جنگ تمامعیار یا آتشبس شکننده؛ چهار سناریو احتمالی بعد از انفجار دستگاههای ارتباطی حزبالله در لبنان
منبع تصویر، EPA-EFE/REX/Shutterstock
در خیابانهای بیروت، پایتخت لبنان، مردم با نگرانی از تلفنهای همراه و دستگاههای دیگر استفاده میکنند، چون از وقوع حملهای دیگر درهراسند.
اما همزمان با تشدید حملات هوایی اسرائیل در جنوب لبنان، تهدید بزرگتری بر منطقه سایه انداخته، و آن احتمال وقوع یک جنگ تمامعیار میان اسرائیل و حزبالله لبنان و حامیاش جمهوری اسلامی ایران است.
پس از انفجار هزاران پیجر در سراسر لبنان در روز سهشنبه، و انفجار واکی تاکیها در روز چهارشنبه، که هدف اصلی هر دو اعضای حزبالله لبنان بود، ۳۷ نفر کشته و بیش از ۲۶۰۰ نفر زخمی شدند.
اسرائیل به عنوان مسئول این حملات شناخته میشود، هرچند که مسئولیت خود را در این انفجارها تایید نکرده است. روز چهارشنبه، یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که «مرحله جدیدی در جنگ» آغاز شده است.
ما در این جا چند سناریو احتمالی را بعد از انفجارهای لبنان بررسی کردهایم.
۱. اسرائیل با این تصور که حزبالله تضعیف شده، حملات بیشتری انجام میدهد و به دنبال پیروزی «قاطع» است
با افزایش نگرانیها از یک جنگ تمامعیار، فراس ابیض، وزیر بهداشت لبنان، میگوید این کشور باید برای بدترین اتفاقات ممکن آماده باشد.
او میگوید: «فکر میکنم باید برای بدترین سناریو آماده باشیم. دو حمله اخیر نشان میدهد که نیت آنها [اسرائیل] دستیابی به راه حل دیپلماتیک نیست. آنچه میدانم این است که موضع دولت ما روشن است. از همان روز اول، ما معتقد بودیم که لبنان خواهان جنگ نیست.»
ایهود یاری، تحلیلگر باسابقه امور جهان عرب، میگوید این حملات «فرصتی نادر» برای اسرائیل ایجاد کرده تا قاطعانه علیه حزبالله و ذخایر گسترده موشکهای هدایتشوندهاش وارد عمل شود.
سامانههای ارتباطی این گروه از کار افتاده، شمار زیادی از فرماندهان میدانی آن مجروح شدهاند و حال بعضی از آنها وخیم گزارش شده است.
یاری در وبسایت خبری ان۱۲ اسرائیل نوشت: «وضعیت کنونی به این زودیها دوباره تکرار نخواهد شد. به زبان ساده، حزبالله اکنون در بدترین شرایط خود از زمان پایان جنگ دوم لبنان در سال ۲۰۰۶ به سر میبرد.»
پل آدامز، خبرنگار امور دفاعی در بیبیسی، میگوید تمرکز نظامی اسرائیل، با وجود ادامه جنگ در غزه، به شمال و به سوی مرزهای لبنان منتقل شده است. اما هنوز روشن نیست اسرائیل چگونه قصد دارد از این مقطع کمسابقه به نفع خود بهرهبرداری کند و آیا درگیری گستردهتری در راه است یا خیر.
۲. ممکن است حزبالله به اسرائیل حمله کند و اسرائیل با تهاجم زمینی به لبنان، پاسخ دهد
منبع تصویر، EPA-EFE/REX/Shutterstock
حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله، در واکنش به انفجارهای لبنان گفت اسرائیل «از همه محدودیتها، مقررات و خطوط قرمز» عبور کرده است.
او اذعان کرد که این حملات ضربهای بیسابقه به این گروه مسلح وارد کرده، اما تاکید کرد که توانایی فرماندهی و ارتباطی حزبالله همچنان برقرار است. او افزود که تحقیقات برای بررسی چگونگی وقوع این حملات آغاز شده است.
او گفت: «این را میتوان جنایت جنگی یا اعلان جنگ نامید. هر کدام از این نامها را که انتخاب کنید، توصیف درستی خواهد بود. نیت دشمن هم همین بود.»
او وعده یک مجازات درخور را داد، اما طبعا هیچ اشارهای به شیوه این پاسخ احتمالی نکرد. او افزود که حملات فرامرزی به اسرائیل ادامه خواهد داشت و گفت که ساکنان شمال اسرائیل که به دلیل خشونتها آواره شدهاند، اجازه بازگشت به خانههایشان را نخواهند داشت، مگر این که آتشبس در غزه برقرار شود.
