زیادی پایگاه، انبار تسلیحات و مرکز آموزشی متعلق به هزاران شبه‌نظامی تحت حمایت ایران در سراسر عراق و سوریه وجود دارد. این شبه‌نظامیان را نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آموزش می‌دهد و تجهیز و تأمین مالی می‌کند اما لزوما هدایت‌کننده آنها نیست.

آمریکا می‌داند که آنها چه کسانی و کجا هستند و به‌راحتی می‌تواند با موشک‌های دقیق‌تر، پایگاه‌هایشان را هدف قرار دهد اما این تدبیر هنوز نتوانسته است شبه‌نظامیانی را که از ۷ اکتبر تاکنون بیش از ۱۷۰ بار به پایگاه‌های آمریکا در منطقه حمله کرده‌اند از ادامه این حملات بازدارد.

گروهی که خود را مقاومت اسلامی در عراق می‌نامد، مسئولیت حمله روز یکشنبه را بر عهده گرفته است.

این یک اصطلاح کلی برای تعدادی از گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت ایران است، که برخی از آنها، از قضا، قبلا در کنار آمریکا علیه دشمن مشترک، یعنی داعش در منطقه جنگیده‌اند.

آنها اهداف مشترکی با ایران دارند که عبارت است از بیرون راندن ارتش آمریکا از عراق و سوریه و مجازاتش برای حمایت نظامی از اسرائیل.

گزینه ۲: به ایران ضربه بزند

این واکنش باعث تشدید شدید تنش خواهد شد و گزینه‌ای نیست که آمریکا به‌سادگی به سراغ آن برود.

بنابراین، انتخاب این راه بسیار بعید است، هر چند غیرقابل تصور هم نیست که آمریکا برای انتقام‌جویی به اهدافی در قلمرو حکومت ایران ضربه بزند.

نه آمریکا و نه ایران مایل به ورود به یک جنگ تمام عیار نیستند. هر دو هم این را گفته‌اند. واکنش ایران شاید تلاش برای بستن تنگه حیاتی هرمز باشد که ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از راه آن به خارج جریان دارد.

چنین واکنشی تاثیری مخرب بر اقتصاد جهان خواهد داشت؛ قیمت‌ها را افزایش می‌دهد و تقریبا به احتمال زیاد به بخت جو بایدن برای پیروزی در انتخابات ماه نوامبر آمریکا آسیب می‌رساند.

یک گزینه دیگر این است که آمریکا فرماندهان ارشد سپاه پاسداران را در عراق یا سوریه هدف قرار دهد.

سابقه‌ای در این زمینه هست. قابل‌توجه‌ترین آن چهار سال پیش، در ژانویه ۲۰۲۰، بود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، دستور حمله پهپادی به قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را صادر کرد و او در بغداد کشته شد. اما این گزینه هم شاید واکنش خطرناک ایران را در پی داشته باشد.

گزینه ۳: واکنشی نشان ندهد

در تشکیلات حکومتی آمریکا هستند کسانی که استدلال می‌کنند که با توجه به تنش‌های فعلی در خاورمیانه، ضربه زدن به منافع ایران، به‌ویژه در سال انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا، غیرمسئولانه خواهد بود.

سنتکام، واحد نظامی ایالات متحده که خاورمیانه را پوشش می‌دهد، در حال حاضر درگیر مبارزه با حملات حوثی‌ها به کشتیرانی در دریای سرخ و خلیج عدن است. آمریکا همچنین به درخواست‌های متحدانش در منطقه توجه می‌کند که خواستار درگیری گسترده‌تری در خاورمیانه نیستند.

اما این دیدگاه را احتمالا کسانی محکوم می‌کنند که می‌گویند سیاست بازدارندگی آمریکا تا به امروز شکست خورده است.

چنین رویکردی به بی‌میلی دولت آمریکا به پاسخگویی جدی به کسانی تعبیر خواهد شد که به پایگاه‌هایش حمله می‌کنند و تنها باعث تشویق آنها به افزایش حملات می‌شود.

در همه این گزینه‌ها عامل زمان هم وجود دارد.

بعضی استدلال می‌کنند که واکنش شدید آمریکا ممکن است در دراز مدت لازم و حتی مفید نباشد.

اول اینکه حملات شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران نسبت به قبل از جنگ اسرائیل و حماس در غزه شدت گرفته است. هنگامی که عملیات اسرائیل در غزه به پایان برسد، تنش‌ها در منطقه ممکن است فروکش کند، اگرچه اسرائیل هشدار داده که این جنگ ممکن است ماه‌ها ادامه یابد.

ثانیا، برخی از مقامات آمریکا خواستار کاهش حضور نظامی این کشور در خاورمیانه هستند. هنگامی که دونالد ترامپ رئیس جمهور بود، مقامات نظامی و اطلاعاتی او را متقاعد کردند که همه نیروهای آمریکا را از سوریه خارج نکند. این نیروها به کردهای سوریه کمک می‌کردند تا از بازگشت داعش جلوگیری کنند.

این احتمال وجود دارد که اگر ترامپ سال دیگر به کاخ سفید بازگردد، تصمیم بگیرد حضور آمریکا در عراق و سوریه را کم کند. این اقدام باب میل ایران خواهد بود تا آنچه را که می‌خواهد به دست آورد.