دو سال روابط اسلام‌آباد با طالبان؛ «پاکستان قمار خود روی طالبان را باخته است»

در طول دو سال گذشته که طالبان برای بار دوم قدرت را در افغانستان در دست گرفته است، روابط اسلام آباد با حکومت این گروه که زمانی بسیار نزدیک بود، با فراز و فرودهای غیرمنتظره‌ای مواجه بوده است. اسلام آباد در نظر بسیاری به شمول سیاستمدارن افغان و خارجی، عمده ترین حامی «تحریک طالبان افغان» بود.

افزایش حملات خونبار شبه نظامیان «تحریک طالبان پاکستان» (تی‌تی‌پی)، درپی شکست مذاکرات صلح این گروه با اسلام‌آباد با میانجیگری حکومت طالبان در کابل، روابط کابل و اسلام آباد را به شدت پرتنش کرد.

اما محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، در یک سخنرانی به مناسبت دومین سال به قدرت رسیدن طالبان در وزارت دفاع گفت: «هیچ کشوری نباید بی‌کفایتی و ناکامی خود در تامین امنیت را به گردن ما بیندازد».

بیشتر سیاستمداران پاکستانی در پی تصرف مجدد قدرت از سوی طالبان افغان در ۱۵ اگست سال ۲۰۲۱ در افغانستان این رویداد را به مثابه روی کارآمدن نظامی در افغانستان استقبال کردند که دیگر رقیب دیرینه این کشور هند جای پایی در آن نخواهد داشت.

پاکستان از نخستین معدود کشورهایی بود که اجازه فعالیت سفارت طالبان را در خاکش داد و به نحوی وارد تعامل و دوستی با حکومت طالبان شد و در محافل بین‌المللی از تعامل با حکومت طالبان و حتی رسمیت آن دفاع کرد.

تنها چند روز پیش از تشکیل کابینه «سرپرست» حکومت طالبان حضور غیرمنتظره ژنرال فیض حمید، رئيس آی‌اس‌آی، مقام ارشد استخباراتی ارتش پاکستان در کابل سرخط روزنامه‌های جهان شد.

سفری که گفته شده بود وی در کابل با مقام‌های ارشد طالبان در مورد تشکیل کابینه صحبت کرد.

حضور ژنرال فیض در کابل بیشتر از هر چیز دیگری حاوی یک پیام سمبولیک بود، به این معنا که پاکستان در رقابت بر سر کنترل افغانستان علیه همه، به ویژه هند پیروز شده است.

هنگامی که طالبان در سال ۲۰۲۱ کابل را تصرف کرد، عمران خان، نخست‌وزیر وقت پاکستان، اعلام کرد که این گروه «زنجیرهای بردگی را در افغانستان شکستند».

در گذشته نیز پشتیبانی سازمان استخبارات نظامی ارتش پاکستان موسوم به آی‌آس‌آی از گروه طالبان همواره موضوعی جنجالی و خبرساز بوده است.

محمداکرام اندیشمند کارشناس و نویسنده در مورد روابط افغانستان و پاکستان می‌گوید پیروزی طالبان در افغانستان انتظارات این کشور را در قبال استراتژی آن در افغانستان بر آورده نکرده است و به گفته او، حکومت طالبان در حال حاضر عین سیاست دولت سابق افغانستان در قبال پاکستان را دنبال می‌کند.

منصور احمدخان سفیر سابق پاکستان در کابل در مقاله‌ای‌ که به مناسبت دومین سالگرد پیروزی طالبان در افغانستان بر ضرورت مبارزه با گروه‌های تروریستی مانند طالبان پاکستانی یا سایر سازمان‌هایی ابراز نگرانی کرده است که به قول وی از خاک افغانستان برای انجام حملات تروریستی در داخل پاکستان استفاده می‌کنند.

وی در این مقاله که در نشریه عرب نیوز منتشر شد گفته است همسایگان افغانستان مانند چین و کشورهای آسیای میانه نیز نگران حضور گروه هایی تندروی در افغانستان تحت حاکمیت طالبان افغان اند.

آقای منصور در این مقاله خواستار ایجاد یک چارچوب جدید منطقه‌ای و عملی برای مبارزه با تروریسم در درازمدت شده است.

هر چند سال گذشته حکومت طالبان رهبری مذاکرات صلح میان طالبان پاکستانی و اسلام آباد را در افغانستان برای ماه‌ها برعهده گرفت اما این مذاکرات عاقبت بی‌نتیجه پایان یافت و تی‌تی‌پی به اعضای خود در سراسر پاکستان دستور داد تا اهداف دولتی این کشور را مورد حمله قرار بدهند.

دستوری که به گفته مقام‌های نظامی پاکستان پس از یک آتش بس موقت حاکی از افزایش بی‌سابقه فعالیت این گروه در داخل خاک آن کشور است.

در یک سال گذشته ده‌ها حمله علیه نیروهای پلیس و ارتش پاکستان در ایالت خیبرپختونخواه و بلوچستان انجام شده که تلفات مرگبار نظامی و غیرنظامیان در پی داشته است.