به گفته امجد عراقی، عضو برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس، اسرائیل با این حملات «سیگنالهای تحریکآمیز» به حزبالله ارسال کرده که میتواند احتمال درگیری شدیدتر منطقهای را افزایش دهد.
او به بیبیسی گفت: «حزبالله اکنون در موقعیتی قرار گرفته که تحت فشار است تا سطح درگیری را بالاتر ببرد، و این به نوبه خود میتواند بهانهای برای اقدام متقابل به ارتش اسرائیل بدهد که بر اساس گمانهزنیها ممکن است یک تهاجم زمینی باشد.»
او افزود اسرائیل «در دستیابی به اهداف اصلی خود در غزه موفق نبوده است» و همین مسئله منجر به وضعیتی شده که دولت اسرائیل احساس میکند باید «بازدارندگی خود در جبهه شمالی با حزبالله را دوباره برقرار کند.»
۳. این حملات میتواند حزبالله را تضعیف کند و احتمال درگیری را کاهش دهد
نفیسه کوهنورد، خبرنگار ما در بیروت که سخنرانی حسن نصرالله را دیده، میگوید واقعیت این است که این حملات ضربه بزرگی بود، نصرالله هم این حملات را مهم توصیف کرد و آنها را «آزمون بزرگی» خواند که این گروه تاکنون با آن مواجه نشده بود.
او میگوید این اظهارات نشان میدهد وضعیت تا چه حد برای آنها دشوار است، و بیشتر کسانی هم که مجروح شدهاند از گروههای نخبه و جنگجویان جوان اما بسیار آموزشدیده هستند.
خبرنگار ما میگوید این حملات مانع از اقدام بعدی این گروه نخواهد شد، اما تاثیر خود را گذاشته است.
باید در نظر داشت که حزبالله متحدانی دارد و این متحدان، از جمله ایران، گروههای شبهنظامی شیعه عراق و حوثیهای یمن، همواره گفتهاند که نه تنها حزبالله، بلکه خود لبنان هم یک خط قرمز است.
یکی از اعضای گروههای شبهنظامی عراقی که به تازگی با خبرنگار ما صحبت کرده، گفته است که آنها به لبنان رفت و آمد میکنند و نیروی عملیاتی آنها به حزبالله کمک میکنند. این گروهها سالها کنار یکدیگر در سوریه جنگیدهاند و اکنون حزبالله میتواند روی حمایت آنها حساب کند. بنابراین در حالی که انفجارها در لبنان موثر بوده، حزبالله به عنوان یک گروه از حمایت عمیق منطقهای برخوردار است.
۴. انفجار ابزارهای ارتباطی در لبنان بخشی از یک استراتژی گستردهتر نبود
منبع تصویر، EPA-EFE/REX/Shutterstock
نظریه دیگری وجود دارد که میگوید موساد، سازمان جاسوسی اسرائیل، از قبل قابلیت استفاده از این دستگاهها را برای خود فراهم کرده بود تا در صورت وقوع یک درگیری تمامعیار در لبنان از آن استفاده کند.
اما حزبالله نسبت به پیجرها مشکوک شد و به همین دلیل موساد در موقعیت تصمیمگیری برای «به کارگیری یا از دست دادن» این قابلیت قرار گرفت. نتیجه این شد که روز سهشنبه پیجرها و روز چهارشنبه واکیتاکیها را منفجر کرد.
گوردون کوررا، خبرنگار امنیتی بیبیسی، میگوید اگر این نظریه درست باشد، هنوز مشخص نیست که آیا طرح گستردهتری پشت این حملات وجود دارد یا خیر.
امجد عراقی از چتم هاوس میگوید عملیاتی که پیجرها و واکیتاکیها را به دستگاههای انفجاری تبدیل کرده، ماهها یا حتی سالها در حال برنامهریزی بوده است. اینکه چرا اکنون این اتفاق افتاده، موضوعی است که در گزارشهای خبری مختلف مورد بحث قرار گرفته است.
او میگوید: «برخی گزارشها میگویند حزبالله متوجه شده بود که ممکن است این دستگاهها به نوعی دستکاری شده باشند.»
«بعضی دیگر میگویند این عملیات یک تلاش استراتژیک و هماهنگ بوده است، به این معنی که اسرائيلیها به تدریج در حال کاهش دادن سطح عملیات خود در غزه هستند و اکنون بیشتر و بیشتر به سوی لبنان متمرکز شدهاند.»