طالبان پاکستانی و شاخه‌های انشعابی آن و «بخش پاکستان» گروه داعش مسئولیت بیشتر آنها را برعهده گرفته‌اند.

اسلام آباد همواره طالبان افغانستان را به میزبانی تی‌تی‌پی و حمایت از برنامه‌های تروریستی آنها در داخل خاک افغانستان متهم می‌کند و چندین دور سفر مقام‌های نظامی و سیاسی پاکستان به کابل به نتایج ملموسی دست نیافته است.

وزارت دفاع پاکستان می‌گوید موضوع تروریسم یک نگرانی مهم برای پاکستان است و این کشور در مورد تهدید تروریسم از طریق خاک افغانستان با طالبان گفتگو می‌کند.

به نوشته روزنامه تریبیون‌اکسپرس پاکستان مقام‌های طالبان به آصف درانی، وزیر دفاع پاکستان در افغانستان توصیه کرده‌ است دور تازه‌ای از گفتگوها را با تی‌تی‌پی را آغاز کند و کابل نیز آماده است برای پیشرفت گفتگوهای کمک لازم را ارائه دهد.

این در حالی است که دولت پاکستان اعلام کرده که دیگر تصمیم ندارد با تی‌تی‌پی باب گفتگو را باز کند.

چند ماه پیشتر آصف درانی وزیر دفاع پاکستان در دیدار با مقام‌های طالبان در کابل به‌صراحت اعلام کرد که صبر پاکستان در برابر افزایش حملات تروریستی که از افغانستان مدیریت می‌شوند، به سر آمده و این کشور دیگر نمی‌تواند در مقابل این حجم از حملات که اکثرا از داخل خاک افغانستان سازماندهی می‌شوند، کوتاه بیاید.

با این وجود ظرف دوسال گذشته طالبان هواره ضمن تکذیب حمایت از طالبان پاکستانی از هیچ سازمانی حمایت نکرده و اجازه نداده‌اند از خاک این کشور علیه کشور دیگری استفاده شود.

برخی از منتقدان می‌گویند که این کشور «قمار» خود روی افغانستان و طالبان را باخته است.

خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفته است: «حکومت طالبان که آمدند آن‌ها را ستودیم، بعد از جنگ دراز مدت آن‌ها آمدند. ما خوشحال شدیم، تبریک دادیم، اما برای ما روشن نبود که برای دشمنان ما پناه می‌دهند و از پناهگاه‌های آنان محافظت می‌کنند.»

از سوی دیگر، اسلام آباد، طالبان پاکستانی را دشمن خوانده و به سرکوب پناه‌گاه‌های‌ این گروه در داخل خاک افغانستان شروع کرده است.

این کشور در عین حال از طالبان افغان خواسته است تا اعضای این گروه را از نزدیکی مرزهایش به مناطق دوردست انتقال بدهد و از رهبری طالبان افغان تقاضا کرده است که تا جهاد در داخل پاکستان را حرام اعلام کند.

رسانه‌های پاکستانی گزارش دادند رهبر طالبان بنا به درخواست مقام‌های پاکستان حکم داده که کسی در پاکستان به عنوان «جهاد» به جنگ نرود.

این درخواست پس از آن از رهبر طالبان از سوی پاکستان تقاضا شد که انفجاری مرگبار در میان هواداران جمعیت علمای پاکستان به رهبری مولانا فضل الرحمان ده‌ها کشته و زخمی به‌جا گذاشت.

پاکستان نیز ظرف دو سال گذشته متهم است که در یک رشته عملیات‌ برخی از رهبران ارشد طالبان پاکستانی را در داخل خاک افغانستان از بین برده است.

شیخ خالد حقانی یک از این افراد بود که نقش کلیدی در شورای رهبری طالبان پاکستانی داشت و قبلا به عنوان معاون رهبر گروه طالبان پاکستانی کار می‌کرد.

او به دست داشتن در چندین حمله بزرگ علیه سیاستمداران پاکستانی و یکی از مرگبارترین حمله‌ها در پاکستان که در سال ۲۰۱۴ به یک مدرسه در پیشاور صورت گرفته بود، متهم بود .

قاری یوسف یونس، فرمانده نظامی دیگر این گروه نیز در افغانستان به طور مرموزی مورد حمله قرار گرفت و کشته شد.

یک منبع نظامی گفته بود دو نفر برای یک ملاقات مخفیانه به امر مستقیم رهبر گروه‌شان از پکتیکا، ولایت شرقی افغانستان به کابل رفته بودند.

یک منبع از طالبان پاکستانی تایید می‌کند که احتمال دارد قتل اعضای ارشد این گروه در کابل کار استخبارات پاکستان باشد.

به گفته منابع، اجساد این افراد به گروه طالبان پاکستانی تحویل داده شده است.

بیشتر بخوانید: درخواست اسلام‌آباد از کابل: فتوای رهبر طالبان درباره حرام بودن حملات در پاکستان» را علنی کنید